બ્રહ્મા અને રુદ્ર વચ્ચે સંવાદ ચાલે છે, જેમાં બ્રહ્મા રુદ્રને પુછે છે—“હે મહાદેવ, જગતના સર્વ સ્વરૂપો કયા સમયે પ્રકટ થાય છે? કયા યુગમાં, કયા તપ અથવા ધ્યાન દ્વારા, દ્વિજ લોકો તમને અહીં જોઈ શકે છે?” બ્રહ્મા શ્રદ્ધા અને વિનયપૂર્વક રુદ્રને પુછે છે—“હે વિશ્વરૂપ, મહાદેવ, શું તમે દ્વિજોને દૃશ્ય છો?” શિવ, રુદ્ર, સ્મિત સાથે જવાબ આપે છે: “મને તપ, સારા વર્તન, દાન-ધર્મના ફળ, યાત્રા, યજ્ઞ, વેદઅભ્યાસ, ધન, જ્ઞાન—આ બધાથી નહીં, માત્ર ધ્યાનથી જ અહીં જોઈ શકાય છે. અને સાતમા કલ્પે, ‘વારાહ’ કલ્પમાં, જ્યારે મану વૈવસ્વત તારો પૌત્ર હશે, ત્યારે જ હું પ્રગટ થઈશ.” શિવ વધુ સ્પષ્ટ કરે છે: “ચારયુગના અંતે, જગતના કલ્યાણ અને બ્રાહ્મણોના હિત માટે, હું ફરી જન્મ લઉં છું. પ્રથમ દ્વાપર યુગમાં, જ્યારે વ્યાસ પ્રગટ થાય છે, ત્યારે હું બ્રાહ્મણોના હિત માટે યુગના અંતે આવું છું.” શિવ જણાવે છે: “હિમાલયના સુંદર શિખર પર, ‘ચગાલા’ નામના ઉત્તમ પર્વત પર, હું ‘શ્વેત’ નામના મહાન ઋષિ તરીકે, જટાધારી સ્વરૂપે પ્રગટ થઈશ. મારા શિષ્યો પણ જટાધારી હશે, અને તેમના નામ શ્વેત, શ્વેતશિખા, શ્વેતસ્ય, અને શ્વેતલોહિત હશે. આ ચાર મહાન બ્રાહ્મણો, જે વેદોમાં પારંગત હશે, બ્રહ્મન્ય પદને પ્રાપ્ત કરશે—એમણે બ્રહ્મના શ્રેષ્ઠ માર્ગને જાણ્યો હશે.” આ સંવાદથી પૂર્વ, બ્રહ્મા, રુદ્રને ગાયત્રી દ્વારા મહેશ્વરનું જ્ઞાન મેળવવાની વાત કરે છે. “હે મહાદેવ, ગાયત્રી દ્વારા જ તમને જાણી શકાય છે; તમે સર્વના આત્મા છો, સર્વ જ તમે છો, તમારી ગાયત્રી દ્વારા સર્વે એકતામાં આવે છે. જે આ મહાન આત્માની સર્વવ્યાપીતા જાણે છે, તે બ્રહ્મ સાથે એકતા પ્રાપ્ત કરે છે.” આથી, બ્રહ્મા, રુદ્રને ફરી વંદન કરે છે અને પ્રજાપતિ તરીકે રુદ્રને પુછે છે—“હે વિશ્વરૂપ, મહાદેવ, તમારી સ્વરૂપો કયા યુગમાં દેખાય છે?” શિવ સ્પષ્ટ કરે છે: “માત્ર ધ્યાન દ્વારા જ મને જોઈ શકાય છે, અન્ય કોઈ સાધનથી નહીં.” આ સંવાદમાં, જગતની રચના અને ચાર પ્રકારના વર્ગો, ચાર આશ્રમ, અને ચાર ધર્મના સ્તંભો તથા મારા ચાર પુત્રોની વાત થાય છે. જગત ચાર યુગોમાં વિભાજિત છે, અને ચાર આધાર પર સ્થિર છે—ભૂલોક, અંતરિક્ષ, સ્વર્ગ, અને મહલોક. ત્યારપછી જનલોક, તપલોક, સત્યલોક, અને અંતે વિષ્ણુનો લોક આવે છે. દરેક લોકમાં એઠ-અક્ષરી મંત્રનું સ્થાપન છે. વિષ્ણુનો લોક, સ્કંદ અને ઉમા ના લોક, તેમજ રુદ્રનો લોક—યોગીઓ માટે શુભ સ્થાન છે, જ્યાં પાછા જન્મવું અઘરું છે. એમ કહેવાય છે કે, સર્વ પ્રાણીઓ ચાર પગવાળા અને ચાર દૂધવાળા થશે, અને સોમ—મંત્ર સાથે જોડાયેલ—મારા મુખમાંથી વહે છે, તેથી શ્વેતવર્ણ ધરાવે છે. માનવીઓ બે પગવાળા અને બે દૂધવાળા છે, અને સર્વ રંગોની મહાદેવી, સર્વેને પોષતી, જગતરૂપા છે. અંતે, જે દ્વિજ, ધ્યાનમાં એકાગ્ર થઈને, તપ દ્વારા શુદ્ધ મનથી, મને સર્વત્ર, સર્વ વસ્તુઓમાં, માનવ સ્વરૂપ છોડીને, વિષય અને અંધકારથી મુક્ત થઈને, મારી પાસે—પાછા જન્મવું અઘરું એવા સ્થાને—આવે છે. આ રીતે, બ્રહ્મા, રુદ્રને વંદન કરે છે, અને મહાદેવ, બ્રહ્મા, ગાયત્રી દ્વારા મહેશ્વરનું જ્ઞાન પ્રાપ્ત કરનારને પરમ પદ આપે છે. જે આ મહાન આત્માની સર્વવ્યાપીતા જાણે છે, તે બ્રહ્મ સાથે એકતા પ્રાપ્ત કરે છે—એમ ભગવાન બ્રહ્મા કહે છે. આ સર્વ સંવાદ, બ્રહ્મા અને રુદ્ર વચ્ચે, જગતની રચના, બ્રહ્મના માર્ગ, અને મહાદેવના દૃશ્ય સ્વરૂપો વિશે, શ્રદ્ધા, તપ, અને ધ્યાન દ્વારા, ધર્મ અને જ્ઞાનના પથ પર, ઉન્મત અને ઉન્નત આત્માઓ માટે, પવિત્રતાથી, શાંત અને અલૌકિક વાતાવરણમાં, શ્રદ્ધાપૂર્વક વર્ણવાય છે.