লিঙ্গপুরাণম্

नारदो ऽभ्यर्च्य शैलेशे शङ्करं सङ्गमेश्वरे हिरण्यगर्भे स्वर्लीने ह्य् अविमुक्ते महालये

নারদ মহর্ষি শৈলেশ, শঙ্কর, সঙ্গমেশ্বর, হিরণ্যগর্ভ, স্বর্লীন ও অবিমুক্ত মহালয়ে পূজা করলেন।

रौद्रे गोप्रेक्षके चैव श्रेष्ठे पाशुपते तथा विघ्नेश्वरे च केदारे तथा गोमायुकेश्वरे

রৌদ্র, গোপেক্ষক, শ্রেষ্ঠ পাশুপত, বিঘ্নেশ্বর, কেদার ও গোমায়ুকেশ্বর—এইসব স্থানে তিনি পূজা দিলেন।

हिरण्यगर्भे चन्द्रेशे ईशान्ये च त्रिविष्टपे शुक्रेश्वरे यथान्यायं नैमिषं प्रययौ मुनिः

হিরণ্যগর্ভ, চন্দ্রেশ, ঈশান্য ও ত্রিবিষ্টপে, এবং যথানিয়মে শুক্রেশ্বর—এসব স্থানে পূজা শেষে, ঋষি নৈমিষে রওনা হলেন।

नैमिषेयास्तदा दृष्ट्वा नारदं हृष्टमानसाः समभ्यर्च्यासनं तस्मै तद्योग्यं समकल्पयन्

নৈমিষের বাসিন্দারা নারদকে দেখে আনন্দে উৎফুল্ল হয়ে তাঁকে পূজা করল এবং উপযুক্ত আসন প্রস্তুত করল।

सो ऽपि हृष्टो मुनिवरैर् दत्तं भेजे तदासनम् सम्पूज्यमानो मुनिभिः सुखासीनो वरासने

তিনিও আনন্দিত মনে মুনিদের দেওয়া আসনে বসলেন। মুনিদের সন্মান পেয়ে, সেই উৎকৃষ্ট আসনে আরামে আসীন হলেন।

चक्रे कथां विचित्रार्थां लिङ्गमाहात्म्यमाश्रिताम् एतस्मिन्नेवकाले तु सूतः पौराणिकः स्वयम्

তিনি লিঙ্গের মাহাত্ম্য নিয়ে বিচিত্র অর্থপূর্ণ কাহিনি বলা শুরু করলেন। ঠিক তখনই স্বয়ং সুত পুরাণপাঠক সেখানে এলেন।

जगाम नैमिषं धीमान् प्रणामार्थं तपस्विनाम् तस्मै साम च पूजां च यथावच्चक्रिरे तदा

জ্ঞানী সুত তখন তপস্বীদের প্রণাম জানাতে নৈমিষে এলেন। তাঁকে যথাযথভাবে সন্মান ও পূজা করা হল।

नैमिषेयास्तु शिष्याय कृष्णद्वैपायनस्य तु अथ तेषां पुराणस्य शुश्रूषा समपद्यत

নৈমিষের বাসিন্দারা, যাঁরা কৃষ্ণদ্বৈপায়নের শিষ্য, তখন তাঁর কাছে পুরাণ শ্রবণের ইচ্ছা প্রকাশ করলেন।

दृष्ट्वा तम् अतिविश्वस्तं विद्वांसं रोमहर्षणम् अपृच्छंश्च ततः सूतम् ऋषिं सर्वे तपोधनाः

তারা রোমহর্ষণকে, যিনি বিদ্বান ও অত্যন্ত বিশ্বস্ত, দেখে, সকল তপস্বী ঋষি সুতকে নানা প্রশ্ন করলেন।

पुराणसंहितां पुण्यां लिङ्गमाहात्म्यसंयुताम् त्वया सूत महाबुद्धे कृष्णद्वैपायनो मुनिः

লিঙ্গের মাহাত্ম্যযুক্ত পুণ্য পুরাণসংহিতা তুমি, মহাবুদ্ধিমান সুত, কৃষ্ণদ্বৈপায়ন মুনির কাছ থেকে পেয়েছ।

उपासितः पुराणार्थं लब्धा तस्माच्च संहिता तस्माद्भवन्तं पृच्छामः सूत पौराणिकोत्तमम्

তুমি তাঁর সেবা করে পুরাণের অর্থ জেনেছ এবং তাঁর কাছ থেকে সেই সংহিতা পেয়েছ। তাই, সুত, পুরাণপাঠকদের মধ্যে শ্রেষ্ঠ, আমরা তোমার কাছে জানতে চাই।

पुराणसंहितां दिव्यां लिङ्गमाहात्म्यसंयुताम् नारदो ऽप्यस्य देवस्य रुद्रस्य परमात्मनः

লিঙ্গের মাহাত্ম্যযুক্ত সেই দিব্য পুরাণসংহিতা নারদও এই দেবতা রুদ্র, পরমাত্মার বিষয়ে পেয়েছিলেন।

क्षेत्राण्यासाद्य चाभ्यर्च्य लिङ्गानि मुनिपुङ्गवः इह संनिहितः श्रीमान् नारदो ब्रह्मणः सुतः

তীর্থস্থানে গিয়ে লিঙ্গের পূজা করে, ব্রহ্মার পুত্র, মহামুনি নারদ এখানে উপস্থিত আছেন।

भवभक्तो भवांश्चैव वयं वै नारदस्तथा अस्याग्रतो मुनेः पुण्यं पुराणं वक्तुमर्हसि

আমরা সবাই ভবের ভক্ত, নারদও তাই। এই মুনির সামনে তুমি পুণ্য পুরাণ বলো।

सफलं साधितं सर्वं भवता विदितं भवेत् एवमुक्तः स हृष्टात्मा सूतः पौराणिकोत्तमः

তোমার দ্বারা সব কিছু সফল ও জানা হয়েছে। এভাবে বলায়, সুত পুরাণপাঠক আনন্দিত হলেন।

अभिवाद्याग्रतो धीमान् नारदं ब्रह्मणः सुतम् नैमिषेयांश्च पुण्यात्मा पुराणं व्याजहार सः

তিনি ব্রহ্মার পুত্র নারদ ও নৈমিষের বাসিন্দাদের সশ্রদ্ধ প্রণাম জানিয়ে, পুণ্য আত্মা পুরাণ পাঠ শুরু করলেন।

नमस्कृत्य महादेवं ब्रह्माणं च जनार्दनम् मुनीश्वरं तथा व्यासं वक्तुं लिङ्गं स्मराम्यहम्

মহাদেব, ব্রহ্মা, জনার্দন ও মহর্ষি ব্যাসকে প্রণাম করে, আমি লিঙ্গকে স্মরণ করি এবং কাহিনি বলা শুরু করি।

शब्दं ब्रह्मतनुं साक्षाच् छब्दब्रह्मप्रकाशकम् वर्णावयवम् अव्यक्तलक्षणं बहुधा स्थितम्

শব্দই ব্রহ্মার দেহ, সে নিজেই শব্দব্রহ্মকে প্রকাশ করে; অক্ষরসমূহে গঠিত, অব্যক্ত লক্ষণযুক্ত, নানা রূপে সর্বত্র বিরাজমান।

अकारोकारमकारं स्थूलं सूक्ष्मं परात्परम् ओङ्काररूपम् ऋग्वक्त्रं समजिह्वासमन्वितम्

অ, উ, ম — এই তিনটি অক্ষর স্থূল, সূক্ষ্ম ও সর্বোচ্চ রূপে ওংকার ধারণ করে; ঋগ্বেদের মুখ, সমান জিহ্বা যুক্ত।

यजुर्वेदमहाग्रीवम् अथर्वहृदयं विभुम् प्रधानपुरुषातीतं प्रलयोत्पत्तिवर्जितम्

যজুর্বেদের গলা, অথর্ববেদের হৃদয়, সর্বত্র ব্যাপ্ত, প্রধান ও পুরুষের ঊর্ধ্বে, সৃষ্টি ও লয় থেকে মুক্ত।

तमसा कालरुद्राख्यं रजसा कनकाण्डजम् सत्त्वेन सर्वगं विष्णुं निर्गुणत्वे महेश्वरम्

তামসিক গুণে কালেরুদ্র নামে পরিচিত, রজোগুণে স্বর্ণডিম্ব থেকে জন্ম, সত্ত্বগুণে সর্বত্র বিরাজমান বিষ্ণু, আর নির্গুণ অবস্থায় মহেশ্বর।

प्रधानावयवं व्याप्य सप्तधाधिष्ठितं क्रमात् पुनः षोडशधा चैव षड्विंशकम् अजोद्भवम्

প্রধানের অঙ্গসমূহে সর্বত্র ছড়িয়ে, প্রথমে সাত ভাগে প্রতিষ্ঠিত, পরে ষোলো ভাগে, আবার ছাব্বিশ ভাগে, জন্মহীন।

सर्गप्रतिष्ठासंहारलीलार्थं लिङ्गरूपिणम् प्रणम्य च यथान्यायं वक्ष्ये लिङ्गोद्भवं शुभम्

সৃষ্টি, স্থিতি ও লীলাময় লয়ের জন্য লিঙ্গরূপ ধারণ করেছেন যিনি, তাঁকে যথাযথভাবে প্রণাম জানিয়ে এখন আমি শুভ লিঙ্গের উৎপত্তি বলব।

ईशानकल्पवृत्तान्तम् अधिकृत्य महात्मना ब्रह्मणा कल्पितं पूर्वं पुराणं लैङ्गम् उत्तमम्

ঈশান কাল্পের কাহিনি নিয়ে মহাত্মা ব্রহ্মা পূর্বে শ্রেষ্ঠ লিঙ্গপুরাণ রচনা করেছিলেন।

ग्रन्थकोटिप्रमाणं तु शतकोटिप्रविस्तरे चतुर्लक्षेण संक्षिप्ते व्यासैः सर्वान्तरेषु वै

এর আকার ছিল অগণিত গ্রন্থের সমান, একশো কোটি শ্লোকে বিস্তৃত; পরে ব্যাস সব যুগের জন্য চার লক্ষে সংক্ষিপ্ত করেন।

व्यस्तेष्टा दशधा चैव ब्रह्मादौ द्वापरादिषु लिङ्गमेकादशं प्रोक्तं मया व्यासाच्छ्रुतं च तत्

এটি দশ ভাগে বিভক্ত হয়ে ব্রহ্মা থেকে শুরু করে দ্বাপর প্রভৃতি যুগে, একাদশ লিঙ্গের কথা আমি বলেছি এবং ব্যাসের কাছ থেকে শুনেছি।

अस्यैकादशसाहस्रे ग्रन्थमानमिह द्विजाः तस्मात्संक्षेपतो वक्ष्ये न श्रुतं विस्तरेण यत्

হে দ্বিজগণ, এখানে একাদশ সহস্র শ্লোকের এই গ্রন্থ; তাই আমি সংক্ষেপে বলব, যা বিস্তারিতভাবে শোনা যায়নি।

चतुर्लक्षेण संक्षिप्ते कृष्णद्वैपायनेन तु अत्रैकादशसाहस्रैः कथितो लिङ्गसम्भवः

কৃষ্ণদ্বৈপায়ন চার লক্ষে সংক্ষেপিত করেন, এখানে একাদশ সহস্র শ্লোকে লিঙ্গের উৎপত্তি বলা হয়েছে।

सर्गः प्राधानिकः पश्चात् प्राकृतो वैकृतानि च अण्डस्यास्य च सम्भूतिर् अण्डस्यावरणाष्टकम्

প্রথমে প্রধান সৃষ্টি, তারপর মৌলিক ও বিকৃত সৃষ্টি; এই বিশ্বডিম্বের উৎপত্তি ও তার আটটি আবরণ।