కిం కార్యం కారణం కస్త్వం ప్రవృత్తిశ్చాపి కా తవ
ఏది ఫలితం? ఏది కారణం? నీవెవరు? నీ కార్యం ఏమిటి?
నిత్యానన్దం స్వయఞ్జ్యోతిరక్షరం తమసః పరమ్
అది శాశ్వత ఆనందమయమైనది, తనంతట తానే ప్రకాశించేది, నశించనిది, అంధకారానికి అతీతమైనది.
కార్యం జగదథావ్యక్తం కారణం శుద్ధమక్షరమ్
ఈ జగత్తు, అలాగే అవ్యక్తం ఫలితాలు; కారణం మాత్రం పవిత్రమైన, నశించని పరమాత్మ.
సర్గస్థిత్యన్తకర్తృత్వం ప్రవృత్తిర్మమ గీయతే
సృష్టి, స్థితి, లయము చేయడమే నా కార్యంగా చెప్పబడింది.
తతస్త్వం కర్మయోగేన శాశ్వతం సమ్యగర్చయ
అందువల్ల నీవు కర్మయోగంతో శాశ్వత పరమాత్మను సరిగ్గా ఆరాధించాలి.
జ్ఞానం చ కీదృశం దివ్యం భావనాత్రయసంస్థితమ్
దివ్యమైన ఆ జ్ఞానం ఎలా ఉంటుంది? అది మూడు విధాల ధ్యానంలో స్థిరంగా ఉంటుంది.
కాని తేషాం ప్రమాణాని పావనాని వ్రతాని చ
వాటికి ఏవి ప్రమాణాలు? ఏవి పవిత్రమైన వ్రతాలు?
బ్రూహి మే పుణ్డరీకాక్ష యథావదధునాఖిలమ్
పద్మనయనా! నీవు నాకు ఇప్పుడు సమస్తాన్ని యథార్థంగా వివరించు.
యథావదఖిలం సర్వమవోచం మునిపుఙ్గవాః
మహర్షులారా! నేను మీకు అన్ని విషయాలను సరిగ్గా పూర్తిగా వివరించాను.
అనుగృహ్య చ తం విప్రం తత్రైవాన్తర్హితో ఽభవమ్
ఆ బ్రాహ్మణుడిని అనుగ్రహించి అక్కడే నేను అంతర్ధానమయ్యాను.
ఆరాధయామాస పరం భావపూతః సమాహితః
మనస్సు పవిత్రంగా, ఏకాగ్రతతో, అతడు పరమాత్మను ఆరాధించాడు.
సంన్యస్య సర్వకర్మాణి పరం వైరాగ్యమాశ్రితః
అతడు అన్ని క్రియలను వదిలి, పరమ వైరాగ్యాన్ని ఆశ్రయించాడు.
సంప్రాప్య భావనామన్త్యాం బ్రాహ్మీమక్షరపూర్వికామ్
బ్రహ్మనాశ్వరూపమైన చివరి ధ్యానాన్ని అతడు పొందాడు.
యం వినిద్రా జితశ్వాసాః కాఙ్క్షన్తే మోక్షకాఙ్క్షిణః
నిద్రను జయించినవారు, శ్వాసను నియంత్రించినవారు, మోక్షాన్ని కోరేవారు కోరుకునే స్థితిని అతడు పొందాడు.
ఆకాశేనైవ విప్రేన్ద్రో యోగైశ్వర్యప్రభావతః
యోగశక్తి వలన ఆ ఉత్తమ బ్రాహ్మణుడు ఆకాశంలో సంచరించాడు.
దృష్ట్వాన్యే పథి యోగీన్ద్రం సిద్ధా బ్రహ్మర్షయో యయుః
మార్గమధ్యంలో యోగేశ్వరుడిని చూసి సిద్ధులు, బ్రహ్మర్షులు అతని దగ్గరకు వచ్చారు.
స్థానం తద్యోగిభిర్జుష్టం యత్రాస్తే పరమః పుమాన్
యోగులు ప్రీతిపడే ఆ స్థలంలో పరమాత్మ నివసిస్తాడు.
వివేశ చాన్తర్భవనం దేవానాం చ దురాసదమ్
దేవతలకు కూడా చేరలేని అంతర్భవనంలో అతడు ప్రవేశించాడు.
అనాదినిధనం దేవం దేవదేవం పితామహమ్
ఆది అంతం లేని దేవుడిని, దేవతలకు దేవుడైన, పితామహుడిని —
తన్మధ్యే పురుషం పూర్వమపశ్యత్ పరమం పదమ్
ఆ మధ్యలో, ఆ ప్రాచీన పురుషుడిని, పరమమైన స్థానాన్ని చూశాడు.
చతుర్ముఖముదారాఙ్గమర్చిభిరుపశోభితమ్
నాలుగు ముఖాలతో, మహత్తరమైన రూపంతో, ప్రకాశించే జ్వాలలతో అలంకరించబడ్డవాడిని —
ప్రత్యుద్గమ్య స్వయం దేవో విశ్వాత్మా పరిషస్వజే
అప్పుడు జగత్తుకు ఆత్మ అయిన దేవుడు స్వయంగా వచ్చి, అతన్ని ఆలింగనం చేశాడు.
ఋగ్యజుః సామసంజ్ఞం తత్ పవిత్రమమలం పదమ్
ఆ పవిత్రమైన, మలినం లేని స్థానం ఋగ్వేదం, యజుర్వేదం, సామవేదం అని పిలవబడుతుంది.
బ్రహ్మతేజోమయం శ్రీమన్నిష్ఠా చైవ మనీషిణామ్
అది బ్రహ్మ తేజస్సుతో నిండినది, మహిమాన్వితమైనది, జ్ఞానులకు ఆశ్రయమైనది.
అపశ్యదైశ్వరం తేజః శాన్తం సర్వత్రగం శివమ్
అతడు ఆ దైవిక తేజస్సును చూశాడు — అది శాంతమైనది, అన్నిచోట్ల వ్యాపించినది, మంగళకరమైనది.
ఆనన్దమచలం బ్రహ్మ స్థానం తత్పారమేశ్వరమ్
అది ఆనందమయమైన, అచలమైన బ్రహ్మం, పరమేశ్వరుని పరమ స్థానం.
ప్రాప్తవానాత్మనో ధామ యత్తన్మోక్షాఖ్యమవ్యయమ్
అతడు ఆత్మ యొక్క నివాసమైన, ముక్తి అని పిలవబడే, నశించని స్థితిని పొందాడు.
సమాశ్రిత్యాన్తిమం భావం మాయాం లక్ష్మీం తరేద్ బుధః
చివరి స్థితిని ఆశ్రయించి, జ్ఞాని మాయ అనే లక్ష్మిని దాటి వెళ్తాడు.
శక్రేణ సహితాః సర్వే పప్రచ్ఛుర్గరుడధ్వజమ్
అందరూ శక్రుడితో కలిసి, గరుడధ్వజుడిని ప్రశ్నించారు.
తద్ వదాశేషమస్మాకం యదుక్తం భవతా పురా
మీరు ముందుగా చెప్పినదాన్ని మాకు పూర్తిగా వివరించండి.