కూర్మపురాణమ్

సహస్రహస్తచరణః సహస్రార్చిర్మహాభుజః

వెయ్యి చేతులు, వెయ్యి కాళ్లు, వెయ్యి కాంతులు, మహాబాహువు.

త్రిశూలీ కృత్తివసనో యోగమైశ్వరమాస్థితః

త్రిశూలం పట్టుకుని, పులిచర్మాన్ని ధరించి, యోగేశ్వరత్వంలో స్థితుడై ఉంటాడు.

కరోతి తాణ్డవం దేవీమాలోక్య పరమేశ్వరః

పార్వతిని చూచి, పరమేశ్వరుడు తాండవ నృత్యం చేస్తాడు.

యోగమాస్థాయ దేవస్య దేహమాయాతి శూలినః

యోగంలో లీనమై, శూలధారి శివుని శరీరంలో ప్రవేశిస్తాడు.

జ్యోతిః స్వభావం భగవాన్ దగ్ధ్వా బ్రహ్మాణ్డమణ్డలమ్

ప్రభాస్వరూపుడైన భగవంతుడు, బ్రహ్మాండాన్ని కాల్చివేసి ఉంటాడు.

గుణైరశేషైః పృథివీవిలయం యాతి వారిషు

అన్ని గుణాలతో కూడిన భూమి నీటిలో లయమవుతుంది.

తేజస్తు గుణసంయుక్తం వాయౌ సంయాతి సంక్షయమ్

తన గుణాలతో కూడిన అగ్ని, వాయువులో కలిసిపోయి, అంతమవుతుంది.

భూతాదౌ చ తథాకాశం లీయతే గుణసంయుతమ్

భూతములలో, అలాగే ఆకాశం కూడా దాని లక్షణాలతో కలసి, వాటిలో లయమవుతుంది.

వైకారికే దేవగణాః ప్రలంయ యాన్తి సత్తమాః

శుద్ధమైన సత్త్వగుణంతో ఉన్న దేవతలు, వైకారిక తత్త్వంలో లీనమవుతారు.

త్రివిధో ఽయమహఙ్కారో మహతి ప్రలంయ వ్రజేత్

ఈ మూడు విధాల అహంకారం, మహత్తత్త్వంలో లయమవుతుంది.

అవ్యక్తం జగతో యోనిః సంహరేదేకమవ్యయమ్

అవ్యక్తం, ఈ జగత్తుకు మూలంగా ఉండి, అన్నిటినీ ఒకటైన నిత్యమైనదిలో లయంచేస్తుంది.

వియోజయతి చాన్యోన్యం ప్రధానం పురుషం పరమ్

ప్రధానం, పరమపురుషుడు — వీటిని పరస్పరం వేరు చేస్తుంది.

మహేశ్వరేచ్ఛాజనితో న స్వయం విద్యతే లయః

లయము స్వయంగా కలగదు; అది మహేశ్వరుని సంకల్పంతోనే జరుగుతుంది.

ప్రధానం జగతో యోనిర్మాయాతత్త్వమచేతనమ్

ప్రధానం, జగత్తుకు మూలమైనది, మాయా తత్త్వం, అది జ్ఞానం లేనిదే.

గీయతే మునిభిః సాక్షీ మహానేకః పితామహః

మహర్షులు, అనేక రూపాలున్న మహా సాక్షిని, పితామహుడని కీర్తిస్తారు.

ప్రధానాద్యం విశేషాన్తం దహేద్ రుద్ర ఇతి శ్రుతిః

ప్రధానం మొదలుకుని విశేషాంతం వరకు అన్నిటినీ రుద్రుడు కాల్చుతాడని శ్రుతి చెబుతుంది.

ఆత్యన్తికం చైవ లయం విదధాతీహ శఙ్కరః

ఇక్కడ శంకరుడు పరమ లయాన్ని కలిగిస్తాడు.

స్థాపికా మోహనీ శక్తిర్నారాయణ ఇతి శ్రుతిః

స్థాపించడమూ, మాయ చేయడమూ చేసే శక్తిని నారాయణుడు అని శ్రుతి పేర్కొంటుంది.

సృజేదశేషం ప్రకృతేస్తన్మయః పఞ్చవింశకః

అతడు ప్రకృతిలోని ఇరవై అయిదు తత్త్వాలతో కూడిన అన్నిటినీ సృష్టిస్తాడు.

శక్తయో బ్రహ్మవిణ్వీశా భుక్తిముక్తిఫలప్రదాః

బ్రహ్మ, విష్ణు, ఈశ్వరుని శక్తులు, భోగమూ మోక్షమూ ఫలితాలను ప్రసాదిస్తాయి.

ఏకమేవాక్షరం తత్త్వం పుంప్రధానేశ్వరాత్మకమ్

ఒకటే నిత్యమైన తత్త్వం ఉంది; అది జీవుడు, ప్రకృతి, ఈశ్వరుడు అన్నింటి సారాంశం.

ఇజ్యన్తే వివిధైర్యజ్ఞైః శక్రాదిత్యాదయో ఽమరాః

ఇంద్రుడు, ఆదిత్యుడు మొదలైన అమరులు, వివిధ యజ్ఞాలతో ఆరాధించబడుతారు.

కథ్యన్తే చైవ మాహాత్మ్యాచ్ఛక్తిరేకైవ నిర్గుణాః

దాని మహిమ వల్ల, ఒకే శక్తినే నిర్గుణంగా వర్ణిస్తారు.

కరోతి దేహాన్ వివిధాన్ గ్రసతే చైవ లీలయా

అది అనేక శరీరాలను సృష్టించి, ఆడుకుంటూ వాటిని మింగేస్తుంది కూడా.

సర్వకామప్రదో రుద్ర ఇత్యేషా వైదికీ శ్రుతిః

రుద్రుడు అన్నీ కోరికలను ప్రసాదించేవాడు — ఇదే వేద వాక్యం.

ప్రాధాన్యేన స్మృతా దేవాః శక్తయః పరమాత్మనః

దేవతలు పరమాత్ముని ప్రధానమైన శక్తులుగా గుర్తించబడ్డారు.

గీయతే సర్వశక్త్యాత్మా శూలపాణిర్మహేశ్వరః

శూలాన్ని ధరించిన మహేశ్వరుడు అన్ని శక్తుల మూర్తిగా కీర్తించబడుతున్నాడు.

ఇన్ద్రమేకే పరే విశ్వాన్ బ్రహ్మాణమపరే జగుః

కొంతమంది ఇంద్రుని పరమునిగా చెప్పుతారు, మరికొందరు విష్ణువును, ఇంకొందరు బ్రహ్మను మహిమచేస్తారు.

ఏకస్యైవాథ రుద్రస్య భేదాస్తే పరికీర్తితాః

ఒకే రుద్రుని అనేక రూపాలు వివరించబడ్డాయి.