కూర్మపురాణమ్

మాతా పితా మహాదేవో మత్తో హ్యన్యన్న విద్యతే

తల్లి, తండ్రి, మహాదేవుడు—నన్ను తప్ప ఇంకేమీ లేదు.

జ్ఞాత్వాత్మానమమృతత్వం వ్రజన్తి

ఆత్మను తెలుసుకున్నవారు అమృతత్వాన్ని పొందుతారు.

ప్రాకృతం హి సమాసేన శృణుధ్వం గదతో మమ

ప్రకృతిని సంక్షిప్తంగా నేను చెప్పేది వినండి.

కాలాగ్నిర్భస్మసాత్ కర్తుం కరోతి నికిలం మతిమ్

కాలాగ్ని అన్నీ బూడిద చేసేందుకు సంకల్పించి, సమస్తాన్ని అంతం చేస్తుంది.

దహేదశేషం బ్రహ్మాణ్డం సదేవాసురమానుషమ్

దేవతలు, అసురులు, మనుషులు ఉన్న బ్రహ్మాండాన్ని పూర్తిగా కాల్చేస్తుంది.

కరోతి లోకసంహారం భీషణం రూపమాశ్రితః

భయంకరమైన రూపం ధరించి, లోకాలన్నింటినీ నాశనం చేస్తుంది.

నిర్దహత్యఖిలం లోకం సప్తసప్తిస్వరూపధృక్

ఏడు ఏడు రూపాలుగా ఉండి, లోకాలన్నిటినీ కాల్చేస్తుంది.

దేవతానాం శరీరేషు క్షిపత్యఖిలదాహకమ్

దేవతల శరీరాల్లో అన్నింటినీ దహించే అగ్నిని నింపుతుంది.

ఏకాసా సాక్షిణీ శంభోస్తిష్ఠతే వైదికీ శ్రుతిః

ఒకటే వైదిక శృతి, సాక్షిగా శంభుని వద్ద నిలుస్తుంది.

ఆదిత్యచన్ద్రాదిగణైః పూరయన్ వ్యోమమణ్డలమ్

ఆదిత్యులు, చంద్రులు మొదలైన గణాలతో ఆకాశాన్ని నింపుతుంది.

సహస్రహస్తచరణః సహస్రార్చిర్మహాభుజః

వెయ్యి చేతులు, వెయ్యి కాళ్లు, వెయ్యి కాంతులు, మహాబాహువు.

త్రిశూలీ కృత్తివసనో యోగమైశ్వరమాస్థితః

త్రిశూలం పట్టుకుని, పులిచర్మాన్ని ధరించి, యోగేశ్వరత్వంలో స్థితుడై ఉంటాడు.

కరోతి తాణ్డవం దేవీమాలోక్య పరమేశ్వరః

పార్వతిని చూచి, పరమేశ్వరుడు తాండవ నృత్యం చేస్తాడు.

యోగమాస్థాయ దేవస్య దేహమాయాతి శూలినః

యోగంలో లీనమై, శూలధారి శివుని శరీరంలో ప్రవేశిస్తాడు.

జ్యోతిః స్వభావం భగవాన్ దగ్ధ్వా బ్రహ్మాణ్డమణ్డలమ్

ప్రభాస్వరూపుడైన భగవంతుడు, బ్రహ్మాండాన్ని కాల్చివేసి ఉంటాడు.

గుణైరశేషైః పృథివీవిలయం యాతి వారిషు

అన్ని గుణాలతో కూడిన భూమి నీటిలో లయమవుతుంది.

తేజస్తు గుణసంయుక్తం వాయౌ సంయాతి సంక్షయమ్

తన గుణాలతో కూడిన అగ్ని, వాయువులో కలిసిపోయి, అంతమవుతుంది.

భూతాదౌ చ తథాకాశం లీయతే గుణసంయుతమ్

భూతములలో, అలాగే ఆకాశం కూడా దాని లక్షణాలతో కలసి, వాటిలో లయమవుతుంది.

వైకారికే దేవగణాః ప్రలంయ యాన్తి సత్తమాః

శుద్ధమైన సత్త్వగుణంతో ఉన్న దేవతలు, వైకారిక తత్త్వంలో లీనమవుతారు.

త్రివిధో ఽయమహఙ్కారో మహతి ప్రలంయ వ్రజేత్

ఈ మూడు విధాల అహంకారం, మహత్తత్త్వంలో లయమవుతుంది.

అవ్యక్తం జగతో యోనిః సంహరేదేకమవ్యయమ్

అవ్యక్తం, ఈ జగత్తుకు మూలంగా ఉండి, అన్నిటినీ ఒకటైన నిత్యమైనదిలో లయంచేస్తుంది.

వియోజయతి చాన్యోన్యం ప్రధానం పురుషం పరమ్

ప్రధానం, పరమపురుషుడు — వీటిని పరస్పరం వేరు చేస్తుంది.

మహేశ్వరేచ్ఛాజనితో న స్వయం విద్యతే లయః

లయము స్వయంగా కలగదు; అది మహేశ్వరుని సంకల్పంతోనే జరుగుతుంది.

ప్రధానం జగతో యోనిర్మాయాతత్త్వమచేతనమ్

ప్రధానం, జగత్తుకు మూలమైనది, మాయా తత్త్వం, అది జ్ఞానం లేనిదే.

గీయతే మునిభిః సాక్షీ మహానేకః పితామహః

మహర్షులు, అనేక రూపాలున్న మహా సాక్షిని, పితామహుడని కీర్తిస్తారు.

ప్రధానాద్యం విశేషాన్తం దహేద్ రుద్ర ఇతి శ్రుతిః

ప్రధానం మొదలుకుని విశేషాంతం వరకు అన్నిటినీ రుద్రుడు కాల్చుతాడని శ్రుతి చెబుతుంది.

ఆత్యన్తికం చైవ లయం విదధాతీహ శఙ్కరః

ఇక్కడ శంకరుడు పరమ లయాన్ని కలిగిస్తాడు.

స్థాపికా మోహనీ శక్తిర్నారాయణ ఇతి శ్రుతిః

స్థాపించడమూ, మాయ చేయడమూ చేసే శక్తిని నారాయణుడు అని శ్రుతి పేర్కొంటుంది.

సృజేదశేషం ప్రకృతేస్తన్మయః పఞ్చవింశకః

అతడు ప్రకృతిలోని ఇరవై అయిదు తత్త్వాలతో కూడిన అన్నిటినీ సృష్టిస్తాడు.