పిబన్నపః సమిద్ధో ఽగ్నిః పృథివీమాశ్రితో జ్వలన్
పొలిమెత్తిన అగ్ని భూమిపై నిలిచి, నీటిని పీలుస్తుంది.
లోకాన్ దహతి దీప్తాత్మా రుద్రతేజోవిజౄమ్భితః
రుద్రుని తేజంతో ప్రకాశిస్తూ, ఆ అగ్ని లోకాలన్నీ కాల్చేస్తుంది.
అధస్తాత్ పృథివీం దగ్ధ్వా దివమూర్ధ్వం దహిష్యతి
కింద భూమిని కాల్చి, పైగా స్వర్గాన్ని కూడా కాల్చేస్తుంది.
ఉత్తిష్ఠన్తి శిఖాస్తస్య వహ్నేః సంవర్తకస్య తు
ఆ సమ్వర్తకాగ్నికి జ్వాలలు అగసిపడతాయి.
తదా దహత్యసౌ దీప్తః కాలరుద్రప్రచోదితః
ఆ సమయంలో, కాలరుద్రుని ప్రేరణతో ఆ మంటలు కాల్చేస్తాయి.
దహేదశేషం కాలాగ్నిః కాలో విశ్వతనుః స్వయమ్
కాలాగ్ని, కాలుడు, జగత్తు రూపుడైన ఆయన, మిగిలినదేమీ లేకుండా అన్నిటినీ కాల్చేస్తాడు.
అయోగుడనిభం సర్వం తదా చైకం ప్రకాశతే
అప్పుడు అన్నీ ఒకటి అయి, ఇనుప ముద్దలా కనిపిస్తాయి.
ఉత్తిష్ఠన్తి తదా వ్యోమ్ని ఘోరాః సంవర్తకా ఘనాః
ఆ సమయంలో, ఆకాశంలో భయంకరమైన సమ్వర్తక మేఘాలు ఎగసిపోతాయి.
ధూమ్రవర్ణాస్తథా కేచిత్ కేచిత్ పీతాః పయోధరాః
కొన్ని మేఘాలు పొగ రంగులో, మరికొన్ని పసుపు రంగులో ఉంటాయి.
శఙ్ఖకున్దనిభాశ్చాన్యే జాత్యఞ్జననిభాః పరే
కొన్ని శంఖం, మల్లెపువ్వు వలె, మరికొన్ని నలుపు అంజనంలా ఉంటాయి.
ఇన్ద్రచాపనిభాః కేచిదుత్తిష్ఠన్తి ఘనా దివి
కొన్ని మేఘాలు ఆకాశంలో ఇంద్రధనస్సు వలె కనిపిస్తాయి.
బహూరూపా ఘోరూపా ఘోరస్వరనినాదినః
అవి అనేక రూపాలలో, భయంకరమైన ఆకారాలతో, భయానకమైన శబ్దాలతో నిండివుంటాయి.
సప్తధా సంవృతాత్మానస్తమగ్నిం శమయన్త్యుత
ఏడు పొరలతో కప్పబడి ఉన్న వారు, ఆ అంధకారాన్ని అగ్నిలా ఆర్పివేస్తారు.
సుఘోరమశివం సర్వం నాశయన్తి చ పావకమ్
వారు భయంకరమైన, శుభం కాని, అన్నిటినీ కాల్చే అగ్నిని నశింపజేస్తారు.
అద్భిస్తేజోభిభూతత్వాత్ తదాగ్నిః ప్రవిశత్యపః
నీరు అగ్నిని మించిపోతుంది కాబట్టి, అప్పుడు ఆ అగ్ని నీళ్లలో కలిసిపోతుంది.
ప్లావయన్తో ఽథ భువనం మహాజలపరిస్త్రవైః
తర్వాత, గొప్ప నీటి ప్రవాహాలతో లోకాలను ముంచిపెడతారు.
అత్యన్తసలిలౌఘైశ్చ వేలా ఇవ మహోదధిః
అతి పెద్ద సముద్రపు తీరంలా, విపరీతమైన నీటి ప్రవాహాలతో ముంచిపెడతారు.
పునః పతతి తద్ భూమౌ పూర్యన్తే తేన చార్ణవాః
మళ్లీ అది భూమిపై పడుతుంది, దాంతో సముద్రాలు నిండిపోతాయి.
పర్వతాశ్చ విలీయన్తే మహీ చాప్సు నిమజ్జతి
పర్వతాలు కరిగిపోతాయి, భూమి నీళ్లలో మునిగిపోతుంది.
యోగనిన్ద్రాం సమాస్థాయ శేతే దేవః ప్రజాపతిః
యోగ నిద్రలోకి వెళ్లి, దేవుడు అయిన ప్రజాపతి విశ్రాంతి తీసుకుంటాడు.
వారాహో వర్తతే కల్పో యస్య విస్తార ఈరితః
వారాహ కాలం వస్తుంది, దాని విశాలత ముందే చెప్పబడింది.
కథితా హి పురాణేషు మునిభిః కాలచిన్తకైః
పురాణాలలో, కాలాన్ని ఆలోచించే మునులు దీన్ని వివరించారు.
తామసేషు హరస్యోక్తం రాజసేషు ప్రజాపతేః
తామస కాలాల్లో హరుడి గురించి, రాజస కాలాల్లో ప్రజాపతిని గురించి చెబుతారు.
అన్యే చ సాత్త్వికాః కల్పా మమ తేషు పరిగ్రహః
ఇంకా కొన్ని సాత్విక కాలాలు ఉన్నాయి; వాటిలో నా స్వరూపం ఉంది.
ఆరాధ్య గిరిశం మాం చ యాన్తి తత్ పరమం పదమ్
గిరీశుడిని, నన్ను ఆరాధించినవారు, ఆ పరమ పదాన్ని పొందుతారు.
ఏకార్ణవే జగత్యస్మిన్ యోగనిద్రాం వ్రజామి తు
ఈ లోకం ఒక్కటే సముద్రంగా ఉన్నప్పుడు, నేను యోగ నిద్రలోకి వెళ్తాను.
జనలోకే వర్తమానాస్తపసా యోగచక్షుషా
జనలోకంలో ఉన్నవారు, తపస్సుతో, యోగదృష్టితో ఉంటారు.
సహస్రచరణః శ్రీమాన్ సహస్రాంశుః సహస్రదృక్
వాడు వెయ్యి కాళ్లు కలవాడు, మహిమాన్వితుడు, వెయ్యి కిరణాలు, వెయ్యి కళ్ళు కలవాడు.
ప్రోక్షణీ చ శ్రువశ్చైవ సోమో ఘృతమథాస్మ్యహమ్
నేనే ఆఘారిణి, శ్రువ, సోముడు, నెయ్యి కూడా నేనే.
వేదో వేద్యం ప్రభుర్గోప్తా గోపతిర్బ్రహ్మణో ముఖమ్
నేనే వేదం, తెలుసుకోవాల్సింది, ప్రభువు, రక్షకుడు, గోపతి, బ్రహ్మణుని నోరు కూడా నేనే.