కూర్మపురాణమ్

భృగవో ఽఙ్గిరసః పూర్వా బ్రహ్మాణం కమలోద్భవమ్

పూర్వకాలంలో భృగువులు, అంగిరసులు కమలంలో జన్మించిన బ్రహ్మను ఆశ్రయించారు.

పృచ్ఛన్తి ప్రణిపత్యైనం విశ్వకర్మాణమచ్యుతమ్

ఆయనకు నమస్కరించి, వారు విశ్వకర్మ అయిన అచ్యుతుడిని ప్రశ్నించారు.

కేనోపాయేన పశ్యామో బ్రూహి దేవనమస్కృతమ్

దేవతలందరిలో శ్రేష్ఠుడైన ప్రభువును మేము ఎలా దర్శించగలమో చెప్పండి.

దేశం చ వః ప్రవక్ష్యామి యస్మిన్ దేశే చరిష్యథ

మీరు నివసించబోయే దేశాన్ని నేను మీకు వివరంగా చెబుతాను.

యత్రాస్య నేమిః శీర్యేత స దేశః పురుషర్షభాః

ఆయన చక్రం అంచు ఎక్కడ పాడవుతుందో, ఆ స్థలమే, మానవులలో శ్రేష్ఠులారా, మీ దేశం.

నైమిసం తత్స్మృతం నామ్నా పుణ్యం సర్వత్ర పూజితమ్

ఆ ప్రదేశాన్ని 'నైమిషం' అని పిలుస్తారు; అది పవిత్రమైనది, అందరచేత గౌరవించబడింది.

స్థానం భగవతః శంభోరేతన్నైమిశముత్తమమ్

ఈ నైమిషం, భగవంతుడైన శంభువుకు అత్యుత్తమమైన నివాసస్థలం.

తపస్తప్త్వా పురా దేవా లేభిరే ప్రవరాన్ వరాన్

పూర్వకాలంలో దేవతలు అక్కడ తపస్సు చేసి, అద్భుతమైన వరాలు పొందారు.

సత్రేణారాధ్య దేవేశం దృష్టవన్తో మహేశ్వరమ్

యజ్ఞంతో దేవేశ్వరుడిని ఆరాధించి, వారు మహేశ్వరుడిని దర్శించారు.

ఏకైకం పావయేత్ పాపం సప్తజన్మకృతం ద్విజాః

ప్రతి ఒక్కరు, ఏడు జన్మల్లో చేసిన పాపాలనూ శుద్ధి చేసుకుంటారు, ద్విజులారా.

ప్రోవాచ వాయుర్బ్రహ్మాణ్డం పురాణం బ్రహ్మభాషితమ్

వాయుదేవుడు, బ్రహ్మా ఉచ్చరించిన పురాతన బ్రహ్మాండ పురాణాన్ని వివరించాడు.

రమతే ఽధ్యాపి భగవాన్ ప్రమథైః పరివారితః

ఇప్పటికీ భగవంతుడు ప్రమథగణాలతో చుట్టుముట్టబడి ఆనందంగా ఉంటున్నాడు.

బ్రహ్మలోకం గమిష్యన్తి యత్ర గత్వా న జాయతే

వారు బ్రహ్మలోకానికి వెళ్తారు, అక్కడికి చేరినవారు మళ్లీ పుట్టరు.

జజాప రుద్రమనిశం యత్ర నన్దీ మహాగణః

అక్కడ మహాగణుడు నంది ఎప్పుడూ రుద్ర మంత్రాన్ని జపించేవాడు.

దదావాత్మసమానత్వం మృత్యువఞ్చనమేవ చ

ఆయన తనతో సమానత్వాన్ని, మరణాన్ని దాటి పోయే వరాన్ని ఇచ్చాడు.

ఆరాధయన్మహాదేవం పుత్రార్థం వృషభధ్వజమ్

కొడుకు కోసం వృషభధ్వజుడైన మహాదేవుని ఆరాధించాడు.

శర్వః సోమో గణవృతో వరదో ఽస్మీత్యభాషత

శర్వుడు, సోముడు, గణాలతో కూడి, 'నేనే వరదాతను' అని పలికాడు.

అయోనిజం మృత్యుహీనం దేహి పుత్రం త్వయా సమమ్

గర్భంలో పుట్టని, మరణం లేని, నీతో సమానమైన కొడుకును నాకు దయచేయు.

పశ్యతస్తస్య విప్రర్షేరన్తర్ధానం గతో హరః

ఆ ఋషి చూస్తుండగానే హరుడు కనుమరుగయ్యాడు.

చకర్ష లాఙ్గలేనోర్వోం భిత్త్వాదృశ్యత శోభనః

ఆయన లాంగలంతో భూమిని కొట్టి, పగలగొట్టి, అందమైన బిడ్డను కనుగొన్నాడు.

రూపలావణ్యసంపన్నస్తేజసా భాసయన్ దిశః

ఆ బిడ్డ రూపం, లావణ్యం కలిగి, తన తేజంతో దిక్కులను ప్రకాశింపజేశాడు.

శిలాదం తాత తాతేతి ప్రాహ నన్దీ పునః పునః

నంది మళ్లీ మళ్లీ 'తండ్రి! తండ్రి!' అని శిలాదుని పిలిచాడు.

మునిభ్యో దర్శయామాస యే తదాశ్రమవాసినః

ఆయన ఆ ఆశ్రమంలో ఉన్న మునులకు ఆ బిడ్డను చూపించాడు.

ఉపనీయ యథాశాస్త్రం వేదమధ్యాపయత్ సుతమ్

శాస్త్ర ప్రకారం ఉపనయనం చేసి, తన కుమారుడికి వేదాన్ని బోధించాడు.

చక్రే మహేశ్వరం ద్రష్టుం జేష్యే మృత్యుమితి ప్రభుమ్

'మహేశ్వరుడిని దర్శించాలి, మరణాన్ని జయించాలి' అని ప్రభువును ధృడంగా సంకల్పించాడు.

జజాప రుద్రమనిశం మహేశాసక్తమానసః

మనసంతా మహేశ్వరునిపై నిలిపి, ఎప్పుడూ రుద్ర మంత్రాన్ని జపించేవాడు.

ఆగత్య సామ్బః సగణో వరదో ఽస్మీత్యువాచ హ

ఆ సమయంలో శివుడు తన గణాలతో వచ్చి, 'నేనే వరదాతను' అని అన్నాడు.

తావదాయుర్మహాదేవ దేహీతి వరమీశ్వర

'మహాదేవా, నీకు ఉన్నంత ఆయుష్షు నాకు దయచేయు' అని ఈశ్వరుని కోరాడు.

జజాప కోటిం భగవాన్ భూయస్తద్గతమానసః

మనసంతా ఆయనలోనే నిలిపి, భగవంతుడు కోటి సార్లు మంత్రాన్ని జపించాడు.