సజ్యోతిః స్యాదనధ్యాయః శేషరాత్రౌ యథా దివా
మెరుపు పడుతున్నప్పుడు, రాత్రి సమయంలో కూడా, పగలు ఎలా చేయరాదో అలాగే విద్యాభ్యాసం చేయకూడదు.
ధర్మనైపుణ్యకామానాం పూతిగన్ధే చ నిత్యశః
ధర్మం, పుణ్యం కోరేవాళ్లకు, దుర్వాసన ఉన్న చోట ఎప్పుడూ విద్యాభ్యాసం చేయరాదు.
అనధ్యాయో రుద్యమానే సమవాయే జనస్య చ
ఎవరైనా ఏడుస్తున్నప్పుడు లేదా జనసమూహం కూడినప్పుడు విద్యాభ్యాసం చేయకూడదు.
ఉచ్ఛిష్టః శ్రాద్ధబుక్ చైవ మనసాపి న చిన్తయేత్
అశుద్ధి, భోజనం చేసిన తర్వాత, లేదా పితృదేవతలకు నైవేద్యం చేసిన ఆహారం తిన్న తర్వాత, మనసులో కూడా విద్యాభ్యాసం గురించి ఆలోచించకూడదు.
త్ర్యహం న కీర్తయేద్ బ్రహ్మ రాజ్ఞో రాహోశ్చ సూతకే
రాజు, రాహు లేదా జననసంబంధిత అశుద్ధి ఉన్నప్పుడు, మూడు రోజులు వేదపఠనం చేయరాదు.
విప్రస్య విదుషో దేహే తావద్ బ్రహ్మ న కీర్తయేత్
పండితుడైన బ్రాహ్మణుని శరీరంలో అశుద్ధి ఉన్నంతవరకు వేదాన్ని చదవకూడదు.
నాధీయీతామిషం జగ్ధ్వా సూతకాన్నాద్యమేవ చ
మాంసం తిన్న తర్వాత లేదా శోకంలో ఉన్న ఇంట్లో భోజనం చేసిన తర్వాత విద్యాభ్యాసం చేయరాదు.
అమావాస్యాం చతుర్దశ్యాం పౌర్ణమాస్యష్టమీషు చ
అమావాస్య, చతుర్దశి, పౌర్ణమి, అష్టమి రోజుల్లో విద్యాభ్యాసం చేయకూడదు.
అష్టకాసు త్వహోరాత్రం ఋత్వన్త్యాసు చ రాత్రిషు
అష్టకా రోజుల్లో, పగలు మరియు రాత్రి రెండింటిలోను, అలాగే ఋతువుల చివరి రాత్రుల్లో విద్యాభ్యాసం చేయరాదు.
తిస్త్రో ఽష్టకాః సమాఖ్యాతా కృష్ణపక్షేతు సూరిభిః
కృష్ణపక్షంలో మూడు అష్టకా రోజులు ఉంటాయని పండితులు చెప్పారు.
కదాచిదపి నాధ్యేయం కోవిదారకపిత్థయోః
కోవిదార లేదా కపిత్థ వృక్షాల కింద ఎప్పుడూ విద్యాభ్యాసం చేయకూడదు.
ఆచార్యే సంస్థితే వాపి త్రిరాత్రం క్షపణం స్మృతమ్
ఆచార్యుడు మరణించినప్పుడు, మూడు రాత్రులు అశుద్ధిగా పరిగణించాలి.
హింసన్తి రాక్షసాస్తేషు తస్మాదేతాన్ వివర్జయేత్
ఈ సందర్భాల్లో రాక్షసులు హాని చేస్తారు కాబట్టి, వాటిని తప్పుకోవాలి.
ఉపాకర్మణి కర్మాన్తే హోమమన్త్రేషు చైవ హి
అయితే, విద్యారంభ సమయంలో, కర్మాంతంలో, హోమమంత్రాల సమయంలో విద్యాభ్యాసం చేయవచ్చు.
అష్టకాద్యాస్వధీయీత మారుతే చాతివాయతి
అష్టకా రోజుల్లో, గాలి బలంగా వీస్తున్నప్పుడు కూడా విద్యాభ్యాసం చేయవచ్చు.
న ధర్మశాస్త్రేష్వన్యేషు పర్వణ్యేతాని వర్జయేత్
ఇతర ధర్మశాస్త్రాలలో, పర్వదినాల్లో ఈ నియమాలు ఉండవు.
బ్రహ్మణాభిహితః పూర్వమృషీణాం భావితాత్మనామ్
బ్రహ్మదేవుడు శుద్ధమైన మనస్సు కలిగిన ఋషులకు ఇదే విషయాన్ని ముందుగా వివరించాడు.
స సంమూఢో న సంభాష్యో వేదబాహ్యో ద్విజాతిభిః
ఇలా మాయలో పడి, వేదబాహ్యుడై ఉన్నవాడితో ద్విజులు మాట్లాడకూడదు.
పాఠమాత్రావసన్నస్తు పఙ్కే గౌరివ సీదతి
పాఠం మాత్రమే చదివి ఆగిపోయినవాడు, మట్టిలో మునిగిపోయిన ఆవు లాగా దిగజారిపోతాడు.
ససాన్వయః శూద్రకల్పః పాత్రతాం న ప్రపద్యతే
అర్థం తెలిసినా, శూద్రుని పోలిక కలిగి ఉంటే, అతడు యోగ్యుడైన పాత్రతను పొందడు.
యుక్తః పరిచరేదేనమాశరీరవిమోక్షణాత్
శాంతమైన మనస్సుతో ఉన్నవాడు, శరీరం విడిచే వరకు గురువుని సేవించాలి.
అధీయీత సదా నిత్యం బ్రహ్మనిష్ఠః సమాహితః
బ్రహ్మంలో స్థిరంగా, ఏకాగ్రతతో ఎప్పుడూ నిత్యం అధ్యయనం చేయాలి.
అభ్యసేత్ సతతం యుక్తే భస్మస్నానపరాయణః
శాంతమైన మనస్సుతో, బస్మస్నానానికి నిబద్ధుడై, ఎప్పుడూ సాధన చేయాలి.
స్వాయంభువో యన్మనురాహ దేవః
దైవస్వరూపుడైన స్వాయంభువ మనువు చెప్పినది ఇదే —
యాతి తత్ పదమనామయం శివమ్
అతడు నిష్కళంకమైన, శుభమైన పరమపదాన్ని పొందుతాడు.
అధీత్య చాధిగమ్యార్థం తతః స్నాయాద్ ద్విజోత్తమః
అర్థాన్ని తెలుసుకుని చదివిన తర్వాత, ఉత్తమ ద్విజుడు స్నానం చేయాలి.
చీర్ణవ్రతో ఽథ యుక్తాత్మా సశక్తః స్నాతుమర్హతి
వ్రతాలు పూర్తిచేసి, నియమంగా ఉండి, శక్తి ఉన్నవాడు స్నానం చేయటానికి యోగ్యుడు.
యజ్ఞోపవీతద్వితయం సోదకం చ కమణ్డలుమ్
రెండు యజ్ఞోపవీతాలు, నీరు, కమండలువును తీసుకుని ఉండాలి.
రౌక్మే చ కుణ్డలే వేదం కృత్తకేశనఖః శుచిః
బంగారు కుండలాలు, వేదం, కత్తిరించిన జుట్టు, కత్తిరించిన నఖాలు, పవిత్రత కలిగి ఉండాలి.
అన్యత్రకాఞ్చనాద్ విప్రోనరక్తాం బిభృయాత్ స్త్రజమ్
బ్రాహ్మణుడు బంగారాన్ని తప్ప, ఎరుపు రంగు కాని హారాన్ని ధరించాలి.