విజ్ఞాయార్థం బ్రహ్మచారీ స యాతి పరమాం గతిమ్
బ్రహ్మచారి దాని అర్థాన్ని గ్రహించి, పరమ గమ్యాన్ని పొందుతాడు.
న గాయత్ర్యాః పరం జప్యమేతద్ విజ్ఞాయ ముచ్యతే
గాయత్రీ కంటే గొప్ప జపం లేదు; దీని అర్థాన్ని తెలుసుకుంటే ముక్తి లభిస్తుంది.
ఆషాఢ్యాం ప్రోష్ఠపద్యాం వా వేదోపాకరణం స్మృతమ్
ఆషాఢ మాసంలో లేదా ప్రోష్ఠపద మాసంలో వేదోపాకరణం జరుపుతారు.
అధీయీత శుచౌ దేశే బ్రహ్మచారీ సమాహితః
బ్రహ్మచారి పరిశుద్ధమైన ప్రదేశంలో, ఏకాగ్రతతో అధ్యయనం చేయాలి.
మాఘశుక్లస్య వా ప్రాప్తే పూర్వాహ్నే ప్రథమే ఽహని
లేదా, మాఘ మాసంలోని శుక్లపక్షం వచ్చినప్పుడు, మొదటి రోజు ఉదయాన్నే చేయాలి.
వేదాఙ్గాని పురాణాని కృష్ణపక్షే చ మానవమ్
వేదాంగాలు, పురాణాలు, కృష్ణపక్షంలో మనుస్మృతి చదవాలి.
అధ్యాపనం చ కుర్వాణో హ్యభ్యస్యన్నపి యత్నతః
అధ్యయనం చేస్తూనే బోధనను, శ్రద్ధతో అభ్యాసాన్ని కూడా చేయాలి.
ఆకాలికమనధ్యాయమేతేష్వాహ ప్రజాపతిః
ఈ కాలాల్లో అధ్యయనం చేయకూడదని ప్రజాపతి చెప్పారు.
తదా విద్యాదనధ్యాయమనృతౌ చాభ్రదర్శనే
ఆ సమయంలో, కాలం సరిపోని వేళల్లో లేదా మేఘాలు కనిపించే సమయంలో విద్యాభ్యాసం చేయకూడదు.
ఏతానాకాలికాన్ విద్యాదనధ్యాయానృతావపి
ఈ సందర్భాలు కూడా, కాలం కుదరకపోయినా, విద్యాభ్యాసానికి అనువైనవి కావు.
సజ్యోతిః స్యాదనధ్యాయః శేషరాత్రౌ యథా దివా
మెరుపు పడుతున్నప్పుడు, రాత్రి సమయంలో కూడా, పగలు ఎలా చేయరాదో అలాగే విద్యాభ్యాసం చేయకూడదు.
ధర్మనైపుణ్యకామానాం పూతిగన్ధే చ నిత్యశః
ధర్మం, పుణ్యం కోరేవాళ్లకు, దుర్వాసన ఉన్న చోట ఎప్పుడూ విద్యాభ్యాసం చేయరాదు.
అనధ్యాయో రుద్యమానే సమవాయే జనస్య చ
ఎవరైనా ఏడుస్తున్నప్పుడు లేదా జనసమూహం కూడినప్పుడు విద్యాభ్యాసం చేయకూడదు.
ఉచ్ఛిష్టః శ్రాద్ధబుక్ చైవ మనసాపి న చిన్తయేత్
అశుద్ధి, భోజనం చేసిన తర్వాత, లేదా పితృదేవతలకు నైవేద్యం చేసిన ఆహారం తిన్న తర్వాత, మనసులో కూడా విద్యాభ్యాసం గురించి ఆలోచించకూడదు.
త్ర్యహం న కీర్తయేద్ బ్రహ్మ రాజ్ఞో రాహోశ్చ సూతకే
రాజు, రాహు లేదా జననసంబంధిత అశుద్ధి ఉన్నప్పుడు, మూడు రోజులు వేదపఠనం చేయరాదు.
విప్రస్య విదుషో దేహే తావద్ బ్రహ్మ న కీర్తయేత్
పండితుడైన బ్రాహ్మణుని శరీరంలో అశుద్ధి ఉన్నంతవరకు వేదాన్ని చదవకూడదు.
నాధీయీతామిషం జగ్ధ్వా సూతకాన్నాద్యమేవ చ
మాంసం తిన్న తర్వాత లేదా శోకంలో ఉన్న ఇంట్లో భోజనం చేసిన తర్వాత విద్యాభ్యాసం చేయరాదు.
అమావాస్యాం చతుర్దశ్యాం పౌర్ణమాస్యష్టమీషు చ
అమావాస్య, చతుర్దశి, పౌర్ణమి, అష్టమి రోజుల్లో విద్యాభ్యాసం చేయకూడదు.
అష్టకాసు త్వహోరాత్రం ఋత్వన్త్యాసు చ రాత్రిషు
అష్టకా రోజుల్లో, పగలు మరియు రాత్రి రెండింటిలోను, అలాగే ఋతువుల చివరి రాత్రుల్లో విద్యాభ్యాసం చేయరాదు.
తిస్త్రో ఽష్టకాః సమాఖ్యాతా కృష్ణపక్షేతు సూరిభిః
కృష్ణపక్షంలో మూడు అష్టకా రోజులు ఉంటాయని పండితులు చెప్పారు.
కదాచిదపి నాధ్యేయం కోవిదారకపిత్థయోః
కోవిదార లేదా కపిత్థ వృక్షాల కింద ఎప్పుడూ విద్యాభ్యాసం చేయకూడదు.
ఆచార్యే సంస్థితే వాపి త్రిరాత్రం క్షపణం స్మృతమ్
ఆచార్యుడు మరణించినప్పుడు, మూడు రాత్రులు అశుద్ధిగా పరిగణించాలి.
హింసన్తి రాక్షసాస్తేషు తస్మాదేతాన్ వివర్జయేత్
ఈ సందర్భాల్లో రాక్షసులు హాని చేస్తారు కాబట్టి, వాటిని తప్పుకోవాలి.
ఉపాకర్మణి కర్మాన్తే హోమమన్త్రేషు చైవ హి
అయితే, విద్యారంభ సమయంలో, కర్మాంతంలో, హోమమంత్రాల సమయంలో విద్యాభ్యాసం చేయవచ్చు.
అష్టకాద్యాస్వధీయీత మారుతే చాతివాయతి
అష్టకా రోజుల్లో, గాలి బలంగా వీస్తున్నప్పుడు కూడా విద్యాభ్యాసం చేయవచ్చు.
న ధర్మశాస్త్రేష్వన్యేషు పర్వణ్యేతాని వర్జయేత్
ఇతర ధర్మశాస్త్రాలలో, పర్వదినాల్లో ఈ నియమాలు ఉండవు.
బ్రహ్మణాభిహితః పూర్వమృషీణాం భావితాత్మనామ్
బ్రహ్మదేవుడు శుద్ధమైన మనస్సు కలిగిన ఋషులకు ఇదే విషయాన్ని ముందుగా వివరించాడు.
స సంమూఢో న సంభాష్యో వేదబాహ్యో ద్విజాతిభిః
ఇలా మాయలో పడి, వేదబాహ్యుడై ఉన్నవాడితో ద్విజులు మాట్లాడకూడదు.
పాఠమాత్రావసన్నస్తు పఙ్కే గౌరివ సీదతి
పాఠం మాత్రమే చదివి ఆగిపోయినవాడు, మట్టిలో మునిగిపోయిన ఆవు లాగా దిగజారిపోతాడు.
ససాన్వయః శూద్రకల్పః పాత్రతాం న ప్రపద్యతే
అర్థం తెలిసినా, శూద్రుని పోలిక కలిగి ఉంటే, అతడు యోగ్యుడైన పాత్రతను పొందడు.