కూర్మపురాణమ్

వైశ్యం క్షేమం సమాగమ్య శూద్రమారోగ్యమేవ తు

వైశ్యుడిని కలిసినప్పుడు క్షేమం కోరాలి; శూద్రుడిని కలిసినప్పుడు ఆరోగ్యం కోరాలి.

వర్ణజ్యేష్ఠః పితృవ్యశ్చ పుంసో ఽత్ర గురవః స్మృతాః

పురుషులలో వర్ణంలో పెద్దవాడు, పితృవ్యుడు గురువులుగా భావించబడతారు.

శ్వశ్రూః పితామహీజ్యేష్ఠా ధాత్రీ చ గురవః స్త్రియః

స్త్రీలలో మామ, పెద్ద నాయనమ్మ, పాలిచ్చే అమ్మ కూడా గురువులుగా పరిగణించబడతారు.

అనువర్తనమేతేషాం మనోవాక్కాయకర్మభిః

వారు చెప్పిన మాటలను మనసుతో, మాటతో, శరీరంతో అనుసరించాలి.

నైతైరుపవిశేత్ సార్ధం వివదేన్నాత్మకారణాత్

వారితో కలిసి కూర్చోవద్దు, స్వార్థం కోసం వాదించవద్దు.

ఉదితో ఽపి గుణైరన్యైర్గురుద్వేషీ పతత్యధః

ఇతర మంచి లక్షణాలు ఉన్నా, గురువును ద్వేషించేవాడు దిగజారిపోతాడు.

తేషామాద్యాస్త్రయః శ్రేష్ఠాస్తేషాం మాతా సుపూజితా

వారిలో మొదటి మూడు అత్యుత్తమాలు; అందులో తల్లి అత్యంత గౌరవనీయురాలు.

జ్యేష్ఠో భ్రాతా చ భర్తా చ పఞ్చైతే గురవః స్మృతాః

పెద్ద అన్నయ్య, భర్త — వీరు ఐదుగురు గురువులుగా పరిగణించబడతారు.

పూజనీయా విశేషేణ పఞ్చైతే భూతిమిచ్ఛతా

ఒకరు ఐశ్వర్యం కోరితే, ఈ ఐదుగురిని ప్రత్యేకంగా గౌరవించాలి.

తావత్ సర్వం పరిత్యజ్య పుత్రః స్యాత్ తత్పరాయణః

కొడుకు అన్నీ వదిలిపెట్టి వారికే అంకితమవ్వాలి.

స పుత్రః సకలం ధర్మమాప్నుయాత్ తేన కర్మణా

అలాంటి కొడుకు ఆ కార్యం వల్ల సమస్త ధర్మాన్ని పొందుతాడు.

తయోః ప్రత్యుపకారో ఽపి న కథఞ్చన విద్యతే

వారికి ఎట్టి విధానంలోనూ ప్రతిఫలం చెల్లించలేం.

న తాభ్యామననుజ్ఞాతో ధర్మమన్యం సమాచరేత్

వారి అనుమతి లేకుండా వేరే ధర్మాన్ని చేయకూడదు.

ధర్మసారః సముద్దిష్టః ప్రేత్యానన్తఫలప్రదః

ఇది ధర్మసారం; మరణానంతరం అనంత ఫలితాన్ని ఇస్తుంది.

శిష్యో విద్యాఫలం భుఙ్క్తే ప్రేత్య చాపద్యతే దివి

శిష్యుడు విద్యా ఫలాన్ని అనుభవించి, మరణానంతరం స్వర్గాన్ని చేరుతాడు.

తేన దోషేణ స ప్రేత్య నిరయం ఘోరమృచ్ఛతి

ఆ తప్పు వల్ల అతడు మరణించిన తర్వాత ఘోరమైన నరకాన్ని పొందుతాడు.

యాతి దాతరి లోకే ఽస్మిన్ ఉపకారాద్ధి గౌరవమ్

ఈ లోకంలో దాతకు చేసిన ఉపకారం వల్ల గౌరవం కలుగుతుంది.

తేషామథాక్షయాంల్లోకాన్ ప్రోవాచ భగవాన్ మనుః

తర్వాత భగవంతుడు మనువు వారికి అక్షయమైన లోకాలను వివరించాడు.

అసావహమితి బ్రూయుః ప్రత్యుత్థాయ యవీయసః

చిన్నవారు వారి సమక్షంలో లేచి, 'నేను ఇక్కడ ఉన్నాను' అని చెప్పాలి.

భోభవత్పూర్వకం త్వేనమభిభాషేత ధర్మవిత్

ధర్మాన్ని తెలిసినవాడు, 'భో భవత్' అని గౌరవంగా సంభోదించాలి.

బ్రాహ్మణః క్షత్రియాద్యైశ్చ శ్రీకామైః సాదరం సదా

బ్రాహ్మణుడు, క్షత్రియుడు మరియు ఇతరులు ఐశ్వర్యం కోరేవారు ఎప్పుడూ గౌరవంతో ఆయనను సంభోదించాలి.

జ్ఞానకర్మగుణోపేతా యద్యప్యేతే బహుశ్రుతాః

జ్ఞానం, కర్మ ఫలితాలు కలిగి, ఎన్నో శాస్త్రాలు నేర్చుకున్నవారు అయినా,

సవర్ణేషు సవర్ణానాం కార్యమేవాభివాదనమ్

ఒకే వర్ణానికి చెందినవారు, తమ వర్ణానికే అభివాదం చేయాలి.

పతిరేకో గురుః స్త్రీణాం సర్వత్రాభ్యాగతో గురుః

స్త్రీలకు భర్తే గురువు; ఎక్కడ ఉన్నా ఆయనే గురువు.

మాన్యస్థానాని పఞ్చాహుః పూర్వం పూర్వం గురూత్తరాత్

గౌరవానికి అయిదు స్థానాలు ఉన్నాయని చెబుతారు; ప్రతి ముందు స్థానం తరువాతిదానికంటే గొప్పది.

యత్ర స్యుః సో ఽత్ర మానార్హః శూద్రో ఽపి దశమీం గతః

అవి ఎక్కడ ఉన్నా, అక్కడే గౌరవానికి అర్హుడు; పదవ స్థాయికి చేరిన శూద్రుడైనా గౌరవించదగినవాడు.

వృద్ధాయ భారబుగ్నాయ రోగిణే దుర్బలాయ చ

వృద్ధులకు, భారంతో వంగిపోయినవారికి, రోగులకు, బలహీనులకు,

నివేద్య గురవే ఽశ్నీయాద్ వాగ్యతస్తదనుజ్ఞయా

గురువుకు తెలియజేసి, మాటను అదుపులో ఉంచి, ఆయన అనుమతితోనే భోజనం చేయాలి.

భవన్మధ్యం తు రాజన్యో వైశ్యస్తు భవదుత్తరమ్

సభలో క్షత్రియుడు మధ్యలో ఉండాలి; వైశ్యుడు సభకన్నా పైగా ఉండాలి.