న తే పశ్యన్తి మామేకం యోగినో యతమానసాః
యత్నించే యోగులు అయినా నన్నొక్కడినే చూడలేరు.
సమాధిశ్చ మునిశ్రేష్ఠా యమో నియమ ఆసనమ్
మునిశ్రేష్ఠా! సమాధి, యమం, నియమం, ఆసనం—
తత్సాధనాన్యష్టధా తు యుష్మాకం కథితాని తు
ఆ పరమార్థాన్ని సాధించడానికి అవసరమైన ఎనిమిది విధాల మార్గాలను మీకు వివరించాను.
యమాః సంక్షేపతః ప్రోక్తాశ్చిత్తశుద్ధిప్రదా నృణామ్
యమ నియమాలు సంక్షిప్తంగా చెప్పబడ్డాయి. ఇవి మనుషులకు మనస్సు పవిత్రతను ఇస్తాయి.
అక్లేశజననం ప్రోక్తం త్వహింసా పరమర్షిభిః
ఎవరినీ బాధించని, హింస కలిగించని జీవన విధానమే అహింస అని గొప్ప ఋషులు పేర్కొన్నారు.
విధినా యా భవేద్ధింసా త్వహింసైవ ప్రకీర్తితా
నియమానుసారం జరిగే హింస కూడా అహింసగానే పరిగణించబడుతుంది.
యథార్థకథనాచారః సత్యం ప్రోక్తం ద్విజాతిభిః
నిజాన్ని అనుసరించి మాట్లాడటం, ప్రవర్తించడమే సత్యమని ద్విజులు చెప్పారు.
స్తేయం తస్యానాచరణాదస్తేయం ధర్మసాధనమ్
దొంగతనానికి దూరంగా ఉండడమే అస్తేయం; ఇది ధర్మాన్ని సాధించడంలో సహాయపడుతుంది.
సర్వత్ర మైథునత్యాగం బ్రహ్మచర్యం ప్రచక్షతే
ప్రపంచంలో ఎక్కడైనా కామ సంబంధాన్ని వదిలిపెట్టడమే బ్రహ్మచర్యం అని చెబుతారు.
అపరిగ్రహ ఇత్యాహుస్తం ప్రయత్నేన పాలయేత్
ఏదీ సొంతమని భావించకపోవడాన్ని అపరిగ్రహం అంటారు; దాన్ని జాగ్రత్తగా పాటించాలి.
సమాసాన్నియమాః ప్రోక్తా యోగసిద్ధిప్రదాయినః
నియమాలు సంక్షిప్తంగా వివరించబడ్డాయి. ఇవి యోగంలో సిద్ధిని ఇస్తాయి.
శరీరశోషణం ప్రాహుస్తాపసాస్తప ఉత్తమమ్
తపస్వులు శరీరాన్ని కష్టపెట్టి నియమంగా ఉండడాన్ని ఉత్తమ తపస్సు అంటారు.
సత్త్వశుద్ధికరం పుంసాం స్వాధ్యాయం పరిచక్షతే
మనస్సును పవిత్రం చేసే సాధనమే స్వాధ్యాయం అని వారు వివరించారు.
ఉత్తరోత్తరవైశిష్ట్యం ప్రాహుర్వేదార్థవేదినః
వేదార్థాన్ని తెలిసినవారు ఒక్కొక్క దశలో ఉన్న ప్రత్యేకతలను వివరించారు.
స్వాధ్యాయో వాచికః ప్రోక్త ఉపాంశోరథ లక్షణమ్
పఠనం అనేది బహిరంగంగా చదవడం; అలాగే మౌనంగా జపించడం కూడా దానికి లక్షణం.
ఉపాంశురేష నిర్దిష్టః సాహస్రో వాచికాజ్జపః
మౌనంగా జపించడం ఇక్కడ చెప్పబడింది; ఇది బహిరంగంగా చదవడానికంటే వెయ్యి రెట్లు ఉత్తమం.
చిన్తనం సర్వశబ్దానాం మానసం తం జపం విదుః
ప్రతి పదాన్ని మనసులో ఆలోచిస్తూ జపించడం మానసిక జపం అని అంటారు.
యా ధీస్తామృషయః ప్రాహుః సంతోషం సుఖలక్షణమ్
సంతోషమే లక్షణంగా ఉన్న స్థిరమైన మనస్సును మునులు ధైర్యంగా ఉండటమే అన్నారు.
మృజ్జలాభ్యాం స్మృతం బాహ్యం మనఃశుద్ధిరథాన్తరమ్
బయటి శుద్ధి మట్టి, నీటితో జరుగుతుంది; అంతరంగిక శుద్ధి మనస్సు పవిత్రత.
సునిశ్చలా శివే భక్తిరేతదీశ్వరపూజనమ్
శివునిపై అచంచలమైన భక్తి ఉండడమే పరమేశ్వరుని పూజ చేయడమని చెప్పబడింది.
ప్రాణః స్వదేహజో వాయురాయామస్తన్నిరోధనమ్
మన శరీరంలో పుట్టే గాలి ప్రాణం. దాన్ని నియంత్రించడం ప్రాణాయామం అంటారు.
స ఏవ ద్వివిధః ప్రోక్తః సగర్భో ఽగర్భ ఏవ చ
ఈ ప్రాణాయామాన్ని రెండు విధాలుగా చెప్పారు—ఒకటి నిలుపుతో, మరొకటి నిలుపు లేకుండా.
మధ్యమః ప్రాణసంరోధః షట్త్రింశన్మాత్రికోత్తమః
మధ్యస్థమైన ప్రాణ నియంత్రణలో, ముప్పై ఆరు లెక్కల వరకు కొనసాగితే అది అత్యుత్తమమైనది.
మన్దమధ్యమముఖ్యానామానన్దాదుత్తమోత్తమః
మెల్లగా, మధ్యస్థంగా, అత్యుత్తమంగా—ఈ మూడు రకాలలో, ఆనందం వల్ల కలిగే అత్యుత్తమమైనది శ్రేష్ఠమైనది.
ఏతద్ వై యోగినాముక్తం ప్రాణాయామస్య లక్షణమ్
ఇదే యోగులకు ప్రాణాయామ లక్షణంగా చెప్పబడింది.
త్రిర్జపేదాయతప్రాణః ప్రాణాయామః స ఉచ్యతే
ప్రాణాన్ని ఆపి, మూడు సార్లు మంత్రాన్ని జపిస్తే, దానినే ప్రాణాయామం అంటారు.
ప్రోచ్యతే సర్వశాస్త్రేషు యోగిభిర్యతమానసైః
ఈ విధంగా యత్నించే యోగులు అన్ని శాస్త్రాల్లో ఇదే ప్రకటించారు.
సామ్యేన సంస్థితిర్యా సా కుమ్భకః పరిగీయతే
సమతుల్యతగా నిలిచే స్థితిని కుంభకంగా ప్రశంసిస్తారు.
నిగ్రహః ప్రోచ్యతే సద్భిః ప్రత్యాహారస్తు సత్తమాః
నిగ్రహం అని జ్ఞానులు చెబుతారు. ఉత్తములు దాన్ని ఇంద్రియ నియమం అంటారు.
ఏవమాదిషు దేశేషు ధారణా చిత్తబన్ధనమ్
ఇలాంటి స్థలాల్లో మనస్సును ఒకచోట కట్టిపెట్టడమే ధారణ.