కూర్మపురాణమ్

తేషాం పతిరహం దేవః స్మృతః పశుపతిర్బుధైః

వాటికి నేను అధిపతి, జ్ఞానులు పశుపతిగా గుర్తించే దేవుడిని.

మామేవ మోచకం ప్రాహుః పశూనాం వేదవాదినః

వేదాన్ని తెలిసినవారు పశువులను విమోచించేవాడు నేనే అని చెబుతారు.

మామృతే పరమాత్మానం భూతాధిపతిమవ్యయమ్

నన్ను తప్ప పరమాత్మ, భూతాధిపతి, అవినాశి వేరెవ్వరూ లేరు.

ఏతే పాశాః పశుపతేః క్లేశాశ్చ పశుబన్ధనాః

ఇవి పశుపతికి బంధనాలు, జీవులకు కలిగే బాధలు.

ఏతాః ప్రకృతయస్త్వష్టౌ వికారాశ్చ తథాపరే

ఇవి ఎనిమిది ప్రకృతులు, అలాగే ఇతర vikārālu కూడా ఉన్నాయి.

పాయూపస్థం కరౌ పాదౌ వాక్ చైవ దశమీ మతా

గుదము, జననేంద్రియం, రెండు చేతులు, రెండు కాళ్లు, మాట — ఇవి పదవిగా భావించబడతాయి.

త్రయోవింశతిరేతాని తత్త్వాని ప్రాకృతాని తు

ఈ ఇరవైమూడు ప్రకృతితత్త్వాలు.

అనాదిమధ్యనిధనం కారణం జగతః పరమ్

ఆది, మధ్య, అంతం లేని, జగత్తుకు పరమకారణం.

సామ్యావస్థితిమేతేషామవ్యక్తం ప్రకృతిం విదుః

ఇవి సమస్థితిలో ఉన్నపుడు, దాన్ని అవ్యక్తం లేదా మూలప్రకృతి అంటారు.

గుణానాం బుద్ధివైషమ్యాద్ వైషమ్యం కవయో విదుః

గుణాల్లో ఉండే తేడాలు, మనస్సు లోని భేదాల వల్లే వస్తాయని జ్ఞానులు తెలుసుకుంటారు.

మయ్యర్పితాని కర్మాణి నిబన్ధాయ విముక్తయే

నా మీద అర్పించిన క్రియలు బంధనానికీ, విముక్తికీ దారి తీస్తాయి.

క్లేశాఖ్యానచలాన్ ప్రాహుః పాశానాత్మనిబన్ధనాన్

బాధలుగా పిలవబడే బంధాలు, ఆత్మను కట్టిపడేసే సంకెళ్లని వారు అంటారు.

మూలప్రకృతిరవ్యక్తా సా శక్తిర్మయి తిష్ఠతి

అవ్యక్తమైన మూలప్రకృతి, నా లోనే ఉన్న శక్తిగా నిలిచిపోతుంది.

వికారా మహదాదీని దేవదేవః సనాతనః

మహత్త్వం మొదలైన వికారాలు, శాశ్వతమైన దేవదేవునికి చెందుతాయి.

తమాహురగ్ర్యం పురుషం పురాణమ్

ఆయనను అగ్రమైన పురాతన పురుషుడని వారు పిలుస్తారు.

యేనాసౌ తరతే జన్తుర్ఘోరం సంసారసాగరమ్

ఆయన వల్లే జీవి ఈ భయంకరమైన సంసారసముద్రాన్ని దాటి పోతాడు.

ఏకాకీ భగవానుక్తః కేవలః పరమేశ్వరః

ఆయన ఒక్కడే, భగవంతుడు, పరమేశ్వరుడు అని పిలవబడతాడు.

మూలం మాయాభిధానం తు తతో జాతమిదం జగత్

మూలమాయ అనే మూలం నుండి ఈ జగత్తు ఉద్భవించింది.

తన్మాత్రాణి మహాభూతానీన్ద్రియాణి చ జజ్ఞిరే

దానివల్లే తటస్థతత్త్వాలు, మహాభూతాలు, ఇంద్రియాలు పుట్టాయి.

తస్మిన్ జజ్ఞే మహాబ్రహ్మా మచ్ఛక్త్యా చోపబృంహితః

అందులోనే నా శక్తితో మహాబ్రహ్మా జన్మించాడు.

న మాం పశ్యన్తి పితరం మాయయా మమ మోహితాః

నా మాయ వల్ల మోహితులై, వారు నన్ను తమ తండ్రిగా చూడలేరు.

తాసాం మాయా పరా యోనిర్మామేవ పితరం విదుః

వారి మూలం మాయే; నన్నే తండ్రిగా వారు తెలుసుకుంటారు.

స ధీరః సర్వలోకేషు న మోహమధిగచ్ఛతి

అలాంటి ధీరుడు అన్ని లోకాల్లోను మోహానికి లోనవడు.

ఓఙ్కారమూర్తిర్భగవానహం బ్రహ్మా ప్రజాపతిః

ఓంకారమూర్తిగా, బ్రహ్మగా, ప్రజాపతిగా నేనే భగవంతుడిని.

వినశ్యత్స్వవినశ్యన్తం యః పశ్యతి స పశ్యతి

నశించేవాటిలో నశించని దానిని ఎవడు చూస్తాడో, వాడే నిజంగా చూచేవాడు.

న హినస్త్యాత్మనాత్మానం తతో యాతి పరాఙ్గతిమ్

తాను తానే తనను హానిచేయడు; అందువల్ల పరమగతిని పొందుతాడు.

ప్రధానవినియోగజ్ఞః పరం బ్రహ్మాధిగచ్ఛతి

ప్రధాన స్వరూపాన్ని తెలిసినవాడు పరబ్రహ్మాన్ని పొందుతాడు.

షడాహురఙ్గాని మహేశ్వరస్య

మహేశ్వరునికి ఆరు అవయవాలు ఉన్నాయని చెప్పబడింది.

బన్ధః ప్రోక్తో వినియోగో ఽపి తేన

బంధమూ, దాని ప్రయోజనమూ ఆయన ద్వారా వివరించబడ్డాయి.