వ్యాఖ్యాతాని న సందేహః కల్పం కల్పేన చైవ హి
ఇవి వివరించబడ్డాయి; కల్పం మరియు దాని వ్యవధిపై ఎలాంటి సందేహం లేదు.
చతుర్యుగసహస్త్రం తు కల్పమాహుర్మనీషిణః
ఒక కల్పం అనేది వెయ్యి చతుర్యుగాలు అని జ్ఞానులు చెబుతారు.
బ్రహ్మణః కథితం వర్షం పరాఖ్యం తచ్ఛతం విదుః
బ్రహ్మదేవుడు చెప్పిన సంవత్సరాన్ని 'పరా' అని అంటారు. జ్ఞానులు దాన్ని వంద సంవత్సరాలుగా తెలుసుకుంటారు.
తేనాయం ప్రోచ్యతే సద్భిః ప్రాకృతః ప్రతిసంచరః
అందుకే మంచి వారు దీనిని సహజమైన లయమని ప్రకటిస్తారు.
ప్రోచ్యతే కాలయోగేన పునరేవ చ సంభవః
కాలం ప్రకారం మళ్లీ సృష్టి జరుగుతుందని చెబుతారు.
కాలేనైవ తు సృజ్యన్తే స ఏవ గ్రసతే పునః
కాలం వల్లే జీవులు పుడతారు, అదే కాలం వాటిని మళ్లీ లోపలికి తీసుకుపోతుంది.
సర్వగత్వాత్ స్వతన్త్రత్వాత్ సర్వాత్మాసౌ మహేశ్వరః
అతడు అన్నింటిలోనూ వ్యాపించి, స్వతంత్రుడై, అందరికీ ఆత్మగా ఉన్న మహేశ్వరుడు.
ఏకో హి భగవానీశః కాలః కవిరితి శ్రుతి
నిజంగా, భగవంతుడు ఒక్కడే అధిపతి, కాలం, కవి అని శాస్త్రాలు చెబుతున్నాయి.
సాంప్రతం వర్తతే తద్వత్ తస్య కల్పో ఽయమష్టమః
ప్రస్తుతం కూడా ఇదే విధంగా కొనసాగుతోంది; ఇది ఆయన ఎనిమిదవ కల్పం.
వారాహో వర్తతే కల్పః తస్య వక్ష్యామి విస్తరమ్
ఇప్పుడు వరాహ కల్పం నడుస్తోంది; దాని వివరాలు నేను చెబుతాను.
శాన్తవాతాదికం సర్వం న ప్రజ్ఞాయత కిఞ్చన
శాంతమైన గాలులు మొదలైనవి ఏమీ కనబడలేదు.
తదా సమభవద్ బ్రహ్మా సహస్త్రాక్షః సహస్త్రపాత్
అప్పుడు బ్రహ్మదేవుడు, వెయ్యి కళ్ళు, వెయ్యి కాళ్లతో ప్రकटించాడు.
బ్రహ్మా నారాయణాఖ్యస్తు సుష్వాప సలిలే తదా
బ్రహ్మా, నారాయణుడు అని పిలవబడే ఆయన, ఆ సమయంలో నీటిపై నిద్రించేవాడు.
బ్రహ్మస్వరూపిణం దేవం జగతః ప్రభవాప్యయమ్
బ్రహ్మస్వరూపుడైన ఆ దేవుడు జగత్తుకు ఆది, అంతమూ అయినవాడు.
అయనం తస్య తా యస్మాత్ తేన నారాయణః స్మృతః
ఆయనకు ఆ విశ్రాంతి స్థలాలు ఉండటం వల్ల ఆయనను నారాయణుడు అని అంటారు.
శర్వర్యన్తే ప్రకురుతే బ్రహ్మత్వం సర్గకారణాత్
రాత్రి చివరలో, సృష్టి కోసం ఆయన బ్రహ్మగా మారతాడు.
అనుమానాత్ తదుద్ధారం కర్తుకామః ప్రజాపతిః
అర్థం చేసుకుని, దాన్ని పైకి తీయాలని కోరిన ప్రజాపతి ప్రయత్నించాడు.
అధృష్యం మనసాప్యన్యైర్వాఙ్మయం బ్రహ్మసంజ్ఞితమ్
ఇతరుల మనసుతో కూడా అందుకోలేనిది, మాటలతో చెప్పబడే బ్రహ్మ అని పిలుస్తారు.
దంష్ట్రయాభ్యుజ్జహారైనామాత్మాధారో ధరాధరః
తన దంతంతో, భూమిని మోయువాడు, తనే ఆధారంగా ఉన్నవాడు, ఆమెను పైకి తీశాడు.
అస్తువఞ్జనలోకస్థాః సిద్ధా బ్రహ్మర్షయో హరిమ్
వాయువులో నివసించే సిద్ధులు, బ్రహ్మర్షులు హరిని స్తుతించారు.
పురుషాయ పురాణాయ శాశ్వతాయ జయాయ చ
ప్రాచీనుడైన పురుషుడికి, శాశ్వతుడికి, విజయవంతుడికి నమస్కారం.
నమో హిరణ్యగర్భాయ వేధసే పరమాత్మనే
హిరణ్యగర్భుడికి, సృష్టికర్తకు, పరమాత్మకు నమస్కారం.
నారాయణాయ దేవాయ దేవానాం హితకారిణే
నారాయణుడికి, దేవతలకు మేలు చేసే దైవస్వరూపుడికి నమస్కారం.
సర్వభూతాత్మభూతాయ కూటస్థాయ నమో నమః
ప్రతి జీవిలోని ఆత్మగా ఉన్న, మారని స్వరూపుడైన నీకు పునఃపునః నమస్కారం.
నమో బుద్ధాయ శుద్ధాయ నమస్తే జ్ఞానరూపిణే
బుద్ధిమంతుడైన, పవిత్రుడైన, జ్ఞానరూపుడైన నీకు నమస్కారం.
అనన్తాయాప్రమేయాయ కార్యాయ కరణాయ చ
అనంతుడైన, కొలవలేని, కారణమైన, సాధనమైన నీకు నమస్కారం.
నమో మూలప్రకృతయే మాయారూపాయ తే నమః
మూలప్రకృతిగా, మాయారూపుడైన నీకు నమస్కారం.
నమో యోగాధిగమ్యాయ నమః సకర్షణాయ తే
యోగంతో పొందదగినవాడవు, సకర్షణుడా! నీకు నమస్కారం.
నమః సిద్ధాయ పూజ్యాయ గుణత్రయవిభావినే
సిద్ధుడైన, పూజ్యుడైన, మూడు గుణాలను వేరు చేయగలవాడవు, నీకు నమస్కారం.
నమో ఽమూర్తాయ మూర్తాయ మాధవాయ నమో నమః
రూపం లేనివాడైన, రూపం కలవాడైన, మాధవుడైన నీకు పునఃపునః నమస్కారం.