కూర్మపురాణమ్

చతుర్ముఖః స భగవాన్ జగత్సృష్టౌ ప్రవర్తతే

ఆ భగవంతుడు నాలుగు ముఖాలతో సృష్టిలో ప్రవృత్తి చెందుతాడు.

సత్త్వం గుణముపాశ్రిత్య విష్ణుర్విశ్వేశ్వరః స్వయమ్

సర్వలోకాధిపతి విష్ణువు సత్యగుణాన్ని స్వీకరిస్తాడు.

తమోగుణం సమాశ్రిత్య రుద్రః సంహరతే జగత్

రుద్రుడు తమోగుణాన్ని ఆధారంగా తీసుకుని జగత్తును లయంచేస్తాడు.

ఏకధా స ద్విధా చైవ త్రిధా చ బహుధా పునః

అతడు ఒక్కటిగా, రెండుగా, మూడుగా, మరెన్నో రూపాలుగా కనిపిస్తాడు.

నానాకృతిక్రియారూపనామవన్తి స్వలీలయా

తన లీలతో అనేక రూపాలు, కర్మలు, ఆకారాలు, పేర్లు ధరించేవాడు.

సృజతే గ్రసతే చైవ వీక్షతే చ విశేషతః

అతడు సృష్టిస్తాడు, గ్రహిస్తాడు, ముఖ్యంగా అన్నింటిని గమనిస్తాడు.

గుణాత్మకత్వాత్ త్రైకాల్యే తస్మాదేకః స ఉచ్యతే

గుణాలతో కూడి మూడు కాలాల్లో ఉండే వాడైనందున, అతడిని ఒక్కటే అని అంటారు.

ఆదిత్వాదాదిదేవో ఽసౌ అజాతత్వాదజః స్మృతః

ఆదిగా ఉన్నందున ఆదిదేవుడు, జననం లేనివాడైనందున అజుడు అని పిలవబడతాడు.

దేవేషు చ మహాదేవో మాహదేవ ఇతి స్మృతః

దేవతల్లో మహాదేవుడు 'మాహదేవుడు' అని గుర్తించబడతాడు.

వశిత్వాదప్యవశ్యత్వాదీశ్వరః పరిభాషితః

ఆధిపత్యం, ఎవరికీ లోబడని స్వభావం వల్ల అతడిని 'ఈశ్వరుడు' అంటారు.

అనుత్పాదాచ్చ పూర్వత్వాత్ స్వయంభూరితి స స్మృతః

పుట్టుక లేక ముందుగా ఉన్నవాడైనందున అతడిని 'స్వయంభూ' అని గుర్తిస్తారు.

హరః సంసారహరణాద్ విభుత్వాద్ విష్ణురుచ్యతే

సంసారాన్ని తొలగించేవాడైనందున హరుడు, వ్యాపకుడైనందున విష్ణువు అని అంటారు.

సర్వజ్ఞః సర్వవిజ్ఞానాత్ సర్వః సర్వమయో యతః

అన్నీ తెలిసినవాడైనందున సర్వజ్ఞుడు, అన్నిటికీ మూలమైనవాడైనందున సర్వమయుడు.

తారణాత్ సర్వదుః ఖానాం తారకః పరిగీయతే

అన్ని బాధల నుండి రక్షించేవాడని, ఆయనను తారకుడు అని ప్రశంసిస్తారు.

అనేకభేదభిన్నస్తు క్రీడతే పరమేశ్వరః

పరమేశ్వరుడు అనేక రూపాల్లో ప్రత్యక్షమై, సంతోషంగా ఆడుకుంటాడు.

అబుద్ధిపూర్వకో విప్రా బ్రాహ్మీం సృష్టిం నిబోధత

మునులారా, ఊహించకుండా బ్రహ్మ సృష్టిని తెలుసుకోండి.

న శక్యతే సమాఖ్యాతుం బహువర్షైరపి స్వయమ్

ఎన్ని సంవత్సరాలు గడిచినా, దాన్ని పూర్తిగా వివరించడం ఎవరికీ సాధ్యం కాదు.

స ఏవ స్యాత్ పరః కాలః తదన్తే ప్రతిసృజ్యతే

దాని అంతంలో కలిసిపోయేది అదే పరమకాలమని చెప్పబడింది.

తత్ పరాఖ్యం తదర్ధం చ పరార్ధమభిదీయతే

దానిని పరార్ధం అంటారు; దాని సగాన్ని కూడా పరార్ధమే అంటారు.

కాష్ఠాస్త్రింశత్ కలా త్రింశత్ కలా మౌహూర్తికీ గతిః

ముప్పై కాష్ఠలు కలిస్తే ఒక కల, ముప్పై కలలు కలిస్తే ఒక ముహూర్తం అవుతుంది.

అహోరాత్రాణి తావన్తి మాసః పక్షద్వయాత్మకః

అంతటి పగలు-రాత్రులు కలిస్తే ఒక నెల అవుతుంది; అది రెండు పక్షాలుగా ఉంటుంది.

అయనం దక్షిణం రాత్రిర్దేవానాముత్తరం దినమ్

దక్షిణాయనం దేవతలకు రాత్రి, ఉత్తరాయనం వారికి పగలు.

చతుర్యుగం ద్వాదశభిః తద్విభాగం నిబోధత

ఒక చతుర్యుగం పన్నెండు భాగాలుగా ఉంటుంది; దాని విభాగాలు తెలుసుకోండి.

తస్య తావచ్ఛతీ సన్ధ్యా సన్ధ్యాంశశ్చ కృతస్య తు

అందులో వంద భాగాలు సంధ్య, కృతయుగ సంధ్యాంశం కూడా అంతే.

అంశకం షట్శతం తస్మాత్ కృసన్ధ్యాంశకం వినా

దానిలో ఆరు వందలు భాగం; కృత సంధ్యాంశాన్ని తప్పించి.

త్రేతాద్వాపరతిష్యాణాం కాలజ్ఞానే ప్రకీర్తితమ్

త్రేతా, ద్వాపర, కలియుగాల కాలమానం ఇలా చెప్పబడింది.

తదేకసప్తతిగుణం మనోరన్తరముచ్యతే

దాన్ని డబ్బై ఒకటి రెట్లు చేసితే, అది ఒక మన్వంతరం అవుతుంది.

స్వాయంభువాదయః సర్వే తతః సావర్ణికాదయః

స్వాయంభువాది మనువులు, ఆ తరువాత సావర్ణికాది మనువులు కూడా ఉన్నారు.

పూర్ణం యుగసహస్త్రం వై పరిపాల్యా నరేశ్వరైః

పూర్తిగా వెయ్యి యుగాలను మనుష్యుల రాజులు పరిరక్షించాలి.