తదాధారమిదం సర్వం స కాలాగ్నిమపాశ్రితః
ఈ సమస్తం కాలాగ్ని రూపాన్ని ధరించిన ఆయనపై ఆధారపడి ఉంది.
విషజ్వాలామయో ఽన్తే ఽసౌ జగత్ సంహరతి స్వయమ్
చివరికి, విషపు జ్వాలలతో మండుతూ, ఆయన స్వయంగా జగత్తును అంతం చేస్తాడు.
తామసీ శాంభవీ మూర్తిః కాలో లోకప్రకాలనః
తమసైన శాంభవీ మూర్తి కాలమే, ఆ కాలమే లోకాలన్నింటిని నాశనం చేస్తుంది.
అతః పరం ప్రవక్ష్యామి భూర్లోకస్యాస్య నిర్ణయమ్
ఇప్పుడే ఈ భూలోక విశేషాలను నేను వివరంగా చెప్పబోతున్నాను.
కుశః క్రౌఞ్చశ్చ శాకశ్చ పుష్కరశ్చైవ సప్తమః
కుశ, క్రౌంచ, శాక, పుష్కర అనే ఏడవ ద్వీపాలు ఉన్నాయి.
ద్వీపాద్ ద్వీపో మహానుక్తః సాగరాదపి సాగరః
ప్రతి ద్వీపం గొప్పదిగా, ప్రతి సముద్రం మరింత విశాలంగా చెప్పబడింది.
దధ్యోదః క్షీరసలిలః స్వాదూదశ్చేతి సాగరాః
దధ్యుద, పాలు కలిసిన సముద్రం, తీపి నీటి సముద్రం అనే పేర్లతో సముద్రాలు ఉన్నాయి.
ద్వీపైశ్చ సప్తభిర్యుక్తా యోజనానాం సమాసతః
ఈ సముద్రాలు ఏడూ ద్వీపాలతో కలిసివున్నాయి; వీటి పరిమాణం యోజనలలో చెప్పబడింది.
తస్య మధ్యే మహామేరుర్విశ్రుతః కనకప్రభః
వాటి మధ్యలో బంగారు వర్ణంతో ప్రకాశించే మహామేరు పర్వతం ప్రసిద్ధిగా ఉంది.
ప్రవిష్టః షోడశాధస్తాద్ద్వాత్రింశన్మూర్ధ్ని విస్తృతః
అది పదహారు భాగాలు క్రిందకి, ముప్పై రెండు భాగాలు పైభాగంలో విస్తరించి ఉంది.
భూపద్మాస్యాస్య శైలో ఽసౌ కర్ణికాత్వేన సంస్థితః
భూమి పద్మాన్ని ఆధారంగా తీసుకొని, ఆ పర్వతం కర్ణికగా నిలిచివుంది.
నీలః శ్వేతశ్చ శృఙ్గీ చ ఉత్తరే వర్షపర్వతాః
నీల, శ్వేత, శృంగి అనే పర్వతాలు ఉత్తర దిక్కున పరిమితి పర్వతాలుగా ఉన్నాయి.
సహస్త్రద్వితయోచ్ఛ్రాయాస్తావద్విస్తారిణశ్చ తే
వాటి ఎత్తు రెండు వేల వరకు ఉంటుంది; అవన్నీ అంతే వెడల్పుగా కూడా ఉన్నాయి.
హరివర్షం తథైవాన్యన్మేరోర్దక్షిణతో ద్విజాః
అలాగే, మహామేరు పర్వతానికి దక్షిణంగా హరివర్షం ఉంది, ద్విజులారా.
ఉత్తరాః కురవశ్చైవ యథైతే భరతాస్తథా
ఈ భారతులు ఎలా ఉన్నారో, ఉత్తర కురులు కూడా అలాగే ఉన్నారు.
ఇలావృతం చ తన్మధ్యే తన్మధ్యే మేరురుచ్ఛ్రితః
ఆ మధ్యలో ఇలావృతం ఉంది, దాని మధ్యలో మెరు పర్వతం ఎత్తుగా నిలిచింది.
విష్కమ్భా రచితా మేరోర్యోజనాయుతముచ్ఛ్రితాః
మెరు పర్వతంపై నిర్మించిన అడ్డబల్కలు పది వేల యోజనాల ఎత్తుకు చేరుకున్నాయి.
విపులః పశ్చిమే పార్శ్వే సుపార్శ్వశ్చోత్తరే స్మృతః
పశ్చిమ వైపున విస్తారమైన విపుల పర్వతం ఉంది, ఉత్తర వైపున సుపార్శ్వం అని పిలుస్తారు.
జమ్బూద్వీపస్య సా జమ్బూర్నామహేతుర్మహర్షయః
మహర్షులారా, జంబూద్వీపానికి జంబూ అనే పేరు వచ్చిన కారణం ఇదే.
పతన్తి భూభృతః పృష్ఠే శీర్యమాణాని సర్వతః
భూమిని మోయు పర్వతంపై అన్ని వైపులా జంబూ పండ్లు పడిపడి, కుళ్లిపోతుంటాయి.
సరిత్ ప్రవర్తతే చాపి పీయతే తత్ర వాసిభిః
అక్కడ ఒక నది పుట్టి, అక్కడ నివసించే వారు దానిని తాగుతారు.
తత్పానాత్ సుస్థమనసాం నరాణాం తత్ర జాయతే
ఆ నీరు తాగినవారికి మంచి మనస్సు కలుగుతుంది.
జామ్బూనదాఖ్యం భవతి సువర్ణం సిద్ధభూషణమ్
అక్కడ నుంచి జాంబూనద అనే బంగారం పుట్టి, సిద్ధులకు అలంకారంగా ఉపయోగపడుతుంది.
వర్షే ద్వే తు మునిశ్రేష్ఠాస్తయోర్మధ్యే ఇలావృతమ్
మహర్షులారా, ఆ రెండు ప్రాంతాల మధ్య ఇలావృతం ఉంది.
వైభ్రాజం పశ్చిమే విద్యాదుత్తరే సవితుర్వనమ్
పశ్చిమ వైపున వైభ్రాజం, ఉత్తర వైపున సవితృవనం ఉంది అని తెలుసుకోండి.
సరాంస్యేతాని చత్వారి దేవయోగ్యాని సర్వదా
ఈ నాలుగు సరస్సులు ఎప్పుడూ దేవతలకు యోగ్యమైనవే.
వైకఙ్కో మణిశైలశ్చ ఋక్షవాంశ్చాచలోత్తమాః
వైకంక, మణిశైలం, ఋక్షవాన్ అనే పర్వతాలు అగ్రగణ్యమైనవి.
ఇత్యేతే దేవరచితాః సిద్ధావాసాః ప్రకీర్తితాః
ఇవి అన్నీ దేవతలు నిర్మించిన సిద్ధుల నివాసస్థానాలుగా ప్రసిద్ధి చెందినవి.
త్రికూటశిఖరశ్చైవ పతఙ్గో రుచకస్తథా
త్రికూట, శిఖర, పతంగ, రుచక అనే పర్వతాలు కూడా ఉన్నాయి.
సమూలో వసుధారశ్చ కురవశ్చైవ సానుమాన్
సమూల, వసుధార, కురులు, సానుమాన్ అనే పర్వతాలు కూడా చెప్పబడ్డాయి.