కూర్మపురాణమ్

ప్రాకృతః ప్రలయో జ్ఞేయో యావద్ విశ్వసముద్భవః

ప్రాకృత ప్రళయం అనేది, ఈ సృష్టి ఉద్భవించేవరకు కొనసాగుతుందని తెలుసుకోవాలి.

అహర్న విద్యతే తస్య న రాత్రిర్హ్యుపచారతః

ఆ స్థితిలో పగలు లేదు, రాత్రి కూడా లేదు.

సర్వభూతమయో ఽవ్యక్తో హ్యన్తర్యామీశ్వరః పరః

అవ్యక్తమైనది, అన్నీ జీవుల్లో వ్యాపించి, అంతర్యామి పరమేశ్వరుడిగా ఉంటుంది.

క్షోభయామాస యోగేన పరేణ పరమేశ్వరః

పరమేశ్వరుడు తన పరమయోగంతో దానిని కదిలించాడు.

అనుప్రవిష్టః క్షోభాయ తథాసౌ యోగమూర్తిమాన్

ఆయన యోగమూర్తిగా దానిలో ప్రవేశించి కదలిక కలిగించాడు.

స సంకోచవికాసాభ్యాం ప్రధానత్వే ఽపి చ స్థితః

ఆయన ప్రధాన స్థితిలో, సంకోచం, వికాసం ద్వారా నిలిచాడు.

ప్రాదురాసీన్మహద్ బీజం ప్రధానపురుషాత్మకమ్

అక్కడ నుంచి ప్రధానపురుష స్వరూపమైన మహద్బీజం ప్రబలింది.

ప్రజ్ఞాధృతిః స్మృతిః సంవిదేతస్మాదితి తత్ స్మృతమ్

అదే నుంచి జ్ఞానం, స్థిరత, స్మృతి, చైతన్యం ఉద్భవించాయని చెబుతారు.

త్రివిధో ఽయమహఙ్కారో మహతః సంబభూవ హ

మహత్త్వం నుంచి మూడు విధాల అహంకారం పుట్టింది.

ఆత్మా చ పుద్గలో జీవో యతః సర్వాః ప్రవృత్తయః

అక్కడినుంచి ఆత్మ, వ్యక్తి, జీవుడు, వీరి ద్వారా అన్ని క్రియలు ఉద్భవించాయి.

ఇన్ద్రియాణి తథా దేవాః సర్వం తస్యాత్మజం జగత్

ఇంద్రియాలు, దేవతలు, ఈ జగత్తు అంతా అతని సంతానం.

యేనాసౌ జాయతే కర్తా భూతాదీంశ్చానుపశ్యతి

అతని వల్లే ఈ జీవుడు జన్మించి, కార్యాలు చేసి, భూతాదులను గ్రహిస్తాడు.

తైజసానీన్ద్రియాణి స్యుర్దేవా వైకారికా దశ

ఇంద్రియాలు తేజస్సుతో కూడినవిగా, పది దేవతలు శుద్ధ స్వభావంతో ఉన్నవిగా చెప్పబడతాయి.

భూతతన్మాత్రసర్గో ఽయం భూతాదేరభవన్ ప్రజాః

ఇది భూతతన్మాత్రల సృష్టి; భూతాల నుంచి ప్రాణులు పుట్టాయి.

ఆకాశం శుషిరం తస్మాదుత్పన్నం శబ్దలక్షణమ్

అక్కడినుంచి శబ్ద లక్షణమైన ఖాళీ స్థలం, అంటే ఆకాశం పుట్టింది.

వాయురుత్పద్యతే తస్మాత్ తస్య స్పర్శో గుణో మతః

ఆకాశం నుంచి వాయువు పుట్టింది, దానికి స్పర్శ లక్షణంగా ఉంది.

జ్యోతిరుత్పద్యతే వాయోస్తద్రూపగుణముచ్యతే

వాయువులో నుంచి అగ్ని పుట్టింది, దానికి రూప లక్షణంగా ఉంది.

సంభవన్తి తతో ఽమ్భాంసి రసాధారాణి తాని తు

ఆదిగా వాటి నుండి నీళ్లు పుట్టాయి, అవే రుచి నిల్వగా ఉన్నాయి.

సంఘాతో జాయతే తస్మాత్ తస్య గన్ధో గుణో మతః

అవి కలిసినప్పుడు సమూహం ఏర్పడింది; దానికి వాసన లక్షణంగా భావించబడింది.

ద్విగుణస్తు తతో వాయుః శబ్దస్పర్శాత్మకో ఽభవత్

అప్పుడతడు రెండు లక్షణాలైన శబ్దం, స్పర్శ కలిగిన గాలి పుట్టించాడు.

త్రిగుణః స్యాత్ తతో వహ్నిః స శబ్దస్పర్శరూపవాన్

తర్వాత మూడు లక్షణాలైన శబ్దం, స్పర్శ, రూపం కలిగిన అగ్ని జన్మించింది.

తస్మాచ్చతుర్గుణా ఆపో విజ్ఞేయాస్తు రసాత్మికాః

అక్కడినుంచి నాలుగు లక్షణాలు కలిగి, రుచి స్వరూపంగా ఉన్న నీరు ఏర్పడింది.

తసమాత్ పఞ్చగుణా భూమిః స్థూలా భూతేషు శబ్ద్యతే

అదే విధంగా ఐదు లక్షణాలున్న, భూతాలలో స్థూలమైన భూమి ఏర్పడింది.

పరస్పరానుప్రవేశాద్ ధారయన్తి పరస్పరమ్

ఇవి పరస్పరం కలిసిపోతూ ఒకదానికొకటి ఆధారంగా నిలిచాయి.

నాశక్నువన్ ప్రజాః స్త్రష్టుమసమాగమ్య కృత్స్నశః

ఇవి ఒక్కటిగా కలవకపోతే, సృష్టిని పూర్తిగా చేయలేకపోయాయి.

మహాదాదయో విశేషాన్తా హ్మణ్డముత్పాదయన్తి తే

మహత్తత్త్వం మొదలుకొని విశేషాలు వరకు ఇవన్నీ కలిసి బ్రహ్మాండాన్ని సృష్టించాయి.

విశేషేభ్యో ఽణ్డమభవద్ బృహత్ తదుదకేశయమ్

ఆ విశేషాల నుండి పెద్ద అండం పుట్టింది, అది నీటిలో తేలియాడింది.

ప్రాకృతే ఽణ్డే వివృత్తః స క్షేత్రజ్ఞో బ్రహ్మసంజ్ఞితః

ఆ ఆది అండంలో క్షేత్రజ్ఞుడు, బ్రహ్మ అని పిలవబడే వాడు ప్రత్యక్షమయ్యాడు.

ఆదికర్తా స భూతానాం బ్రహ్మాగ్రే సమవర్తత

అతడే సర్వజీవులకు ఆదికర్తగా మొదట బ్రహ్మగా అవతరించాడు.