కూర్మపురాణమ్

న హ్యేతత్ సమతిక్రమ్య సిద్ధిం విన్దతి మానవః

ఇలా చేయకుండా మానవుడు సిద్ధిని పొందలేడు.

నమస్కృత్య హృషీకేశం పునర్వచనమబ్రువన్

హృషీకేశునికి నమస్కరించి, వారు మళ్లీ ఇలా అన్నారు.

ఇదానీం శ్రోతుమిచ్ఛామో యథా సంభవతే జగత్

ఇప్పుడు ఈ లోకం ఎలా ఏర్పడిందో వినాలని మేము కోరుకుంటున్నాము.

నియన్తా కశ్చ సర్వేషాం వదస్వ పురుషోత్తమ

అందరికీ నియంత్రకుడు ఎవరో చెప్పు, ఓ పురుషోత్తమా.

ప్రాహ గమ్భీరయా వాచా భూతానాం ప్రభవాప్యయౌ

ఆయన గంభీరమైన స్వరంతో భూతాల ఉద్భవం, లయాన్ని వివరించారు.

అనన్తశ్చాప్రమేయశ్చ నియన్తా విశ్వతోముఖః

ఆయన అనంతుడు, కొలవలేని వాడు, నియంత్రకుడు, అన్ని దిక్కులనూ చూస్తున్నవాడు.

ప్రధానం ప్రకృతిశ్చేతి యదాహుస్తత్త్వచిన్తకాః

తత్త్వాన్ని ఆలోచించే వారు ప్రథానం, ప్రకృతిని అంటారు.

అజరం ధ్రువమక్షయ్యం నిత్యం స్వాత్మన్యవస్థితమ్

అది వృద్ధాప్యం లేని, స్థిరమైన, నశించని, ఎప్పుడూ తనలోనే ఉండే స్వరూపం.

విగ్రహః సర్వభూతానామాత్మనాధిష్ఠితం మహత్

అన్ని భూతాల మహత్తర స్వరూపం ఆత్మలోనే స్థిరంగా ఉంటుంది.

అసాంప్రతమవిజ్ఞేయం బ్రహ్మాగ్రే సమవర్తత

కాలానికి ముందుగా, కనిపించని బ్రహ్మ ఆది కాలంలో ఉద్భవించింది.

ప్రాకృతః ప్రలయో జ్ఞేయో యావద్ విశ్వసముద్భవః

ప్రాకృత ప్రళయం అనేది, ఈ సృష్టి ఉద్భవించేవరకు కొనసాగుతుందని తెలుసుకోవాలి.

అహర్న విద్యతే తస్య న రాత్రిర్హ్యుపచారతః

ఆ స్థితిలో పగలు లేదు, రాత్రి కూడా లేదు.

సర్వభూతమయో ఽవ్యక్తో హ్యన్తర్యామీశ్వరః పరః

అవ్యక్తమైనది, అన్నీ జీవుల్లో వ్యాపించి, అంతర్యామి పరమేశ్వరుడిగా ఉంటుంది.

క్షోభయామాస యోగేన పరేణ పరమేశ్వరః

పరమేశ్వరుడు తన పరమయోగంతో దానిని కదిలించాడు.

అనుప్రవిష్టః క్షోభాయ తథాసౌ యోగమూర్తిమాన్

ఆయన యోగమూర్తిగా దానిలో ప్రవేశించి కదలిక కలిగించాడు.

స సంకోచవికాసాభ్యాం ప్రధానత్వే ఽపి చ స్థితః

ఆయన ప్రధాన స్థితిలో, సంకోచం, వికాసం ద్వారా నిలిచాడు.

ప్రాదురాసీన్మహద్ బీజం ప్రధానపురుషాత్మకమ్

అక్కడ నుంచి ప్రధానపురుష స్వరూపమైన మహద్బీజం ప్రబలింది.

ప్రజ్ఞాధృతిః స్మృతిః సంవిదేతస్మాదితి తత్ స్మృతమ్

అదే నుంచి జ్ఞానం, స్థిరత, స్మృతి, చైతన్యం ఉద్భవించాయని చెబుతారు.

త్రివిధో ఽయమహఙ్కారో మహతః సంబభూవ హ

మహత్త్వం నుంచి మూడు విధాల అహంకారం పుట్టింది.

ఆత్మా చ పుద్గలో జీవో యతః సర్వాః ప్రవృత్తయః

అక్కడినుంచి ఆత్మ, వ్యక్తి, జీవుడు, వీరి ద్వారా అన్ని క్రియలు ఉద్భవించాయి.

ఇన్ద్రియాణి తథా దేవాః సర్వం తస్యాత్మజం జగత్

ఇంద్రియాలు, దేవతలు, ఈ జగత్తు అంతా అతని సంతానం.

యేనాసౌ జాయతే కర్తా భూతాదీంశ్చానుపశ్యతి

అతని వల్లే ఈ జీవుడు జన్మించి, కార్యాలు చేసి, భూతాదులను గ్రహిస్తాడు.

తైజసానీన్ద్రియాణి స్యుర్దేవా వైకారికా దశ

ఇంద్రియాలు తేజస్సుతో కూడినవిగా, పది దేవతలు శుద్ధ స్వభావంతో ఉన్నవిగా చెప్పబడతాయి.

భూతతన్మాత్రసర్గో ఽయం భూతాదేరభవన్ ప్రజాః

ఇది భూతతన్మాత్రల సృష్టి; భూతాల నుంచి ప్రాణులు పుట్టాయి.

ఆకాశం శుషిరం తస్మాదుత్పన్నం శబ్దలక్షణమ్

అక్కడినుంచి శబ్ద లక్షణమైన ఖాళీ స్థలం, అంటే ఆకాశం పుట్టింది.

వాయురుత్పద్యతే తస్మాత్ తస్య స్పర్శో గుణో మతః

ఆకాశం నుంచి వాయువు పుట్టింది, దానికి స్పర్శ లక్షణంగా ఉంది.

జ్యోతిరుత్పద్యతే వాయోస్తద్రూపగుణముచ్యతే

వాయువులో నుంచి అగ్ని పుట్టింది, దానికి రూప లక్షణంగా ఉంది.

సంభవన్తి తతో ఽమ్భాంసి రసాధారాణి తాని తు

ఆదిగా వాటి నుండి నీళ్లు పుట్టాయి, అవే రుచి నిల్వగా ఉన్నాయి.

సంఘాతో జాయతే తస్మాత్ తస్య గన్ధో గుణో మతః

అవి కలిసినప్పుడు సమూహం ఏర్పడింది; దానికి వాసన లక్షణంగా భావించబడింది.