కూర్మపురాణమ్

న సంన్యాసీ వనం చాథ బ్రహ్మాచర్యం న సాధకః

కేవలం అడవికి వెళ్లినవాడు సంయాసి కాడు; అలాగే బ్రహ్మచర్యం పాటించినవాడు సాధకుడు కాడు.

ప్రవ్రజేత గృహీ విద్వాన్ వనాద్ వా శ్రుతిచోదనాత్

పండితుడైన గృహస్థుడు లేదా వనవాసి, శాస్త్ర ఆజ్ఞ ప్రకారం సంయాసం తీసుకోవాలి.

అన్ధః పఙ్గుర్దరిద్రో వా విరక్తః సంన్యసేద్ ద్విజః

అంధుడు, లంగడు లేదా పేదవాడైనా, విరక్తి ఉన్న ద్విజుడు సంయాసం స్వీకరించవచ్చు.

పతత్యేవావిరక్తో యః సంన్యాసం కర్తుమిచ్ఛతి

విరక్తి లేకుండా సంయాసం కోరేవాడు తప్పక పతించిపోతాడు.

శ్రద్ధావనాశ్రమే యుక్తః సో ఽమృతత్వాయ కల్పతే

శ్రద్ధతో తన ఆశ్రమంలో స్థిరంగా ఉన్నవాడు అమృతత్వానికి యోగ్యుడు.

స్వధర్మపాలకో నిత్యం సో ఽమృతత్వాయ కల్పతే

తన స్వధర్మాన్ని ఎప్పుడూ రక్షించేవాడు అమృతత్వానికి యోగ్యుడు.

ప్రసన్నేనైవ మనసా కుర్వాణో యాతి తత్పదమ్

ప్రసన్నమైన మనసుతో కార్యాలు చేయువాడు ఆ పరమ పదాన్ని పొందుతాడు.

బ్రహ్మైవ దీయతే చేతి బ్రహ్మార్పణమిదం పరమ్

బ్రహ్మమే సమర్పించబడుతుంది; ఈ పరమ సమర్పణ బ్రహ్మకు చెందింది.

ఏతద్ బ్రహ్మార్పణం ప్రోక్తమృషిభిః తత్త్వదర్శిభిః

ఈ బ్రహ్మార్పణాన్ని తత్త్వాన్ని గ్రహించిన ఋషులు ప్రకటించారు.

కరోతి సతతం బుద్ధ్యా బ్రహ్మార్పణమిదం పరమ్

ఎప్పుడూ జ్ఞానంతో కార్యాలు చేయువాడు ఈ పరమ బ్రహ్మార్పణాన్ని చేస్తాడు.

కర్మణామేతదప్యాహుః బ్రహ్మార్పణమనుత్తమమ్

కర్మలు కూడా ఈ అత్యుత్తమ బ్రహ్మార్పణమే అని అంటారు.

క్రియతే విదుషా కర్మ తద్భవేదపి మోక్షదమ్

పండితుడు చేసే పనులు కూడా విముక్తిని కలిగించగలవు.

అకృత్వా ఫలసంన్యాసం బధ్యతే తత్ఫలేన తు

పనుల ఫలితాలు వదలకపోతే, వాటి బంధనంలోనే మనిషి పడిపోతాడు.

అవిద్వానపి కుర్వోత కర్మాప్నోత్యచిరాత్ పదమ్

అజ్ఞానుడు అయినా పనులు చేస్తే, త్వరగా పరమపదాన్ని పొందుతాడు.

మనః ప్రసాదమన్వేతి బ్రహ్మ విజ్ఞాయతే తతః

మనస్సు ప్రశాంతమవుతుంది, ఆ తరువాత పరబ్రహ్మం తెలిసిపోతుంది.

జ్ఞానం చ కర్మసహితం జాయతే దోషవర్జితమ్

జ్ఞానం, పనులతో కలసి, లోపం లేకుండా కలుగుతుంది.

కర్మాణీశ్వరతుష్ట్యర్థం కుర్యాన్నైష్కర్మ్యమాప్నుయాత్

ఈశ్వరుని సంతృప్తికోసం పనులు చేస్తే, నిష్కామత్వాన్ని పొందుతాడు.

ఏకాకీ నిర్మమః శాన్తో జీవన్నేవ విముచ్యతే

ఒంటరిగా, స్వార్థం లేకుండా, శాంతిగా ఉండేవాడు బ్రతికుండగానే విముక్తి పొందుతాడు.

నిత్యానన్దం నిరాభాసం తస్మిన్నేవ లయం వ్రజేత్

శాశ్వతమైన ఆనందంలో, రూపం లేని స్థితిలో లీనమవుతాడు.

తృప్తయే పరమేశస్య తత్ పదం యాతి శాశ్వతమ్

పరమేశ్వరుని సంతృప్తికోసం, ఆ శాశ్వత పదాన్ని పొందుతాడు.

న హ్యేతత్ సమతిక్రమ్య సిద్ధిం విన్దతి మానవః

ఇలా చేయకుండా మానవుడు సిద్ధిని పొందలేడు.

నమస్కృత్య హృషీకేశం పునర్వచనమబ్రువన్

హృషీకేశునికి నమస్కరించి, వారు మళ్లీ ఇలా అన్నారు.

ఇదానీం శ్రోతుమిచ్ఛామో యథా సంభవతే జగత్

ఇప్పుడు ఈ లోకం ఎలా ఏర్పడిందో వినాలని మేము కోరుకుంటున్నాము.

నియన్తా కశ్చ సర్వేషాం వదస్వ పురుషోత్తమ

అందరికీ నియంత్రకుడు ఎవరో చెప్పు, ఓ పురుషోత్తమా.

ప్రాహ గమ్భీరయా వాచా భూతానాం ప్రభవాప్యయౌ

ఆయన గంభీరమైన స్వరంతో భూతాల ఉద్భవం, లయాన్ని వివరించారు.

అనన్తశ్చాప్రమేయశ్చ నియన్తా విశ్వతోముఖః

ఆయన అనంతుడు, కొలవలేని వాడు, నియంత్రకుడు, అన్ని దిక్కులనూ చూస్తున్నవాడు.

ప్రధానం ప్రకృతిశ్చేతి యదాహుస్తత్త్వచిన్తకాః

తత్త్వాన్ని ఆలోచించే వారు ప్రథానం, ప్రకృతిని అంటారు.

అజరం ధ్రువమక్షయ్యం నిత్యం స్వాత్మన్యవస్థితమ్

అది వృద్ధాప్యం లేని, స్థిరమైన, నశించని, ఎప్పుడూ తనలోనే ఉండే స్వరూపం.

విగ్రహః సర్వభూతానామాత్మనాధిష్ఠితం మహత్

అన్ని భూతాల మహత్తర స్వరూపం ఆత్మలోనే స్థిరంగా ఉంటుంది.