న విద్యతే హ్యవిదితం భవతా పరమర్షిణా
ఓ పరమమహర్షీ! మీకు తెలియని విషయం ఏదీ లేదు.
అన్యే సాంఖ్యం తథా యోగం తపస్త్వన్యే మహర్షయః
కొంతమంది మహర్షులు సాంఖ్యాన్ని, యోగాన్ని అనుసరిస్తారు; మరికొందరు తపస్సు చేస్తారు.
అహింసాం సత్యమప్యన్యే సంన్యాసమపరే విదుః
ఇంకొందరు అహింస, సత్యాన్ని తెలుసుకుంటారు; మరికొందరు సంయాసాన్ని గ్రహిస్తారు.
తీర్థయాత్రాం తథా కేచిదన్యే చేన్ద్రియనిగ్రహమ్
కొంతమంది తీర్థయాత్రలు చేస్తారు; ఇంకొందరు ఇంద్రియ నియమాన్ని పాటిస్తారు.
యది వా విద్యతే ఽప్యన్యద్ గుహ్యం తద్వక్తుమర్హసి
ఇంకా ఏదైనా రహస్యమైనది ఉంటే, దయచేసి మీరు చెప్పాలి.
ప్రాహ గమ్భీరయా వాచా ప్రణమ్య వృషకేతనమ్
వృషధ్వజుడికి నమస్కరించి, లోతైన మాటలతో ఆయన మాట్లాడాడు.
వక్ష్యే గుహ్యతమాద్ గుహ్యం శ్రుణ్వన్త్వన్యే మహర్షయః
నేను అత్యంత రహస్యమైన విషయాన్ని చెప్పబోతున్నాను; మిగతా మహర్షులు వినండి.
గూఢమప్రాజ్ఞవిద్విష్టం సేవితం సూక్ష్మదర్శిభిః
అది అజ్ఞానులకు తెలియదు, సూక్ష్మదృష్టి కలవారు మాత్రమే ఆరాధిస్తారు.
న వేదవిద్విషు శుభం జ్ఞాననానాం జ్ఞానముత్తమమ్
వేదాలు తెలియని వారికి, అనేక జ్ఞానాలలో శ్రేష్ఠమైన జ్ఞానం కూడా శుభం కలిగించదు.
దేవాసనగతా దేవీ మహాదేవమపృచ్ఛత
దేవతల మధ్య కూర్చున్న దేవి, మహాదేవుడిని ప్రశ్నించింది.
కథం త్వాం పురుషో దేవమచిరాదేవ పశ్యతి
ఓ దేవా! ఒక మనిషి తక్కువ సమయంలో మిమ్మల్ని ఎలా దర్శించగలడు?
ఆయాసబహులా లోకే యాని చాన్యాని శఙ్కర
ఓ శంకరా! ఈ లోకంలో ఇంకా ఏయే కష్టమైన పనులు ఉన్నాయి?
దృశ్యో హి భగవాన్ సూక్ష్మః సర్వేషామథ దేహినామ్
ప్రభువు ఎంతో సూక్ష్మంగా ఉన్నా, అన్ని జీవులు ఆయనను చూడగలుగుతారు.
హితాయ సర్వభక్తానాం బ్రూహి కామాఙ్గనాశన
అన్ని భక్తుల మేలు కోసం, కామాన్ని నశింపజేసేవాడా, నీవు చెప్పు.
వక్ష్యే తవ యథా తత్త్వం యదుక్తం పరమర్షిభిః
పరమ ఋషులు చెప్పిన యథార్థాన్ని నీకు నేను వివరంగా చెబుతాను.
సర్వేషామేవ భూతానాం సంసారార్ణవతారిణీ
అది అన్ని ప్రాణులకు సంసార సముద్రాన్ని దాటి పోవడానికి సహాయపడుతుంది.
నివసన్తి మహాత్మానః పరం నియమమాస్థితాః
అత్యున్నత నియమంలో స్థిరమైన మహాత్ములు అక్కడ నివసిస్తారు.
జ్ఞానానాముత్తమం జ్ఞానమవిముక్తం పరం మమ
అన్ని జ్ఞానాలలో, నాశించని పరమ జ్ఞానం నాదే, అది అత్యుత్తమం.
శ్మశానసంస్థితాన్యేవ దివ్యభూమిగతాని చ
శ్మశానంలో నివసించేవారు లేదా దివ్య లోకానికి చేరినవారు మాత్రమే దాన్ని గ్రహించగలరు.
అయుక్తాస్తన్న పశ్యన్తి యుక్తాః పశ్యన్తి చేతసా
మనస్సును నియంత్రించని వారు దాన్ని చూడలేరు; నియమంతో ఉన్నవారు మాత్రం గ్రహిస్తారు.
కాలో భూత్వా జగదిదం సంహరామ్యత్ర సున్దరి
సుందరీ, నేను కాలరూపంగా మారి ఈ లోకాన్ని లయముచేస్తాను.
మద్భక్తాస్తత్ర గచ్ఛన్తి మామేవ ప్రవిశన్తి తే
నా భక్తులు అక్కడికి వెళ్తారు; వారు నాలోనే లీనమవుతారు.
ధ్యానమధ్యయనం జ్ఞానం సర్వం తత్రాక్షయం భవేత్
ధ్యానం, పఠనం, జ్ఞానం—ఇవి అన్నీ అక్కడ నశించవు.
అవిముక్తం ప్రవిష్టస్య తత్సర్వం వ్రజతి క్షయమ్
అవిముక్తంలో ప్రవేశించినవాడికి ఆ అన్నీ నశించిపోతాయి.
స్త్రియో మ్లేచ్ఛాశ్చ యే చాన్యే సంకీర్ణాః పాపయోనయః
స్త్రీలు, విదేశీయులు, ఇతర కలిసినవారు, పాపకులుగా పుట్టినవారు,
కాలేన నిధనం ప్రాప్తా అవిముక్తే వరాననే
వారు అవిముక్తంలో మరణించినప్పుడు, ఓ సుందర ముఖినీ,
శివే మమ పురే దేవి జాయన్తే తత్ర మానవాః
శివుని నగరమైన నా పురంలో, వారు మానవులుగా జన్మిస్తారు, ఓ దేవీ.
ఈశ్వరానుగృహీతా హి సర్వే యాన్తి పరాం గతిమ్
ప్రభువు అనుగ్రహించినందువల్ల, అందరూ పరమ గమ్యాన్ని పొందుతారు.
అశ్మనా చరణౌ హత్వా వారాణస్యాం వసేన్నరః
వారాణసిలో తన కాలును రాయితో కొట్టుకున్నవాడు అక్కడ నివసించినా,
యత్ర తత్ర విపన్నస్య గతిః సంసారమోక్షణీ
అతడు ఎక్కడ మరణించినా, అతని గమ్యం సంసార బంధనాల నుంచి విముక్తి.