సర్వేషు వేదశాస్త్రేషు పఞ్చమో నోపపద్యతే
అన్ని వేదశాస్త్రాల్లో ఐదవ ఆశ్రమం ఎక్కడా చెప్పబడలేదు.
దక్షాదీన్ ప్రాహ విశ్వాత్మా సృజధ్వం వివిధాః ప్రజాః
విశ్వాత్ముడు దక్షుడు మొదలైనవారికి, 'వివిధ ప్రాణులను సృష్టించండి' అని చెప్పాడు.
అసృజన్త ప్రజాః సర్వా దేవమానుషపూర్వికాః
వారు దేవతలు, మనుష్యులు మొదలైన అన్ని ప్రాణులను సృష్టించారు.
అహం వై పాలయామీదం సంహరిష్యతి శూలభృత్
ఈ లోకాన్ని నేను రక్షిస్తున్నాను; త్రిశూలధారి దాన్ని లయ చేస్తాడు.
రజః సత్త్వతమోయోగాత్ పరస్య పరమాత్మనః
రజస్సు, సత్త్వం, తమస్సు కలిసినప్పుడు పరమాత్ముడు ప్రబవిస్తాడు.
అన్యోన్యం ప్రణతాశ్చైవ లీలయా పరమేశ్వరాః
పరమేశ్వరులు ఒకరిని ఒకరు నమస్కరించి, లీలగా కలిసిపోతారు.
తిస్త్రస్తు భావనా రుద్రే వర్తన్తే సతతం ద్విజాః
ఓ ద్విజులారా, రుద్రుని లో మూడు విధాల ధ్యానాలు ఎప్పుడూ ఉంటాయి.
ద్వితీయా బ్రహ్మణః ప్రోక్తా దేవస్యాక్షరభావనా
ద్వితీయమైనది బ్రహ్మదేవుని అవినాశి తత్వాన్ని ధ్యానించడమని చెప్పబడింది.
విభజ్యస్వేచ్ఛయాత్మానం సో ఽన్యర్యామీశ్వరః స్థితః
ఆ పరమేశ్వరుడు తన ఇష్టానుసారం తనను తానే విభజించుకొని, ఇతరుల అంతర్యామిగా నిలిచాడు.
పురుషః పరతో ఽవ్యక్తాద్ బ్రహ్మత్వం సముపాగమత్
అవ్యక్తాన్ని దాటి ఉన్న పరపురుషుడు బ్రహ్మత్వాన్ని పొందాడు.
ఏకస్యైవ స్మృతాస్తిస్త్రస్తనూః కార్యవశాత్ ప్రభోః
ఒకే పరమేశ్వరునికి కార్యసిద్ధార్థం కోసం మూడు శరీరాలు ఉన్నాయని స్మరించబడింది.
యదీచ్ఛేదచిరాత్ స్థానం యత్తన్మోక్షాఖ్యమవ్యయమ్
ఎవరైనా త్వరగా అవినాశి అయిన మోక్షస్థానాన్ని కోరుకుంటే—
పూజయేద్ భావయుక్తేన యావజ్జీవం ప్రతిజ్ఞయా
వారు జీవితాంతం భక్తితో, ప్రతిజ్ఞతో ఆరాధన చేయాలి.
ఆశ్రమో వైష్ణవో బ్రాహ్మో హరాశ్రమ ఇతి త్రయః
వైష్ణవాశ్రమం, బ్రాహ్మాశ్రమం, హరాశ్రమం అనే మూడు ఆశ్రమాలు ఉన్నాయి.
ధ్యాయేదథార్చయేదేతాన్ బ్రహ్మవిద్యాపరాయణః
బ్రహ్మవిద్యలో నిష్ఠ కలిగినవాడు వీటిని ధ్యానించి, పూజించాలి.
సితేన భస్మనా కార్యం లలాటే తు త్రిపుణ్డ్రకమ్
తలపై తెల్ల బస్మంతో త్రిపుండ్రం వేసుకోవాలి.
ధారయేత్ సర్వదా శూలం లలాటే గన్ధవారిభిః
తలపై సువాసన గల నీటితో శూలాన్ని ఎప్పుడూ ధరించాలి.
తేషాం లలాటే తిలకం ధారణీయం తు సర్వదా
వారి లలాటంపై తిలకం ఎప్పుడూ ధరించాలి.
ఉపర్యధో భావయోగాత్ త్రిపుణ్డ్రస్య తు ధారణాత్
పైకీ కిందకీ ధ్యానం చేయడం, త్రిపుండ్రాన్ని ధరించడం వల్ల—
ధృతం త్రిశూలధరణాద్ భవత్యేవ న సంశయః
శూలాన్ని ధరించడంవల్ల అది తప్పక సిద్ధిస్తుంది—ఇందులో సందేహం లేదు.
భవత్యేవ ధృతం స్థానమైశ్వరం తిలకే కృతే
తిలకం పెట్టినప్పుడు ఐశ్వర్య స్థానం తప్పక లభిస్తుంది.
త్రియాయుషం చ భక్తానాం త్రయాణాం విధిపూర్వకమ్
మూడు దేవతల భక్తులకు నియమానుసారం మూడు రెట్లు ఆయుష్షు లభిస్తుంది.
శాన్తో దాన్తో జితక్రోధో వర్ణాశ్రమవిధానవిత్
శాంతుడు, దమించుకున్నవాడు, కోపాన్ని జయించినవాడు, వర్ణాశ్రమ నియమాలను తెలిసినవాడు—
తేషాం సంస్థానమచలం సో ఽచిరాదధిగచ్ఛతి
వాడు త్వరగా వారి అచలమైన స్థితిని పొందుతాడు.
ఇదానీం క్రమమస్మాకమాశ్రమాణాం వద ప్రభో
ప్రభూ, ఇప్పుడు మా ఆశ్రమాల క్రమాన్ని మాకు చెప్పండి.
క్రమేణైవాశ్రమాః ప్రోక్తాః కారణాదన్యథా భవేత్
ఆశ్రమాలు క్రమంగా అనుసరించాలి; లేకపోతే, ఏదైనా కారణంతో వేరుగా ఉండవచ్చు.
ప్రవ్రజేద్ బ్రహ్మచర్యాత్ తు యదిచ్ఛేత్ పరమాం గతిమ్
బ్రహ్మచర్యం పూర్తయ్యాక, ఎవరైనా పరమ గతి కోరితే సంయాసాన్ని స్వీకరించవచ్చు.
యజేదుత్పాదయేత్ పుత్రాన్ విరక్తో యది సంన్యసేత్
యజ్ఞాలు చేయాలి లేదా సంతానం పొందాలి; వేరేలా, విరక్తి కలిగి ఉంటే సంయాసం తీసుకోవచ్చు.
నగార్హస్థ్యం గృహీత్యక్త్వా సంన్యసేద్ బుద్ధిమాన్ ద్విజః
బుద్ధిమంతుడైన ద్విజుడు గృహస్థాశ్రమాన్ని విడిచిపెట్టి సంయాసం స్వీకరించవచ్చు.
తత్రైవ సంన్యసేద్ విద్వాననిష్ట్వాపి ద్విజోత్తమః
అక్కడే, విధిగా కర్మలు చేయకపోయినా, పండితుడైన ఉత్తమ ద్విజుడు సంయాసం తీసుకోవచ్చు.