కూర్మపురాణమ్

స్థానమైన్ద్రం క్షత్రియాణాం సంగ్రామేష్వపలాయినామ్

యుద్ధంలో పారిపోని క్షత్రియులకు ఇంద్రుని స్థానం లభిస్తుంది.

గాన్ధర్వం శూద్రజాతీనాం పరిచారేణ వర్తతామ్

శూద్రులకు సేవ ద్వారా గాంధర్వ లోకం లభిస్తుంది.

స్మృతం తేషాం తు యత్స్థానం తదేవ గురువాసినామ్

వారు ఉండవలసిన స్థానం గురువుతో నివసించే వారి స్థానం అని చెప్పబడింది.

ప్రాజాపత్యం గృహస్థానాం స్థానముక్తం స్వయంభువా

గృహస్థులకు ప్రాజాపత్య స్థానం అని స్వయంభువు ప్రకటించాడు.

హైరణ్యగర్భం తత్ స్థానం యస్మాన్నావర్తతే పునః

ఆ స్థానం హిరణ్యగర్భ స్థానం, అక్కడి నుండి తిరిగి రాకూడదు.

ఆనన్దమైశ్వరం ధామ సా కాష్ఠా సా పరాగతిః

ఆనందమయం, ఐశ్వర్యమయం అయిన ఆ ధామమే పరమ స్థితి, అత్యున్నత గమ్యం.

చత్వారో హ్యాశ్రమాః ప్రోక్తా యోగినామేక ఉచ్యతే

నాలుగు ఆశ్రమాలు చెప్పబడ్డాయి, కానీ యోగులకు ఒక్కటే ఆశ్రమం అంటారు.

య ఆస్తే నిశ్చలో యోగీ స సంన్యాసీ న పఞ్చమః

ఏ యోగి కదలకుండా కూర్చుంటాడో, అతడే త్యాగి. ఐదవ స్థితి లేదు.

బ్రహ్మచార్యుపకుర్వాణో నైష్ఠికో బ్రహ్మతత్పరః

బ్రహ్మచర్య వ్రతాన్ని ఆచరించే వాడు, అది తాత్కాలికమైనదైనా, జీవితాంతమైనదైనా, బ్రహ్మస్వరూపంలో నిశ్చలంగా ఉంటాడు.

ఉపకుర్వాణకో జ్ఞేయో నైష్ఠికో మరణాన్తికః

తాత్కాలిక బ్రహ్మచారి తాత్కాలికుడే. జీవితాంత బ్రహ్మచారి మరణం వరకు బ్రహ్మచర్యంలో ఉంటాడు.

కుటుమ్బభరణే యత్తః సాధకో ఽసౌ గృహీ భవేత్

ఇంటిని పోషించడంలో నిమగ్నంగా ఉన్న సాధకుడు గృహస్థుడు అవుతాడు.

ఏకాకీ యస్తు విచరేదుదాసీనః స మౌక్షికః

ఒక్కడే తిరుగుతూ, ఏమీ పట్టించుకోని వాడు మోక్షాన్ని కోరువాడిగా పిలవబడతాడు.

స్వాధ్యాయే చైవ నిరతో వనస్థస్తాపసో మతః

అడవిలో స్వాధ్యాయంలో నిమగ్నంగా ఉండేవాడు తపస్విగా భావించబడతాడు.

సాంన్యాసికః స విజ్ఞేయో వానప్రస్థాశ్రమే స్థితః

అడవిలో నివసించే వాడు త్యాగిగా తెలుసుకోవాలి.

జ్ఞానాయ వర్తతే భిక్షుః ప్రోచ్యతే పారమేష్ఠికః

జ్ఞానాన్ని అన్వేషించే భిక్షువు పరమత్యాగిగా పిలవబడతాడు.

సమ్యగ్ దర్శనసంపన్నః స యోగీ భిక్షురుచ్యతే

సరైన దృష్టి కలిగిన వాడు యోగి, భిక్షువు అని పిలవబడతాడు.

కర్మసన్యాసినః కేచిత్ త్రివిధాః పరామేష్ఠికాః

కొంతమంది కర్మాన్ని త్యజించిన వారు మూడు విధాలుగా పరమత్యాగులుగా పిలవబడతారు.

తృతీయోత్యాశ్రమీ ప్రోక్తీ యోగముత్తమమాస్థితః

అత్యుత్తమ యోగంలో స్థిరమైన వాడు మూడవ, చివరి ఆశ్రమంలో ఉన్నవాడిగా చెప్పబడతాడు.

తృతీయే చాన్తిమా ప్రోక్తా భావనా పారమేశ్వరీ

మూడవ ఆశ్రమంలో పరమమైన భావన చివరిదిగా చెప్పబడింది.

సర్వేషు వేదశాస్త్రేషు పఞ్చమో నోపపద్యతే

అన్ని వేదశాస్త్రాల్లో ఐదవ ఆశ్రమం ఎక్కడా చెప్పబడలేదు.

దక్షాదీన్ ప్రాహ విశ్వాత్మా సృజధ్వం వివిధాః ప్రజాః

విశ్వాత్ముడు దక్షుడు మొదలైనవారికి, 'వివిధ ప్రాణులను సృష్టించండి' అని చెప్పాడు.

అసృజన్త ప్రజాః సర్వా దేవమానుషపూర్వికాః

వారు దేవతలు, మనుష్యులు మొదలైన అన్ని ప్రాణులను సృష్టించారు.

అహం వై పాలయామీదం సంహరిష్యతి శూలభృత్

ఈ లోకాన్ని నేను రక్షిస్తున్నాను; త్రిశూలధారి దాన్ని లయ చేస్తాడు.

రజః సత్త్వతమోయోగాత్ పరస్య పరమాత్మనః

రజస్సు, సత్త్వం, తమస్సు కలిసినప్పుడు పరమాత్ముడు ప్రబవిస్తాడు.

అన్యోన్యం ప్రణతాశ్చైవ లీలయా పరమేశ్వరాః

పరమేశ్వరులు ఒకరిని ఒకరు నమస్కరించి, లీలగా కలిసిపోతారు.

తిస్త్రస్తు భావనా రుద్రే వర్తన్తే సతతం ద్విజాః

ఓ ద్విజులారా, రుద్రుని లో మూడు విధాల ధ్యానాలు ఎప్పుడూ ఉంటాయి.

ద్వితీయా బ్రహ్మణః ప్రోక్తా దేవస్యాక్షరభావనా

ద్వితీయమైనది బ్రహ్మదేవుని అవినాశి తత్వాన్ని ధ్యానించడమని చెప్పబడింది.

విభజ్యస్వేచ్ఛయాత్మానం సో ఽన్యర్యామీశ్వరః స్థితః

ఆ పరమేశ్వరుడు తన ఇష్టానుసారం తనను తానే విభజించుకొని, ఇతరుల అంతర్యామిగా నిలిచాడు.

పురుషః పరతో ఽవ్యక్తాద్ బ్రహ్మత్వం సముపాగమత్

అవ్యక్తాన్ని దాటి ఉన్న పరపురుషుడు బ్రహ్మత్వాన్ని పొందాడు.