కూర్మపురాణమ్

అకుర్వాణస్తు విప్రేన్ద్రా భ్రూణహా తు ప్రజాయతే

బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠులారా! ఇది పాటించని వాడు పాపాత్ముడిగా, భ్రూణహంతకుడిగా జన్మిస్తాడు.

గృహస్థస్య పరో ధర్మో దేవతాభ్యర్చనం తథా

గృహస్థుని పరమధర్మం దేవతలను పూజించడమూ కూడా.

దేశాన్తరగతో వాథ మృతపత్నీక ఏవ వా

ఆయన వేరే దేశానికి వెళ్ళినా, భార్య మరణించినా,

అన్యే తముపజీవన్తి తస్మాచ్ఛ్రేయాన్ గృహాశ్రమీ

ఇతరులు అతని మీద ఆధారపడి ఉంటారు. అందుకే గృహస్థాశ్రమం మిగతావన్నిటికంటే శ్రేష్ఠం.

తస్మాద్ గార్హస్థ్యమేవైకం విజ్ఞేయం ధర్మసాధనమ్

కాబట్టి ధర్మసాధనకు గృహస్థాశ్రమమే ప్రధాన మార్గమని గ్రహించాలి.

సర్వలోకవిరుద్ధం చ ధర్మమప్యాచరేన్న తు

ప్రపంచమంతా వ్యతిరేకించే ధర్మాన్ని కూడా ఆచరించకూడదు.

ధర్మ ఏవాపవర్గాయ తస్మాద్ ధర్మం సమాశ్రయేత్

ధర్మమే మోక్షానికి దారి. అందుకే ధర్మాన్ని ఆశ్రయించాలి.

సత్త్వం రజస్తమశ్చేతి తస్మాద్ధర్మం సమాశ్రయేత్

సత్త్వం, రజస్సు, తమస్సు అనే గుణాలు ఉన్నందున ధర్మాన్ని ఆశ్రయించాలి.

జఘన్యగుణవృత్తిస్థా అధో గచ్ఛన్తి తామసాః

తక్కువ గుణాల ప్రవర్తనలో ఉండేవారు, తమోగుణంలో ఉన్నవారు దిగజారిపోతారు.

ఇహ లోకే సుఖీ భూత్వా ప్రేత్యానన్త్యాయ కల్పతే

ఈ లోకంలో సుఖంగా జీవించి, మరణించిన తరువాత నిత్యమైన ఫలితాన్ని పొందుతాడు.

ఏవం సాధనసాధ్యత్వం చాతుర్విధ్యే ప్రదర్శితమ్

ఇలా, సాధనాలు మరియు వాటి ఫలితాలు నలుగురి విధంగా వివరించబడ్డాయి.

మాహాత్మ్యం చానుతిష్ఠేత స చానన్త్యాయ కల్పతే

ఈ మహిమను ఆచరించినవాడు కూడా నిత్యమైన ఫలితాన్ని పొందుతాడు.

ధర్మాత్ సంజాయతే సర్వమిత్యాహుర్బ్రహ్మవాదినః

ప్రపంచంలో ఉన్న ప్రతిదీ ధర్మం నుంచే ఉద్భవించిందని బ్రహ్మవేత్తలు అంటారు.

అనాదినిధనా శక్తిః సైషా బ్రాహ్మీ ద్విజోత్తమాః

ఈ శక్తి ఆదియంతరహితమైనది, బ్రాహ్మీ శక్తి అని, ఉత్తమ ద్విజులారా!

తస్మాజ్జ్ఞానేన సహితం కర్మయోగం సమాచరేత్

కాబట్టి జ్ఞానంతో కూడిన కర్మయోగాన్ని ఆచరించాలి.

జ్ఞానపూర్వం నివృత్తం స్యాత్ ప్రవృత్తం యదతో ఽన్యథా

జ్ఞానం ముందు ఉండేది విరక్తి, లేకపోతే అది కేవలం కర్మలో ప్రవృత్తి మాత్రమే.

తస్మాన్నివృత్తం సంసేవ్యమన్యథా సంసరేత్ పునః

అందువల్ల విరక్తిని ఆశ్రయించాలి, లేకపోతే మళ్ళీ జన్మించాల్సి వస్తుంది.

ఆర్జవం చానసూయా చ తీర్థానుసరణం తథా

నేరస్థితి, అసూయ లేకపోవడం, పవిత్ర క్షేత్రాలకు యాత్ర చేయడం—

దేవతాభ్యర్చనం పూజా బ్రాహ్మణానాం విశేషతః

దేవతలను పూజించడం, ముఖ్యంగా బ్రాహ్మణులను గౌరవించడం—

సామాసికమిమం ధర్మం చాతుర్వర్ణ్యే ఽబ్రవీన్మనుః

ఈ సంక్షిప్త ధర్మాన్ని నాలుగు వర్ణులకు మనువు ప్రకటించాడు.

స్థానమైన్ద్రం క్షత్రియాణాం సంగ్రామేష్వపలాయినామ్

యుద్ధంలో పారిపోని క్షత్రియులకు ఇంద్రుని స్థానం లభిస్తుంది.

గాన్ధర్వం శూద్రజాతీనాం పరిచారేణ వర్తతామ్

శూద్రులకు సేవ ద్వారా గాంధర్వ లోకం లభిస్తుంది.

స్మృతం తేషాం తు యత్స్థానం తదేవ గురువాసినామ్

వారు ఉండవలసిన స్థానం గురువుతో నివసించే వారి స్థానం అని చెప్పబడింది.

ప్రాజాపత్యం గృహస్థానాం స్థానముక్తం స్వయంభువా

గృహస్థులకు ప్రాజాపత్య స్థానం అని స్వయంభువు ప్రకటించాడు.

హైరణ్యగర్భం తత్ స్థానం యస్మాన్నావర్తతే పునః

ఆ స్థానం హిరణ్యగర్భ స్థానం, అక్కడి నుండి తిరిగి రాకూడదు.

ఆనన్దమైశ్వరం ధామ సా కాష్ఠా సా పరాగతిః

ఆనందమయం, ఐశ్వర్యమయం అయిన ఆ ధామమే పరమ స్థితి, అత్యున్నత గమ్యం.

చత్వారో హ్యాశ్రమాః ప్రోక్తా యోగినామేక ఉచ్యతే

నాలుగు ఆశ్రమాలు చెప్పబడ్డాయి, కానీ యోగులకు ఒక్కటే ఆశ్రమం అంటారు.

య ఆస్తే నిశ్చలో యోగీ స సంన్యాసీ న పఞ్చమః

ఏ యోగి కదలకుండా కూర్చుంటాడో, అతడే త్యాగి. ఐదవ స్థితి లేదు.

బ్రహ్మచార్యుపకుర్వాణో నైష్ఠికో బ్రహ్మతత్పరః

బ్రహ్మచర్య వ్రతాన్ని ఆచరించే వాడు, అది తాత్కాలికమైనదైనా, జీవితాంతమైనదైనా, బ్రహ్మస్వరూపంలో నిశ్చలంగా ఉంటాడు.