కూర్మపురాణమ్

బ్రహ్మణః సహజం రూపం నిత్యైషా శక్తిరవ్యయా

ఈ నిత్యమైన, అవినాశి శక్తి బ్రహ్మ యొక్క సహజ స్వరూపమే.

ఆదౌ వేదమయీ భూతా యతః సర్వాః ప్రవృత్తయః

ప్రారంభంలో ఆమె వేదమయంగా మారింది. అన్ని కార్యాలూ ఆమె నుండే ఉద్భవించాయి.

న తేషు రమతే ధీరః పాషణ్డీ తేన జాయతే

వివేకులు వాటిలో ఆనందించరు. అందువల్ల వారు పాశండులుగా మారుతారు.

స జ్ఞేయః పరమో ధర్మో నాన్యశాస్త్రేషు సంస్థితః

అది పరమ ధర్మమని తెలుసుకోవాలి. అది ఇతర శాస్త్రాలలో స్థాపితమైనది కాదు.

సర్వాస్తా నిష్ఫలాః ప్రేత్యతమోనిష్ఠాహితాః స్మృతాః

అవి అన్నీ మరణానంతరం ఫలితం లేని వాటిగా, అంధకారానికీ, దురదృష్టానికీ దారితీసే వాటిగా చెప్పబడ్డాయి.

శుద్ధాన్తః కరణాః సర్వాః స్వధర్మనిరతాః సదా

ఎవరికి అంతఃకరణం శుద్ధంగా ఉంటే, వారు ఎప్పుడూ తమ స్వధర్మంలో నిమగ్నంగా ఉంటారు.

అధర్మో మునిశార్దూలాః స్వధర్మప్రతిబన్ధకః

ఓ మునిశార్దూలా! స్వధర్మానికి అడ్డుగా ఉండేది అధర్మం.

రజోమాత్రాత్మికాస్తాసాం సిద్ధయో ఽన్యాస్తదాభవన్

వారి సిద్ధులు రజోగుణ స్వభావంతో ఉండేవి. ఇతర ఫలితాలు కూడా దానివల్లే కలిగాయి.

తతస్తాసాం విభుర్బ్రహ్మా కర్మాజీవమకల్పయత్

తర్వాత, విభువైన బ్రహ్మా వారికి కర్మను, జీవనోపాధిని ఏర్పరిచాడు.

భృగ్వాదయస్తద్వదనాచ్ఛ్రుత్వా ధర్మానథోచిరే

ఆయన నోటివెంట ధర్మాలను విని, భృగువు మొదలైన వారు వాటిని వివరించారు.

అధ్యాపనం చాధ్యయనం షట్ కర్మాణి ద్విజోత్తమాః

బ్రాహ్మణులారా! బోధన, అధ్యయనం, ఆరు విధుల కర్తవ్యాలు మీవే.

దణ్డో యుద్ధం క్షత్రియస్య కృషిర్వైశ్యస్య శస్యతే

క్షత్రియులకు శిక్షించడమూ, యుద్ధమూ విధిగా చెప్పబడ్డాయి. వైశ్యులకు వ్యవసాయం చేయడమే ధర్మం.

కారుకర్మ తథాజీవః పాకయజ్ఞో ఽపి ధర్మతః

కారిగిరి, ఇతర ఉపాధులు, యజ్ఞానికి భోజనం వండటం కూడా ధర్మమైన పనులే.

గృహస్థం చ వనస్థం చ భిక్షుకం బ్రహ్మచారిణమ్

గృహస్థుడు, వనవాసి, భిక్షువు, బ్రహ్మచారి—

గృహస్థస్య సమాసేన ధర్మో ఽయం మునిపుఙ్గవాః

మహర్షులారా! సంక్షిప్తంగా చెప్పాలంటే, ఇదే గృహస్థుని ధర్మం.

సంవిభాగో యథాన్యాయం ధర్మో ఽయం వనవాసినామ్

వనవాసులకు న్యాయంగా భాగస్వామ్యం చేయడమే ధర్మం.

సమ్యగ్జ్ఞానం చ వైరాగ్యం ధర్మో ఽయం భిక్షుకే మతః

భిక్షువుకు సరైన జ్ఞానం, విరక్తి కలిగి ఉండడమే ధర్మంగా భావించబడింది.

సన్ధ్యాకర్మాగ్నికార్యం చ ధర్మో ఽయం బ్రహ్మచారిణామ్

బ్రహ్మచారులకు సంధ్యావందనం చేయడం, అగ్ని సేవ చేయడమే ధర్మం.

సాధారణం బ్రహ్మచర్యం ప్రోవాచ కమలోద్భవః

పద్మజన్ముడైన బ్రహ్మదేవుడు బ్రహ్మచర్యాన్ని అందరికీ సాధారణంగా ప్రకటించాడు.

పర్వవర్జం గృహస్థస్య బ్రహ్మచర్యముదాహృతమ్

గృహస్థునికి పర్వదినాలు తప్ప బ్రహ్మచర్యం పాటించమని చెప్పబడింది.

అకుర్వాణస్తు విప్రేన్ద్రా భ్రూణహా తు ప్రజాయతే

బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠులారా! ఇది పాటించని వాడు పాపాత్ముడిగా, భ్రూణహంతకుడిగా జన్మిస్తాడు.

గృహస్థస్య పరో ధర్మో దేవతాభ్యర్చనం తథా

గృహస్థుని పరమధర్మం దేవతలను పూజించడమూ కూడా.

దేశాన్తరగతో వాథ మృతపత్నీక ఏవ వా

ఆయన వేరే దేశానికి వెళ్ళినా, భార్య మరణించినా,

అన్యే తముపజీవన్తి తస్మాచ్ఛ్రేయాన్ గృహాశ్రమీ

ఇతరులు అతని మీద ఆధారపడి ఉంటారు. అందుకే గృహస్థాశ్రమం మిగతావన్నిటికంటే శ్రేష్ఠం.

తస్మాద్ గార్హస్థ్యమేవైకం విజ్ఞేయం ధర్మసాధనమ్

కాబట్టి ధర్మసాధనకు గృహస్థాశ్రమమే ప్రధాన మార్గమని గ్రహించాలి.

సర్వలోకవిరుద్ధం చ ధర్మమప్యాచరేన్న తు

ప్రపంచమంతా వ్యతిరేకించే ధర్మాన్ని కూడా ఆచరించకూడదు.

ధర్మ ఏవాపవర్గాయ తస్మాద్ ధర్మం సమాశ్రయేత్

ధర్మమే మోక్షానికి దారి. అందుకే ధర్మాన్ని ఆశ్రయించాలి.

సత్త్వం రజస్తమశ్చేతి తస్మాద్ధర్మం సమాశ్రయేత్

సత్త్వం, రజస్సు, తమస్సు అనే గుణాలు ఉన్నందున ధర్మాన్ని ఆశ్రయించాలి.

జఘన్యగుణవృత్తిస్థా అధో గచ్ఛన్తి తామసాః

తక్కువ గుణాల ప్రవర్తనలో ఉండేవారు, తమోగుణంలో ఉన్నవారు దిగజారిపోతారు.