కూర్మపురాణమ్

పతిం పశుపతిం దేవం జ్ఞాత్వైతత్ ప్రాహ సర్వదృక్

ప్రాణుల అధిపతి అయిన పశుపతిని తెలుసుకొని, సర్వాన్ని చూసే దేవుడు ఇలా అన్నాడు.

వినిన్ద్య భవతో భావమాత్మానం చాపి శఙ్కర

శంకరా! నీ స్వభావాన్ని, నా స్వభావాన్ని తక్కువగా చెప్పాను.

వినాశయాశు తం యజ్ఞం వరమేకం వృణోమ్యహమ్

ఒక వరం కోరుతున్నాను: ఆ యజ్ఞాన్ని వెంటనే నాశనం చేయు.

ససర్జ సహసా రుద్రం దక్షయజ్ఞజిఘాంసయా

దక్షుని యజ్ఞాన్ని నాశనం చేయాలనే ఉద్దేశంతో, అతడు వెంటనే రుద్రుని సృష్టించాడు.

సహస్త్రపాణిం దుర్ధర్షం యుగాన్తానలసన్నిభమ్

వెయ్యి చేతులతో, ఎవ్వరూ ఎదుర్కోలేని, యుగాంత అగ్నిలా భయంకరంగా ఉన్నాడు.

దణ్డహస్తం మహానాదం శార్ఙ్గిణం భూతిభూషణమ్

చేతిలో దండంతో, ఘనమైన అరుపుతో, విల్లు ధరించి, బస్మంతో అలంకరించబడ్డాడు.

స జాతమాత్రో దేవేశముపతస్థే కృతాఞ్జలిః

పుట్టిన వెంటనే, దేవతల అధిపతిని చేతులు జోడించి నమస్కరించాడు.

వినిన్ద్య మాం స యజతే గఙ్గాద్వారే గణేశ్వర

గణాధిపతీ! అతడు నన్ను అవమానించి, గంగాద్వారంలో యజ్ఞం చేస్తున్నాడు.

వీరభద్రేణ దక్షస్య వినాశమగమత్ క్రతుః

వీరభద్రుని వల్ల, దక్షుని యజ్ఞం నాశనం అయింది.

తయా చ సార్ధం వృషభం సమారుహ్య యయౌ గణః

ఆమెతో కలిసి వృషభంపై ఎక్కి, ఆ గణం వెళ్లిపోయాడు.

రోమజా ఇతి విఖ్యాతాస్తస్య సాహాయ్యకారిణః

వారికి సహాయం చేసినవారు 'రోమజా'లుగా ప్రసిద్ధి చెందారు.

కాలాగ్నిరుద్రసంకాశా నాదయన్తో దిశో దశ

వారు కాలాగ్నిరుద్రుని లాగా కనిపించి, పది దిశల్లో ఘోరంగా అరచారు.

సమావృత్య గణశ్రేష్ఠం యయుర్దక్షమఖం ప్రతి

గణాధిపతిని చుట్టుముట్టి, వారు దక్షుని యజ్ఞ స్థలానికి వెళ్లారు.

దదృశుర్యజ్ఞదేశం తం దక్షస్యామితతేజసః

వారు అపారమైన తేజస్సుతో ఉన్న దక్షుని యజ్ఞస్థలాన్ని చూశారు.

వీణావేణునినాదాఢ్యం వేదవాదాభినాదితమ్

వీణలు, వేణువుల నాదంతో, వేదపఠనాలతో మారుమోగుతున్నది.

ఉవాచ భద్రయా రుద్రైర్వోరభద్రః స్మయన్నివ

వీరభద్రుడు చిరునవ్వుతో శివునితో మృదువుగా ఇలా అన్నాడు.

భాగాభిలప్సయా ప్రాప్తా భాగాన్ యచ్ఛధ్వమీప్సితాన్

మీరు యజ్ఞంలో భాగం కోరుకుంటూ వచ్చారు కదా, మీకు కావాల్సిన వాటిని తీసుకోండి.

తం బ్రూతాజ్ఞాపయతి యో వేత్స్యామో హి వయం తతః

మీరు ఆయనకు చెప్పండి—ఆయన ఏది ఆజ్ఞాపిస్తే మేము అదే చేస్తాము.

దేవా ఊచుర్యజ్ఞభాగే న చ మన్త్రా ఇతి ప్రభుమ్

దేవతలు ఇలా అన్నారు—ప్రభువుకు యజ్ఞంలో భాగం లేదు, మంత్రాలు కూడా లేవు.

యే నాధ్వరస్య రాజానం పూజయధ్వం మహేశ్వరమ్

మీరు యజ్ఞానికి రాజైన మహేశ్వరుడిని పూజించండి.

పూజ్యతే సర్వయజ్ఞేషు సర్వాభ్యుదసిద్ధిదః

అతడిని అన్ని యజ్ఞాల్లో పూజించాలి, అన్ని కోరికలను నెరవేర్చేవాడు ఆయనే.

న మేనిరే యయుర్మన్త్రా దేవాన్ ముక్త్వా స్వమాలయమ్

వారు ఆయనను పట్టించుకోలేదు; మంత్రాలు దేవతలను వదిలి తమ లోకానికి వెళ్లిపోయాయి.

స్పృశన్ కరాభ్యాం బ్రహ్మర్షి దధీచం ప్రాహ దేవతాః

దేవతలు బ్రహ్మర్షి దధీచిని చేతులతో తాకి ఇలా అన్నారు.

యస్మాత్ ప్రసహ్య తస్మాద్ వో నాశయామ్యద్య గర్వితమ్

మీరు అహంకారంగా ప్రవర్తించినందువల్ల, ఈ రోజు మీ గర్వాన్ని నేను నాశనం చేస్తాను.

గణేశ్వరాశ్చ సంక్రుద్ధా యూపానుత్పాట్య చిక్షిపుః

కోపంతో ఉన్న గణాధిపతులు యజ్ఞస్తంభాలను పీకి విసిరేశారు.

గృహీత్వా భీషణాః సర్వే గఙ్గాస్త్రోతసి చిక్షిపుః

అందరూ భయంకరులు వాటిని పట్టుకుని గంగానదిలో వేసేశారు.

వ్యష్టమ్భయదదీనాత్మా తథాన్యేషాం దివౌకసామ్

అతడు అపారమైన బలంతో ఇతర దేవతలను కూడా అలాగే అడ్డగించాడు.

నిహత్య ముష్టినా దన్తాన్ పూష్ణశ్చైవమపాతయత్

అతడు పూషణుని పళ్ళను ముష్టితో కొట్టి పడగొట్టాడు.

ధర్షయామాస బలవాన్ స్మయమానో గణేశ్వరః

శక్తివంతుడైన గణాధిపతి చిరునవ్వుతో వారిని బాధించసాగాడు.