కూర్మపురాణమ్

త్వమప్యసత్సుతాస్మాకం గృహాద్ గచ్ఛ యథాగతమ్

నీవు కూడా మా అర్హత లేని కుమార్తెవే; ఇక్కడికి వచ్చినట్టు ఇంటిని విడిచిపో.

వినిన్ద్య పితరం దక్షం దదాహాత్మానమాత్మనా

తన తండ్రి దక్షుని నిందించి, ఆమె తన శక్తితో తాను తానే దహించుకుంది.

హిమవద్దుహితా సాభూత్ తపసా తస్య తోషితా

తపస్సుతో హిమవంతుని సంతుష్టిపరిచి, ఆమె ఆయన కుమార్తెగా జన్మించింది.

శశాప దక్షం కుపితః సమాగత్యాథ తద్గృహమ్

కోపంతో ఆయన దక్షుని ఇంటికి వచ్చి, దక్షుని శపించాడు.

స్వస్యాం సుతాయాం మూఢాత్మా పుత్రముత్పాదయిష్యసి

నీకు బుద్ధి లేక, నీవే నీ కుమార్తె ద్వారా కుమారుడిని పొందుతావు.

స్వాయంభువో ఽపి కాలేన దక్షః ప్రాచేతసో ఽభవత్

కాలక్రమంలో, ప్రాచేతసుడు అయిన దక్షుడు స్వాయంభువ మానవంతరంలో జన్మించాడు.

విసర్గం దక్షపర్యన్తం శృణ్వతాం పాపనాశనమ్

దక్షుని వరకు సృష్టి కథను వినేవారికి పాపాలు నశిస్తాయి.

ఉత్పత్తిం విస్తరాత్ సూత బ్రూహి వైవస్వతే ఽన్తరే

సూతా! వైవస్వత మానవంతరంలో సృష్టి ఎలా జరిగిందో విపులంగా చెప్పు.

కిమకార్షోన్మహాబుద్ధే శ్రోతుమిచ్ఛామ సాంప్రతమ్

అతడు ఏమి చేశాడో, మహామతి! మేము ఇప్పుడు వినాలని కోరుతున్నాము.

త్రికాలబద్ధం పాపఘ్నం ప్రజాసర్గస్య విస్తరమ్

మూడు కాలాలకు సంబంధించిన, పాపాలను పోగొట్టే ప్రాజాసృష్టి వివరాన్ని చెప్పు.

వినిన్ద్య పూర్వవైరేణ గఙ్గాద్వరే ఽయజద్ భవమ్

పూర్వ వైరం వల్ల, గంగానది తీరంలో భవుని నిందిస్తూ యజ్ఞం చేశాడు.

సహైవ మునిభిః సర్వైరాగతా మునిపుఙ్గవాః

అందరు మునులతో పాటు, ప్రముఖ మునులు అక్కడికి వచ్చారు.

దధీచో నామ విప్రర్షిః ప్రాచేతసమథాబ్రవీత్

దధీచి అనే మహర్షి, అప్పుడప్పుడు ప్రాచేతసునితో మాట్లాడాడు.

స దేవః సాంప్రతం రుద్రో విధినా కిం న పూజ్యతే

ఈ సమయంలో ఆ దేవుడు రుద్రుడు యథావిధిగా ఎందుకు పూజించబడటం లేదు?

న మన్త్రా భార్యయా సార్ధం శఙ్కరస్యేతి నేజ్యతే

శంకరునికి భార్యతో కలిపి మంత్రాలు లేవు కనుక, ఆయనకు యజ్ఞం చేయడం జరగడం లేదు.

శృణ్వతాం సర్వదేవానాం సర్వజ్ఞానమయః స్వయమ్

అందరు దేవతలు వినుతూ ఉండగా, సమస్త జ్ఞానంతో నిండిన ఆయన స్వయంగా—

సంపూజ్యతే సర్వయజ్ఞైర్విదిత్వా కిల శఙ్కరః

శంకరుడు అన్ని యజ్ఞాలతో, తెలుసుకొని, నిజంగా పూజించబడతాడు.

నగ్నః కపాలీ వికృతో విశ్వాత్మా నోపపద్యతే

అయన నగ్నంగా, ఖపాలాన్ని ధరించి, వికారంగా ఉన్నా, జగత్తుకు ఆత్మ అయినవాడు యజ్ఞానికి తగడు.

సత్త్వాత్మకో ఽసౌ భగవానిజ్యతే సర్వకర్మసు

సత్త్వ స్వరూపుడైన ఆ భగవంతుడు అన్ని కర్మల్లో పూజించబడతాడు.

సర్వలోకైకసంహర్తా కాలాత్మా పరమేశ్వరః

సర్వ లోకాల్ని నాశనం చేసే పరమేశ్వరుడు కాలస్వరూపుడు ఒక్కడే.

సో ఽయం సాక్షీ తీవ్రరోచిః కాలాత్మా శాఙ్కరీతనుః

అతడే సాక్షిగా, తేజస్సుతో ప్రకాశిస్తూ, కాలస్వరూపుడిగా, శంకరుని రూపంలో ఉన్నాడు.

ఆదిత్యో భగవాన్ సూర్యో నీలగ్రీవో విలోహితః

ఆదిత్యుడు అయిన భగవంతుడు సూర్యుడు; అతని మెడ నీలంగా, శరీరం ఎర్రగా మెరుస్తుంది.

పశ్యైనం విశ్వకర్మాణం రుద్రమూర్తి త్రయీమయమ్

ఈ విశ్వకర్తను చూడండి, రుద్రుని రూపంలో, మూడు వేదాల సారంగా ఉన్నాడు.

సర్వే సూర్యా ఇతి జ్ఞేయా న హ్యాన్యో విద్యతే రవిః

అందరూ సూర్యులే అని తెలుసుకోవాలి; రవి తప్ప ఇంకొక సూర్యుడు లేడు.

బాఢమిత్యబ్రువన్ వాక్యం తస్య సాహాయ్యకారిణః

అతనికి సహాయం చేసిన వారు, అతని మాటకు 'అలా జరగనీ' అని సమాధానం ఇచ్చారు.

సహస్త్రశో ఽథ శతశో భూయ ఏవ వినిన్ద్యతే

ఆ తరువాత వందల, వేలసార్లు అతన్ని తిరస్కరించారు.

అపూజయన్ దక్షవాక్యం మోహితా విష్ణుమాయయా

విష్ణుమాయ వల్ల మోసపోయి, వారు దక్షుని మాటలకు గౌరవం ఇచ్చారు.

నాపశ్యన్ దేవమీశానమృతే నారాయణం హరిమ్

నారాయణుడు హరివై తప్ప, వారు దేవుడైన ఈశ్వరుడిని చూడలేకపోయారు.

పశ్యతామేవ సర్వేషాం క్షణాదన్తరధీయత

అందరూ చూస్తుండగానే, అతడు ఒక్క క్షణంలో కనుమరుగయ్యాడు.