కూర్మపురాణమ్

సాక్షాత్ పాశుపతో భూత్వా వేదాభ్యాసరతో ఽభవత్

పాశుపతుని భక్తుడై, వేదపఠనంలో నిమగ్నమయ్యెను.

శాన్తో దాన్తో జితక్రోధః సంన్యాసవిధిమాశ్రితః

శాంతుడై, ఇంద్రియాలను జయించి, కోపాన్ని అదుపులో పెట్టుకొని, సంయాస విధిని స్వీకరించెను.

ప్రాచీనబర్హిషం నామ్నా ధనుర్వేదస్య పారగమ్

ప్రాచీనబర్హి అనే ఇతడు ధనుర్వేదాన్ని పూర్తిగా నేర్చుకున్నాడు.

సముద్రతనయాయాం వై దశ పుత్రానజీజనత్

సముద్ర కుమార్తెతో కలసి పది మంది కుమారులను పొందెను.

అధీతవన్తః స్వం వేదం నారాయణపరాయణాః

వారు తమ వేదాన్ని అభ్యసించి, నారాయణునికి పరాయణులయ్యారు.

దక్షో జజ్ఞే మహాభాగో యః పూర్వం బ్రహ్మణః సుతః

బ్రహ్మకు మునుపటి కుమారుడైన, మహాభాగుడైన దక్షుడు జన్మించాడు.

కృత్వా వివాదం రుద్రేణ శప్తః ప్రాచేతసో ఽభవత్

రుద్రునితో వాదించి, శాపం పొందినవాడు ప్రాచేతసుడయ్యెను.

దృష్ట్వా యథోచితాం పూజాం దక్షాయ ప్రదదౌ స్వయమ్

సరైన విధంగా పూజను చూసి, దక్షునికి తానే స్వయంగా సమర్పించెను.

పూజామనర్హామన్విచ్ఛన్ జగామ కుపితో గృహమ్

అర్హత లేని పూజను కోరుతూ, కోపంతో ఇంటికి వెళ్లిపోయెను.

భర్త్రా సహ వినిన్ద్యైనాం భర్త్సయామసా వై రుషా

భర్తతో కలిసి, ఆమెను కోపంతో దుర్భాషలాడి, తప్పుబట్టెను.

త్వమప్యసత్సుతాస్మాకం గృహాద్ గచ్ఛ యథాగతమ్

నీవు కూడా మా అర్హత లేని కుమార్తెవే; ఇక్కడికి వచ్చినట్టు ఇంటిని విడిచిపో.

వినిన్ద్య పితరం దక్షం దదాహాత్మానమాత్మనా

తన తండ్రి దక్షుని నిందించి, ఆమె తన శక్తితో తాను తానే దహించుకుంది.

హిమవద్దుహితా సాభూత్ తపసా తస్య తోషితా

తపస్సుతో హిమవంతుని సంతుష్టిపరిచి, ఆమె ఆయన కుమార్తెగా జన్మించింది.

శశాప దక్షం కుపితః సమాగత్యాథ తద్గృహమ్

కోపంతో ఆయన దక్షుని ఇంటికి వచ్చి, దక్షుని శపించాడు.

స్వస్యాం సుతాయాం మూఢాత్మా పుత్రముత్పాదయిష్యసి

నీకు బుద్ధి లేక, నీవే నీ కుమార్తె ద్వారా కుమారుడిని పొందుతావు.

స్వాయంభువో ఽపి కాలేన దక్షః ప్రాచేతసో ఽభవత్

కాలక్రమంలో, ప్రాచేతసుడు అయిన దక్షుడు స్వాయంభువ మానవంతరంలో జన్మించాడు.

విసర్గం దక్షపర్యన్తం శృణ్వతాం పాపనాశనమ్

దక్షుని వరకు సృష్టి కథను వినేవారికి పాపాలు నశిస్తాయి.

ఉత్పత్తిం విస్తరాత్ సూత బ్రూహి వైవస్వతే ఽన్తరే

సూతా! వైవస్వత మానవంతరంలో సృష్టి ఎలా జరిగిందో విపులంగా చెప్పు.

కిమకార్షోన్మహాబుద్ధే శ్రోతుమిచ్ఛామ సాంప్రతమ్

అతడు ఏమి చేశాడో, మహామతి! మేము ఇప్పుడు వినాలని కోరుతున్నాము.

త్రికాలబద్ధం పాపఘ్నం ప్రజాసర్గస్య విస్తరమ్

మూడు కాలాలకు సంబంధించిన, పాపాలను పోగొట్టే ప్రాజాసృష్టి వివరాన్ని చెప్పు.

వినిన్ద్య పూర్వవైరేణ గఙ్గాద్వరే ఽయజద్ భవమ్

పూర్వ వైరం వల్ల, గంగానది తీరంలో భవుని నిందిస్తూ యజ్ఞం చేశాడు.

సహైవ మునిభిః సర్వైరాగతా మునిపుఙ్గవాః

అందరు మునులతో పాటు, ప్రముఖ మునులు అక్కడికి వచ్చారు.

దధీచో నామ విప్రర్షిః ప్రాచేతసమథాబ్రవీత్

దధీచి అనే మహర్షి, అప్పుడప్పుడు ప్రాచేతసునితో మాట్లాడాడు.

స దేవః సాంప్రతం రుద్రో విధినా కిం న పూజ్యతే

ఈ సమయంలో ఆ దేవుడు రుద్రుడు యథావిధిగా ఎందుకు పూజించబడటం లేదు?

న మన్త్రా భార్యయా సార్ధం శఙ్కరస్యేతి నేజ్యతే

శంకరునికి భార్యతో కలిపి మంత్రాలు లేవు కనుక, ఆయనకు యజ్ఞం చేయడం జరగడం లేదు.

శృణ్వతాం సర్వదేవానాం సర్వజ్ఞానమయః స్వయమ్

అందరు దేవతలు వినుతూ ఉండగా, సమస్త జ్ఞానంతో నిండిన ఆయన స్వయంగా—

సంపూజ్యతే సర్వయజ్ఞైర్విదిత్వా కిల శఙ్కరః

శంకరుడు అన్ని యజ్ఞాలతో, తెలుసుకొని, నిజంగా పూజించబడతాడు.

నగ్నః కపాలీ వికృతో విశ్వాత్మా నోపపద్యతే

అయన నగ్నంగా, ఖపాలాన్ని ధరించి, వికారంగా ఉన్నా, జగత్తుకు ఆత్మ అయినవాడు యజ్ఞానికి తగడు.

సత్త్వాత్మకో ఽసౌ భగవానిజ్యతే సర్వకర్మసు

సత్త్వ స్వరూపుడైన ఆ భగవంతుడు అన్ని కర్మల్లో పూజించబడతాడు.