कूर्मपुराणम्

शरीरशोषणं प्राहुस्तापसास्तप उत्तमम्

सत्त्वशुद्धिकरं पुंसां स्वाध्यायं परिचक्षते

उत्तरोत्तरवैशिष्ट्यं प्राहुर्वेदार्थवेदिनः

स्वाध्यायो वाचिकः प्रोक्त उपांशोरथ लक्षणम्

उपांशुरेष निर्दिष्टः साहस्रो वाचिकाज्जपः

चिन्तनं सर्वशब्दानां मानसं तं जपं विदुः

या धीस्तामृषयः प्राहुः संतोषं सुखलक्षणम्

मृज्जलाभ्यां स्मृतं बाह्यं मनःशुद्धिरथान्तरम्

सुनिश्चला शिवे भक्तिरेतदीश्वरपूजनम्

प्राणः स्वदेहजो वायुरायामस्तन्निरोधनम्

स एव द्विविधः प्रोक्तः सगर्भो ऽगर्भ एव च

मध्यमः प्राणसंरोधः षट्त्रिंशन्मात्रिकोत्तमः

मन्दमध्यममुख्यानामानन्दादुत्तमोत्तमः

एतद् वै योगिनामुक्तं प्राणायामस्य लक्षणम्

त्रिर्जपेदायतप्राणः प्राणायामः स उच्यते

प्रोच्यते सर्वशास्त्रेषु योगिभिर्यतमानसैः

साम्येन संस्थितिर्या सा कुम्भकः परिगीयते

निग्रहः प्रोच्यते सद्भिः प्रत्याहारस्तु सत्तमाः

एवमादिषु देशेषु धारणा चित्तबन्धनम्

वृत्त्यन्तरैरसंसृष्टा तद्ध्यानं सूरयो विदुः

प्रत्ययो ह्यर्थमात्रेण योगसाधनमुत्तमम्

ध्यानं द्वादशकं यावत् समाधिरभिधीयते

साधनानां च सर्वेषामेतत्साधनमुत्तमम्

समासीतात्मनः पद्ममेतदासनमुत्तमम्

आसीतार्धासनमिदं योगसाधनमुत्तमम्

समासीतात्मनः प्रोक्तमासनं स्वस्तिकं परम्

अग्न्यभ्यासे जले वापि शुष्कपर्णचये तथा

सशब्दे सभये वापि चैत्यवल्मीकसंचये

नाचरेद् देहबाधे वा दौर्मनस्यादिसंभवे