कूर्मपुराणम्

वर्णाश्रमविभागेन स्वधर्मो मुक्तये द्विजाः

अग्नीध्रस्य द्विजश्रेष्ठास्तन्नामानि निबोधत

रम्यो हिरण्वांश्च कुरुर्भद्राश्वः केतुमाहलकः

विभज्य नवधा तेभ्यो यथान्यायं ददौ पुनः

हेमकूटं ततो वर्षं ददौ किंपुरुषाय तु

इलावृताय प्रददौ मेरुमध्यमिलावृतम्

श्वेतं यदुत्तरं वर्षं पित्रा दत्तं हिरण्वते

गन्धमादनवर्षं तु केतुमालाय दत्तवान्

संसारकष्टतां ज्ञात्वा तपस्तेपे वनं गतः

तस्यर्षभो ऽभवत् पुत्रो मरुदेव्यां महाद्युतिः

वानप्रस्थाश्रमं गत्वा तपस्तेपे यथाविधि

ज्ञानयोगरतो भूत्वा महापाशुपतो ऽभवत्

सुमतेस्तैजसस्तस्मादिन्द्रिद्युम्नो व्यजायत

प्रतिहर्तेति विख्यात उत्पन्नस्तस्य चात्मजः

पृथुस्ततस्ततो रक्तो रक्तस्यापि गयः सुतः

तस्य पुत्रो महावीर्यो धीमांस्तस्मादजायत

त्वष्टा त्वष्टुश्च विरजो रजस्तस्याप्यभूत् सुतः

तेषां प्रधानो बलवान् विश्वज्योतिरिति स्मृतः

असूत पुत्रं धर्मज्ञं महाबाहुमरिन्दमम्

एषां वंशप्रसूतैश्च भुक्तेयं पृथिवी पुरा

त्रैलोक्यस्यास्य मानं वो न शक्यं विस्तरेण तु

जनस्तपश्च सत्यं च लोकास्त्वण्डोद्भवा मताः

तावद् भूर्लोक आख्यातः पुराणे द्विजपुङ्गवाः

भुवर्लोको ऽपि तावान्स्यान्मण्डलाद् भास्करस्य तु

स्वर्लोकः स समाख्यातस्तत्र वायोस्तु नेमयः

संवहो विवहश्चाथ तदूर्ध्वं स्यात् परावहः

भूमेर्योजनलक्षे तु भानोर्वै मण्डलं स्थितम्

नक्षत्रमण्डलं कृत्स्नं तल्लक्षेण प्रकाशते

तावत्प्रमाणभागे तु बुधस्याप्युशनाः स्थितः