कूर्मपुराणम्

त्रिविधा शक्तिः—ज्ञानशक्तिः, क्रियाशक्तिः, प्राणशक्तिश्च—इत्येताः जगति प्रवर्तन्ते। एतासां सर्वासां मूलरूपा या माया, सा ब्रह्मर्षे, अनादिरनन्ता च। सर्वशक्तिनां अधिपः, कालः, कालकर्त्ता, अधिपतिः, मायावी परमेश्वरः सः। स एव कालः विश्वस्य स्थापना करोति, तस्मिन्निदं जगत्सर्वं प्रतिष्ठितम्। अनन्तस्य, सर्वेश्वरस्य, शम्भोः, तस्य च कालस्वरूपिणः—एकैव विभुशक्तिः, अनन्ता, अद्विता, निष्कला, शिवा शुभा च वर्तते। अन्याः सम्पूर्णशक्तयः तस्यैव परमशक्तेः प्रसूताः। योगिनः तत्त्वदर्शिनः तासु भेदं न पश्यन्ति। तथापि, वेदविद्भिः, पुराणेषु, ब्रह्मविद्भिः, अयं भेदः विवक्षितः। स एव भगवान्, भोक्ता, कपर्दी, नीललोहितः इति कीर्त्यते। यस्य मनः ईशानीति नाम, सा विवेकपूर्वकं चिन्तनीया। एवं हि सर्वेषु वेदेषु, ऋषिभिः तत्त्वदर्शिभिः, एषा प्रतिपादिता। वेदान्तेषु च वेदेषु च ब्रह्मविद्भिः एषा स्थितिः प्रतिष्ठिता। योगिनः तां परां देव्या अवस्थां पश्यन्ति, तां परां देव्या अवस्थां योगिनः पश्यन्ति। सा परा देवीस्थितिः अनन्तायां प्रकृतौ लीनास्ति। सा परा अवस्थाः आत्मसाक्षात्कारस्य क्षेत्रम्। भगवति शरणं प्राप्य, सा संसारदुःखानि सर्वाणि नाशयति। शिवात्मिकायां, सर्वभूतात्मन्येव, शरणं गन्तव्यम्। सः भगवाँल्लोकपतिः, स्वपत्नी सहितः, पार्वत्यां परायां देव्यां शरणं प्रपन्नः। तदा मेनायाः—हिमवतः पत्न्याः—स पर्वतेश्वराय वचनमिदं प्रोक्तम्—"सर्वभूतहिताय सा कन्या, अस्माकं तपसः फलरूपेण जाताऽस्ति।" सा जटामुकुटा, चतुर्मुखी, त्रिनेत्री, परमतेजस्विनी च आसीत्। सा निरूपाधिकाऽपि सगुणा, सर्वेषां समक्षं प्रकटिता, सत्-असत्-पराऽपि। तस्याः दर्शनात् सः भीतः, कृताञ्जलिः, तां परां देव्या उवाच—"सुमुखि, यथार्थरूपेण त्वां न वेद्मि; त्वं मां पृच्छन्तं सत्यमाख्याहि।" सा योगिभ्यः अभयप्रदा देवी, तम् महापर्वतं प्रत्युवाच। सा एकैव, अविनाशी, अद्विता, या मुक्तिकामैः दृश्यते। सा नित्यराज्यज्ञानस्वरूपिणी, सर्वकर्मणां मूलं च। "दिव्यदृष्टिं ते ददामि; मम ऐश्वर्यरूपं पश्य" इति उक्त्वा, सा स्वं दिव्यं परं रूपं प्रादर्शयत्। तद्रूपं सहस्रार्चिसमालङ्कृतम्, शतप्रलयाग्निसदृशं, त्रिशूलवराहधरं, भीषणं विकटमपि। तस्याः शरीरं चन्द्रचिह्नैः शोभितम्, कोटिचन्द्रसमप्रभम्। दिव्यहाराम्बरभूषिता, दिव्यगन्धानुलेपिता, सा आसीत्। सा ब्रह्माण्डमध्ये, ब्रह्माण्डबाह्ये, परे, अन्तर्बाह्ये च स्थिताऽभूत्। तस्याः पादपद्मौ ब्रह्मेन्द्रोपेन्द्रयोगीश्वरैः पूजितौ। सः तां परां देव्या सर्वत्र व्याप्य स्थितां अपश्यत्। तदा स राजा, भीतमानसः अपि, प्रमुदितहृदयः अभवत्। तां परां देव्या सहस्राष्टोत्तरनामभिः स्तुतिं चकार।