सर्वेषां ऋषीणामग्रगण्याः, शृणुत यथाक्रमं—सा या अधिष्ठानरूपा देवी, तस्याः कारणं श्रुत्वा वदामि। तस्मात् परं ब्रह्म चतुर्विधं प्रवर्तते इति कथ्यते। चतुर्षु वेदेषु स महेश्वरः चतुर्धा दृश्यते। अनन्तेन सह सम्बन्धात् रुद्रः परात्मा इति निगद्यते। अतः स भगवाञ्छिवः कालः, हरिः, प्राणः, महेश्वरः इति नामभिः प्रसिद्धः। स एव कालः वेदविद्भिः अग्निः, हरः, रुद्रः इत्यपि गीत्यते। सर्वे कालस्य वशे स्थिताः, कालः तु कस्यापि न वशः। तेनैव योगिना अन्ये तत्त्वानि प्रविश्यन्ति। सा माया भगवतः जगद्व्यापारकारिणी, सः परममायावी भगवान् लोकं प्रवर्तयति। सः सदा विश्वरूपं महेशस्य प्रकाशयति। ज्ञानशक्तिः, क्रियाशक्तिः, प्राणशक्तिः—एताः तिस्रः शक्तयः स्युः। हे ब्राह्मणश्रेष्ठाः, एषा माया अनाद्यन्ता, अनन्ता च। मायी सर्वशक्तिमान् ईश्वरः, कालः, कालकर्ता, स्वामी च सः। कालः विश्वं स्थापयति, जगत् कालाश्रितम्। अनन्तस्य, सर्वेश्वरस्य, शम्भोः, यस्य कालरूपं स्वरूपं अस्ति—तस्य एकैव व्यापकानन्ता, निरवयवा, शुद्धा, शिवशक्तिः विद्यते। अन्याः शक्तयः सर्वाः तस्यैव परमशक्तेः उत्पन्नाः। योगिनः तत्त्वदर्शिनः तत्र भेदं न पश्यन्ति। तथापि सः भेदः ब्रह्मविद्भिः पुराणेषु विवृण्वते। सः भर्ता, भोक्ता, कपर्दी, नीललोहितः इति कथ्यते। मनः ईशानीति कथ्यते, विवेकपूर्वकं चिन्तनीयम्। एषा विद्वद्भिः सर्वेषु वेदेषु प्रतिपाद्यते। वेदान्तवेदविद्भिः अपि एषा निश्चिता। योगिनः सा परमां देवीमवस्थां पश्यन्ति। योगिनः सा परमां देवीमवस्थां पश्यन्ति। सा देवीपरमावस्था अनन्तायां प्रकृतौ लीयते। सा देवीपरमावस्था आत्मसाक्षात्कारस्य धाम भवति। भगवत्याश्रयणेन सा संसारदुःखानि सर्वाणि नाशयति। तस्मात् शिवात्मिकायां, सर्वभूतात्मिकायामेव, शरणं गन्तव्यम्। सः भगवाञ्शिवः भार्यया सह पार्वत्याम्, परायां देव्यां, शरणं प्रपेदे। तदा हिमवन्तः पत्न्या मेनया सह तं गिरिशं इत्युवाच—“सर्वभूतहितार्थं सा अस्माकं तपसा जाता। सा जटिला, चतुर्मुखी, त्रिनेत्रा, अतिदीप्तिमती च आसीत्। सा निर्गुणा सगुणा च, सर्वेषां पुरतः प्रकटिता, सत्तासत्तातीताऽपि। भीतः सः सन्नतपाणिः तां परमां देव्या इदमुवाच—‘सुमुखि, त्वां यथार्थं न जानामि; पृच्छामि, त्वं मे वद।’” सा योगिनां अभयप्रदा देवी गिरिं सम्बोध्य एवमुवाच—“एषा एकैव, अव्यया, या मोक्षकामैः पश्यन्ति। सा शाश्वतस्वराज्यज्ञानस्वरूपिणी, सर्वकर्मणां मूलकारणम्। दिव्यदृष्टिं ते ददामि, मम ऐश्वर्यरूपं पश्य।