कूर्मपुराणम्

ततः सः स्वस्य मानसपुत्रैः सह क्षणेनैव अदृश्यत्। तदा भगवाञ् नारायणः, यथापूर्वं, सृष्टिकर्ता अभवत्। योगबलात् तेन दक्षः, अत्रिः, वसिष्ठः च निर्मिताः। सर्वे ते ब्रह्मणा तुल्याः, सिद्धाः, ब्रह्मवक्ता च आसन्। ये सर्वे लोकाध्यक्षाः, यथापूर्वं तव उक्ताः, त एव। सः मानसपुत्रैः सह परमं तपः अकरोत्। तदा त्रिनेत्रः त्रिशूलधारी भगवान् प्रादुर्भूतः। ब्रह्मा भयात् 'विभजस्व आत्मानम्' इति उक्त्वा अदृश्यत्। सः पुरुषभावं दशधा विभज्य, पुनः एकत्वे अपि विभज्य। विप्राः, कपालादयः देवकार्ये नियुक्ताः। देवः स्वं रूपं बहुधा विभज्य, श्यामं श्वेतं च अकरोत्। यस्याः आरम्भे लक्ष्मी, सा अधिष्ठात्री देवी विश्वं व्याप्य अस्ति। महादेवस्य आज्ञया सा पितामहं समुपेत्य। तस्य आज्ञया सा प्रजापतेः पुरतः अभूत्। रुद्रः त्रिशूलधारी अपि दक्षात् स्वं भागं अलभत्। ततः हिमवतः कन्यायां मेनायां सती उत्पन्ना। सर्वदेवानां, त्रैलोक्यस्य, स्वस्य च हिताय। शिवा सती हिमवत्कन्या, देवैः दानवैः च पूजिता। ऋषयः तां, शङ्करं वा, हरिं वा अनुभवन्ति। ब्रह्मणः पद्मोत्पत्तिः, शङ्करस्य अनन्तशक्ति च। पुनः विष्णुना हरिं नमस्कृत्य। शिवा, सती, हिमवत्कन्या, यथायोग्यं पृच्छन्तेभ्यः कथय। महायोगी स्वं परमं पदं ध्यायित्वा प्रत्यवदत्। एषा गूढविद्या, विशेषतः गुप्तव्या। संसारसागरनिमग्नानां प्राणिनां एकमेव मोक्षः। परमं पदं 'आकाश' इति, 'हिमवती' इति विख्यातम्। एकत्वे च अनेकत्वे च स्थित्वा, सा ज्ञानरूपे अत्यन्तं आसक्ताः। तस्यां स्वाभाविकं स्थूलं च, सा सूर्यप्रभा शुद्धा। उच्चावचस्वरूपेण, तस्य सन्निधौ क्रीडति। ज्ञानी मन्यन्ते ईश्वरः न कर्म न साधनम्। सा अधारत्वात्, शृणु विप्रश्रेष्ठाः, यदनन्तरं। अतः परमेश्वरः चतुर्विधः प्रसूतिः कथ्यते। चतुर्वेदेषु च महेशः चतुर्विधरूपः। अनन्तसंयोगात् रुद्रः परमात्मा। तस्मात् भगवाञ् कालः, हरिः, प्राणः, महेशः च कथ्यते। सः कालः वेदविद्भिः अग्निः, हरः, रुद्रः इति गीतः। सर्वे कालस्य वशे; कालः कस्यापि वशे न। योगिनः कालात् अन्यानि तत्त्वानि प्रविशन्ति। सा भगवता, परममायया, जगत् प्रवर्तयति। सः सदा महेश्वरस्य विश्वरूपं प्रकाशयति।