कूर्मपुराणम्

यदा महापralayaḥ समुपस्थितः तदा त्रिविधं अहंकारं महतत्त्वे लयं यान्ति। अव्यक्तं जगत्सम्भवस्थानं सर्वं एके अक्षरे लयं यापयति। तत्र प्रकृतिः परमात्मा च पृथक् पृथक् वियुज्येते। स्वयमेव लयो न भवति, स महेश्वरस्य इच्छया उत्पद्यते। प्रकृतिः, या जगत्सम्भवस्थानं, सा मायातत्त्वं अचेतनं च। ऋषयः तं महाविविधसाक्षिणं सर्वपितामहं गीतवन्तः। शास्त्रं दर्शयति—प्रकृत्याद्यन्तं रुद्रः सर्वं दहति। तत्र शङ्करः परमं लयं करोति। या शक्ति स्थापयति मोहयति च, सा नारायणः इति शास्त्रे कथ्यते। सः सर्वं प्रकृत्यः पञ्चविंशतितत्त्वमयं सृजति। ब्रह्मा विष्णुः ईशः च, एते शक्तयः भोगमोक्षफलप्रदाः। केवलं एकं अक्षरं वस्तु अस्ति, यः आत्मा, प्रकृतिः, ईश्वरः च। अमराः इन्द्रः आदित्यः अन्ये च विविधैः यज्ञैः पूज्यन्ते। तस्य महत्त्वात् केवलं एकं शक्तिः निर्गुणा इति कथ्यते। सा विविधानि शरीराणि सृजति, लीलया च तानि ग्रसति। रुद्रः सर्वकामप्रदः—एषा वैदिकी घोषणा। देवाः परमात्मनः प्रमुखशक्तयः स्मृताः। महेश्वरः त्रिशूलधारी सर्वशक्तिस्वरूपः गीतः। केचित् इन्द्रं परमं वदन्ति, अन्ये विष्णुं स्तुवन्ति, अन्ये ब्रह्माणं प्रशंसन्ति। रुद्रस्य विविधरूपाणि एव वर्णितानि। शिवः तानि रूपाणि धारयित्वा तदनुसारं फलानि ददाति। यः महादेवम् उपासते सः तं परमं पदं प्राप्नोति। गिरिशं सगुणं निर्गुणं वा पूजनीयम्। यः उच्चतमं पदं इच्छति सः सगुणं परमेश्वरं पूजयेत्। वैदिकः पद्धतिः तम् पद्मासनस्थं सुवर्णसदृशं चिन्तयति। विरूपाक्षं, यो आदौ मध्ये अन्ते च स्थितः, पूजयेत्। एवं रूपं धारयित्वा शिवसमीपं प्राप्नोति। विधिनिर्दिष्टं कर्म कृत्वा दिव्यं पदं लभते। ततः वायुः अग्निः शक्रः अन्ये च भक्त्या पूजनीयाः। योगः अपि बीजः बीजरहितः च वर्णितः। सः संयतइन्द्रियः भक्तः अग्न्यादीन् देवताः पूजयति। अनादि अक्षरः देवः वासुदेवः नित्यः। एषा एव विधिः ब्रह्मनिष्ठे परमं मता। या पूर्वं मया इन्द्रद्युम्नाय कथिता। सः भगवान् परमब्रह्म—तस्मात् ब्रह्ममयं विश्वम्। ऋषयः इन्द्रसहिताः माधवम् विष्णुम् स्तुतवन्तः। नमो नारायणाय सर्वव्यापिने वासुदेवाय ते। नमो माधवाय यज्ञपते च। नमः सहस्रहस्ताय सहस्रपादाय। नमो आनन्दमूर्तये, नमो मायातीताय ते।