कूर्मपुराणम्

दिव्ये गगने केचन मेघाः इन्द्रधनुषाकृतयः प्रादुर्भवन्ति। तेषां रूपाणि बहुविधानि, भीषाणि च, घोरस्वनैः निनादन्ति। सप्तधा स्वात्मना आवृत्य, तिमिराग्निं त एव निवारयन्ति। तैः तीव्रं, अशुभं, सर्वभक्षकम् अग्निं विनाशयन्ति। यतः जलं अग्निं जयति, तस्मिन काले अग्निः जलानि प्रविशति। ततः महानदीभिः तैः मेघैः लोकाः अपि प्लाव्यन्ते। वारिप्रवाहैः, महासमुद्रतीरवत्, सर्वं जगत् आवृतम् भवति। पुनः तद्वारि भूमौ पतति, तेन समुद्राः आपूर्यन्ते। पर्वतानाम् अपि विलयः, भूमिः अपि जलानि प्रविशति। तदा योगनिद्रां स्वीकृत्य, भगवान् प्रजापतिः शयनं करोति। वराहकल्पः तत्र प्रवर्तते, यस्य विस्तारः पूर्वं उक्तः। स कालचिन्तकिभिः ऋषिभिः प्राचीनग्रन्थेषु वर्णितः। तमसिकेषु कल्पेषु हरस्य कथनं, राजसिकेषु प्रजापतेः; अन्ये कल्पाः सात्त्विकाः, तेषु मम स्वरूपम् अस्ति। गिरिशं मां च पूज्य, ते परमं पदं प्राप्नुवन्ति। यदा भूमिः एकः समुद्रः भवति, तदा अहं योगनिद्रां प्रविशामि। ये जनलोकवासी तपसा योगदृष्ट्या च स्थिताः, सः सहस्रपादः, दिव्यः, सहस्ररश्मिः, सहस्रनेत्रः च। अहं एव स्रुक्, सरुवः, सोमः, घृतं च। अहं वेदः, ज्ञेयः, ईश्वरः, गोपः, ब्रह्ममुखः च। हंसः, प्राणः, कपिलः, विश्वरूपः, नित्यः च। माता, पिता, महादेवः—मत्तः अन्यत् किञ्चन नास्ति। आत्मानं ज्ञाय, तैः अमृतत्वं प्राप्यते। अधुना मम शृणु, संक्षेपेण आद्यप्रकृतिं। कालाग्निः सर्वं भस्मीकर्तुं समुत्सुकः, सर्वं अन्तं गच्छति। सः ब्रह्माण्डं, देवदानवमानुषैः सह, सम्यक् दहति। भीषाणरूपं धृत्वा, लोकविनाशं करोति। सप्तसप्तस्वरूपं धृत्वा, सर्वलोकान् दहति। सः सर्वभक्षकम् अग्निं देवतानां शरीरेषु स्थापयति। एकं वेदवचनं साक्षिरूपेण शम्भुना सह तिष्ठति। सः व्योममण्डलं सूर्यचन्द्रादिभिः पूर्णं करोति। सहस्रहस्तपादः, सहस्ररश्मिः, महाबाहुः च। त्रिशूलधारी, व्याघ्रचर्मवस्त्रः, योगेश्वर्ये स्थितः। परमेश्वरः ताण्डवमृत्यं करोत्, देवीं पश्यन्। योगं प्रविश्य, त्रिशूलधारिणः शरीरं प्रविशति। भगवतः तेजोमयः स्वरूपः, ब्रह्माण्डं दग्ध्वा तिष्ठति। सर्वगुणयुक्ता भूमिः जलानि प्रविशति। ततः गुणयुक्तं अग्निः वायौ लीयते, नश्यति। आद्यतत्त्वे, तथा आकाशः गुणैः सह लीयते। दिव्यगणाः शुद्धसत्त्वयुक्ताः वैकारिकतत्त्वे लीयन्ते। एवं जगत्क्रमः, देवकार्याणि, तत्त्वविलयः च, शास्त्रविहितेन क्रमेण, पुण्यकथायाम् प्रकटितः।