कूर्मपुराणम्

धरण्यां स्थितः दाहकः अग्निः तेजस्वी जलानि पिबति। स स्वप्रभया रुद्रशक्तिं प्रकटयन् लोकान् दहति। अधस्तात् भूमिं दग्ध्वा, ऊर्ध्वं दिवं दहिष्यति। ततः तस्य प्रलयाग्नेः ज्वालाः उत्थायन्ति। तस्मिन्नेव काले कालरुद्रप्रेरितः स दाहकः अग्निः दहति। कालाग्निः, विश्वरूपः कालः, सर्वं निष्कलंकं दहति। तदाऽखिलं एकसारं लोहपिण्डसदृशं दृश्यते। ततः आकाशे भयानकाः प्रलयमेघाः उत्पद्यन्ते। केचित् धूमवर्णाः, केचित् पीताः, मेघवाहिनः। केचित् शङ्खकुन्दसदृशाः, अन्ये शुद्धाञ्जनवर्णाः। केचन मेघाः आकाशे इन्द्रधनुषसदृशाः दृश्यन्ते। बहुरूपाः, भीषणरूपाः, भीषणस्वनयुक्ताः। सप्तविधेन आवरणेन तैः मेघैः तमः-अग्निः निवार्यते। तीक्ष्णम् अशुभम् सर्वभक्षकम् अग्निं विनाशयन्ति। यतः जलं अग्निं जयति, तस्मिन्नेव काले अग्निः जलानि प्रविशति। ततः महावृष्टिभिः लोकाः प्लावयन्ति। महाप्लावनं समुद्रतीरमिव जलप्रवाहैः भूत्वा पुनः भूमौ पतति, तेन समुद्राः पूर्यन्ते। पर्वताः विलीयन्ते, भूमिः जलानि प्रविशति। योगनिद्रां स्वीकृत्य प्रभुः प्रजापतिः शयनं करोति। वराहकल्पः सम्प्रवर्तते, यः विस्तारः पूर्वं कथितः। स कालचिन्तकैः ऋषिभिः प्राचीनग्रन्थेषु वर्णितः। तामसकल्पे हरस्य कथनं, राजसकल्पे प्रजापतेः। अन्ये कल्पाः सात्त्विकाः; तेषु मम स्वरूपः। गिरिशं च मां च पूज्य, ते परमं पदं यान्ति। भूमौ एकसागररूपे अहं योगनिद्रां प्रविशामि। जनलोकवासिनः तपसा योगदृष्ट्या च—सहस्रपदः, तेजस्वी, सहस्रकिरणः, सहस्रनेत्रः। अहं स्रुक्, स्रुवा, सोमः, घृतं च। अहं वेदः, ज्ञेयम्, ईश्वरः, गोपः, ब्रह्ममुखः च। हंसः, प्राणः, कपिलः, विश्वरूपः, नित्यः च। माता, पिता, महादेवः—मम विना अन्यत् किञ्चन नास्ति। आत्मज्ञानं लब्ध्वा ते अमृतत्वं प्राप्नुवन्ति। अधुना मम वचनात् संक्षेपेण आद्यप्रकृतिं शृणु। कालाग्निः सर्वं भस्मीकर्तुं संकल्प्य सर्वस्य अन्तं करोति। स सम्पूर्णं ब्रह्माण्डं देवदानवमानुषैः सह दहति। भीषणरूपं धारयन् लोकविनाशं करोति। सप्तसप्तरूपं धारयन् सर्वलोकान् दहति। देवेषु सर्वभक्षकम् अग्निं प्रक्षिपति। एकं वेदवाक्यं साक्षिरूपेण शम्भुना सह तिष्ठति।