कूर्मपुराणम्

सप्त सूर्याः कालान्तेऽग्निवत् तीव्रं तापं विकिरन्तः प्रकाशन्ते स्म। ते दिवं व्याप्य तिष्ठन्ति, भूमिं दग्ध्वा ताम् अतिवैष्णवं तापयन्ति। पर्वत-नदी-सागर-द्वीपयुक्ता या भूमिः, सा सर्वथा निर्जला जाता। अधः, ऊर्ध्वम्, तिर्यक् च तेषां किरणाभिः संवलिता सा दृश्यते। यदा ते सप्त सूर्याः ऐक्यं प्राप्नुवन्ति, तदा एकैव ज्वाला जाता। तस्याः तेजसा स्वेन चतुर्विधं जगत् सर्वं दग्धं भवति। वृक्ष-तृण-हीना या भूमिः, सा कूर्मपृष्ठवत् दृश्यते। तैः ज्वालाभिः सम्पूर्णं जगत् पुनः दह्यते। तदा सर्वं तत्तत्त्वतः लीयते, भूमिस्वरूपे प्रतिनिवर्तते। तानि सर्वाणि भस्मसात् कृत्वा सप्तधा वह्निः, स एव प्रभुः, शेषः तिष्ठति। स स्फुल्लाग्निः भूमौ स्थित्वा जलानि पिबति। तेजस्वी सः रुद्रशक्तिम् आविर्भाव्य लोकान् दहति। अधस्तात् पृथिवीं दग्ध्वा, ऊर्ध्वं दिवं च दहिष्यति। तदा तस्य प्रलयाग्नेः ज्वालाः समुत्पद्यन्ते। तस्मिन् काले कालरुद्रेण प्रेरितः सः तेजस्वी वह्निः दहति। कालाग्निः, स एव विश्वरूपः कालः, सर्वं निरवशेषं दहति। तदा सर्वं एकमेव पिण्डं, लोहपिण्डसदृशं, दृश्यते। तदा दिवि भीषणाः प्रलयमेघाः उत्पद्यन्ते। केचित् धूम्रवर्णाः, केचित् पीताः, मेघवाहनाः। केचित् शङ्खकुङ्कुमसदृशाः, अन्ये शुद्धाञ्जनवर्णाः। केचित् मेघाः दिवि इन्द्रधनुषः सदृशाः दृश्यन्ते। नानारूपाः, भीषणरूपाः, घोरस्वनयुक्ताः च ते। सप्तधा स्वात्मना संवृत्य, ते अन्धकाराग्निं निवारयन्ति। ते तं तीव्रं, अशुभं, सर्वभक्षकम् अग्निं विनाशयन्ति। यतः जलं वह्निं जयति, तस्मात् तस्मिन् काले अग्निः जलानि प्रविशति। तदा ते महतीभिः तोयधाराभिः लोकान् आप्लावयन्ति। सागरतीरवत् जलप्रवाहैः पुनः भूमिम् आवृण्वन्ति। तानि जलानि भूमौ पतन्ति, तैः सागराः पूर्यन्ते। पर्वताः विलीयन्ते, भूमिः जलानि प्रविशति। तदा भगवाञ् प्रजापतिः योगनिद्रां समाश्रित्य शेषः शयने स्थितः। तदा वाराहकल्पः प्रवृत्तः, यस्य विस्तारः पूर्वमेव निगदितः। सः कालचिन्तकिभिः मुनीभिः प्राचीनेषु शास्त्रेषु वर्णितः। तामसेषु कल्पेषु हरस्य, राजसेषु प्रजापतेः, इति श्रूयते। अन्ये सत्त्विकाः कल्पाः, तेषु मम स्वरूपम् अस्ति। ये गिरिशं माम् च पूजयन्ति, ते तां परां गतिं प्राप्नुवन्ति। यदा भूमिः एकसागररूपा भवति, तदा अहम् अपि योगनिद्रां विशामि। ये जनलोकवासी जनाः तपसा योगदृष्ट्या च स्थिताः, सः सहस्रपाद्, तेजस्वी, सहस्ररश्मिः, सहस्रनेत्रः इति। अहम् एव स्रुक्, स्रुवा, सोमः, घृतं च। अहम् एव वेदः, वेद्यं, ईश्वरः, गोपाः, ब्रह्मणः मुखं च।