कूर्मपुराणम्

सः प्रेतगणैः परिवृतः समागत्य, "वरदः अहम्" इति प्रख्यापयामास। तदा सर्वात्मा सर्वेश्वरः "एवमस्तु" इति प्रत्युवाच, ततः सः तत्रैव अन्तर्धानमगच्छत्। पुनः प्रेतगणैः परिवृतः सः समुपस्थितः, "वरदः अहम्" इति पुनरपि न्यज्ञापयत्। तदा भगवतः वचः श्रुत्वा, "इदं भूयः न पाठयितव्यं" इति सः प्राह। "त्वं महाशक्तिसुतः सेनापतिः भव, हे महेश्वर।" "मम शक्तियुक्तः सर्वज्ञः श्रियमन् सर्वलोकनाथः भविष्यसि।" "सृष्ट्यन्ते सर्वभूतविनाशे मम एव पदं प्राप्स्यसि।" ततः नन्दीश्वरः विधिवत् तं सम्यक् अभिषिच्य स्थापयामास। मरुद्भ्यः सः सुयशा नाम धर्मात्मनाम कन्यां ददौ। यत्र यत्र मर्त्यः तत्र मृत्युमुपैति, सः रुद्रलोकस्य मान्यतां लभते। तद् क्षेत्रं पञ्चनदं नाम, सर्वपापनाशनं पुण्यतीर्थमिति कीर्त्यते। यः कश्चन सर्वपापैः विशुद्धात्मा भवति, सः रुद्रलोकस्य पूज्यतां यास्यति। महाभैरवं तदिति प्रसिद्धं, महापातकनाशनं च। तत् पुण्यं सर्वपापनाशनं, सैव पर्वतराजतनया। तत्र देवाधिपतिना चान्यैः च चक्रार्थं भवः पूजितः। यः तत्र सम्यक् आचार्य मृत्युमुपैति, सः ब्रह्मलोकस्य पूज्यतां गच्छति। तत्रैव ऋषिभिः शैवधर्माः स्थापिताः। यः तत्र प्राणान् त्यजति, सः रुद्रस्य लोकं प्राप्नोति। तत्र गत्वा प्राणत्यागेन नित्यलोकान् विन्दति। तस्मिन्नुत्तमे तीर्थे स्नानात् सहस्रगवदानस्य पुण्यं लभते। तत्र गत्वा प्राणत्यागेन गणेशत्वं प्राप्नोति। तत्रैव श्रीमान् नकुलीश्वरः विराजते। महाशिवः देवीसहितः सदा शिष्यसंघैः परिवृतः तत्र स्थितः। तत्र सर्वपापात् विमुक्तः, तत्र मृत्वा तद्विद्यां प्राप्नोति। भीमेश्वराख्यं स्थानं गत्वा पापनिर्मुक्तः भवति। तत्र स्नानपानाभ्यां ब्रह्महत्या अपि नश्यति। सा दिव्या वाराणसी नाम, दशकोटिकोटिभ्यः अपि श्रेष्ठा। अन्यत्र न मुक्तिः, योगिभिः अपि एकजन्मनि न लभ्यते। तत्र गत्वा शतजन्मार्जितपापं क्षालयति। यस्य तत्र तीर्थस्य पुण्यं न सिध्यति, नास्मिन्लोके न परत्र। ये अन्ये अपि तत्र तीर्थसेवां कुर्वन्ति—सर्वपापनिर्मुक्तः सः उक्तां गतिं प्राप्नोति। स्वपुत्राणां जीवनं व्यवस्थित्य भार्यां तेषां न्यस्य—यः एतत् पठति वा शृणोति वा, सः सर्वपापैः विमुच्यते। अथ कूर्मरूपधारिणं प्रभुं मुनयः पप्रच्छुः। सृष्टिं लोकविस्तारं वंशान् मन्वन्तराणि च पृच्छन्ति स्म। "हे भूतभव्यनाथ, यथा पूर्वं त्वया उक्तम्," इति तं पृच्छुः। योगी महात्मा तदा भूतप्रलयं न्यगदत्। अस्मिन् पुराणे प्रलयः चतुर्विधः निरूपितः। सः प्रलयः मुनिभिः शाश्वतः इति कथ्यते, तेनैव नाम्ना विख्यातः।