कूर्मपुराणम्

एकदा, नरः अश्वमेधयागस्य फलस्य त्रिगुणं फलं प्राप्नोति। तत्र स्नात्वा, राजन्, सः रुद्रस्य लोके पूज्यते। सप्तजन्मसमुद्धृतं पापं त्यक्त्वा, सः शिवस्य धाम प्राप्नोति। अस्य तीर्थस्य माहात्म्येन ब्रह्महत्यापापात् विमुक्तिः लभ्यते। हे पाण्डव, पुण्यस्थानानां सङ्ख्या विस्तारतः कर्तुं न शक्यते। सर्वनदीषु नर्मदा महादेवस्य प्रिया, सर्वोत्कृष्टा च। तत्र स्नात्वा, शतचन्द्रायणव्रतस्य निष्कलङ्कं पुण्यं लभ्यते—अत्र संशयः नास्ति। ये नरकपतिताः सन्ति, तान् अपि परमेश्वरः उद्धरति। अतः एषा नदी पुण्या, ब्रह्महत्यापापनाशिनीति विद्धि। एषा महादेवप्रियं हर्षजननी, महापापविनाशिनी च। ब्राह्मणैः तपस्यर्थं स्थापितं स्थानमिदम्, द्विजश्रेष्ठ। प्राचीनकाले भृगवोऽङ्गिरसश्च पद्मयोनिं ब्रह्माणं समुपेत्य, प्रणम्य तं विश्वकर्माणं अक्षयं पप्रच्छुः—"कथं वयं देवाधिपतिं दृष्टुं शक्नुमः? कथयस्व।" स तान् उवाच—"यत्र तस्य चक्रस्य निम्नं पतति, तदेव भूमिर्भवति, नरश्रेष्ठ। तत् स्थानं नैमिषाख्यं पुण्यं सर्वत्र पूज्यते। एषा परमा नैमिषी, शिवस्य निवासः। पुरा तत्र देवाः तपः कृत्वा उत्तमान् वरान् अलभन्त। तत्र यजन्तः देवं महेश्वरं, तं दृष्टवन्तः। तत्र सप्तजन्मकृतं पापं शुद्ध्यति, द्विज। तत्र वायुः प्राचीनं ब्रह्माण्डपुराणं ब्रह्मणा उक्तं प्रवोचत्। अद्यापि तत्र भगवाञ्छम्भुः प्रमथगणैः परिवृतः तुष्यति। ये तत्र गच्छन्ति, ते ब्रह्मलोकं यान्ति, तत्र प्राप्ताः पुनर्जन्म न लभन्ते। तत्र महाबलः नन्दिः नित्यं रुद्रमन्त्रं जपन् आसीत्। सः आत्मसमत्वं च मृत्युविजयं च दत्तवान्। सः पुत्रकामः महादेवं वृषध्वजं पूजयामास। तदा शर्वः सोमः गणैः परिवृतः उवाच—"वरदः अहम्।" नन्दिः प्रार्थयामास—"मम पुत्रः गर्भसमुत्पन्नः न भवतु, मृत्युवर्जितः, त्वत्समः च भवतु।" ऋषिः पश्यति स्म, हरः तत्रैव अन्तर्हितः। नन्दिः भूमिं हलद्वारा विदार्य, तत्र रम्यः बालकः प्रादुरभूत्। सः सौन्दर्यसम्पन्नः तेजसा दिशः प्रकाशयामास। पुनः पुनः नन्दिः "पितः! पितः!" इति शिलादाय आहूतवान्। तं सः तत्रैव वसन्तान् ऋषीन् दर्शयामास। तं शास्त्रविधिना उपनयन्, वेदं पुत्राय उपादिशत्। सः निश्चितवान्—"महेश्वरं द्रक्ष्यामि, मृत्युम् जयिष्यामि।" तस्य मनः सदा महेश्वरे स्थितम्, सः नित्यं रुद्रमन्त्रं जपन् आसीत्। तदा शिवः प्रमथगणैः सहितः आगतः, उवाच—"वरदः अहम्।" "भगवन्, तव यावत् आयुः, तावत् आयुः मम दत्तव्यं," इति सः प्रार्थितवान्। सः भगवाञ्छिवः, तं सदा चिन्तयन्, कोटिजपं मन्त्रस्य अकुरुत्। एवं पुण्ये नैमिषे क्षेत्रे, शिवस्य कृपया, नन्दिः मृत्युविजयी अभवत्, सर्वपापैः विमुक्तः, ब्रह्मलोकं प्राप्तवान्।