कूर्मपुराणम्

सः यः वेदान् अदत्त, स एव शङ्करः अधुना आगतः। सः वासुदेवः इति विख्यातः, पितामहम् एवम् अवदत्—“मां विद्धि, भगवन्।” तदा तस्मै दिव्यदृष्टिः दत्ताः, येन सः तं परं तत्त्वं द्रष्टुं शक्तः। सः पितामहः तम् ईश्वरम् अग्रे स्थितम् अपश्यत्। ततः सः तस्मिन्नेव शिवे, पितरि, शरणं जगाम। अञ्जलिं कृत्वा, अथर्वशिरसा तं देवम् स्तोतुम् आरब्धवान्। सः परमानन्दं प्राप्य, स्मितपूर्वकं वचनम् उवाच—“अहम् एव पूर्वम् अव्ययं सृष्ट्वा जगतां सर्गाय समुत्पादितवान्। वरं वृणुष्व, विश्वात्मन्; अहम् अनघ तुभ्यं वरदः।” तदा सः विष्णुं पुरुषं दृष्ट्वा, वृषध्वजम् अभ्यभाषत—“त्वाम् एव पुत्रं इच्छामि, अथवा त्वत्समानम् एव। तव परं स्वरूपं न जानामि, शुभिन्। कृपां कुरु, तव पद्मपादयोः शरणं गतः अस्मि।” ततः जनार्दनं दृष्ट्वा, पितरं पुत्रं सम्बोधितवान्—“दिव्यं विज्ञानं, ऐश्वर्यं शुद्धं च तवोत्पत्स्यते, अनघ।” सः एवमुक्त्वा, जगतां पितरं प्रार्थयत्—“एतत् कुरु, देवेश, मया सह।” हरिः तव योगं कल्याणं च धारयिष्यति इति उक्त्वा, ब्रह्माणं स्पृष्ट्वा वाक्यम् अवदत्—“वरं वृणुष्व, यतोऽवयोर् अभेदः अस्ति।” हरिः चतुर्मुखं प्रीत्या निरीक्ष्य, उवाच—“परमात्मानं पश्यामि, मयि त्वत्सु भक्तिः उत्पद्यताम्। सर्वकर्मणां कर्ता त्वम्, अहम् अधिदैवतं। त्वम् सोमः, अहम् सूर्यः; त्वम् रात्रिः, अहम् दिवसः। त्वम् विज्ञानं, अहम् वेत्ता; त्वम् माया, अहम् ईश्वरः। अहम् एव भगवतः साक्षात्, निष्कलः, सः परमः नारायणः अपि। सर्वं जगत्, देवदानवमानुषं, रक्ष। एकं धाम, अव्यक्तं, अनन्तवीर्यम् अस्ति।” ततः सः महत् पद्मं, यत् नाभेस्समुत्थितम्, प्रविवेश। तत्र च, भ्रातरौ मधुकैटभौ, उभौ दैत्यौ, समुत्पन्नौ। तौ अपि देवदेवस्य शार्ङ्गिणः कर्णयोः मध्ये समुत्थितौ। त्रैलोक्यविनाशकौ तौ दैत्यौ, त्वया हन्तव्यौ। ततः तयोः उभयोः वधाय आज्ञा दत्ता। विष्णुः कैटभं निगृह्य, जिष्णुः मधुं विजित्य, तौ निहत्य। हरिः, स्नेहेन मनसा, मधुरं वचनम् अवदत्—“त्वां सोढुं न शक्नोमि, महाबलिनं तेजोमयम्।” विष्णुः निद्रया देव्या चैक्यभावेन मौनम् आस्थितः। ततः ब्रह्मा, नारायणरूपेण, सलिले शयितः। सः अनादिः अनन्तः अद्वितीयात्मा ब्रह्माख्यः। वैष्णवभावम् आस्थाय, सृष्टिं तस्मिन्नेव रूपे ससर्ज। ऋभुं च सनत्कुमारं च, पुराणं नित्यं च, ससर्ज सः।