कूर्मपुराणम्

ततस्ते ब्राह्मणाः समुपेत्य उक्तवन्तः – "वस्त्रं गृहाण, पत्नीं परित्यज, तपः आचर।" तत्र जगतः कारणं जनार्दनं च समीपस्थं दृष्ट्वा, धर्मज्ञाः शान्तचित्ताः पुनः वदन्ति – "पत्नी परित्याज्या," इति। तेषु मध्ये, "इयं सौभाग्यवती त्याज्या," इति पुनः उक्तम्। किन्तु अहं तां एवं न परित्यज्यामि। "यदुक्तं तव तद मिथ्या; शीघ्रं गच्छ," इति प्रत्युत्तरं दत्तम्। "एवमेतत् त्वया दृश्यते," इति उक्त्वा सः विचरन् अभवत्। ततः परमेश्वरः पुण्याश्रमं वसिष्ठस्य भिक्षां याचितुं गतः। तत्र वसिष्ठस्य प्रिया पत्नी समागत्य श्रद्धया प्रणम्य, धर्मज्ञा सा विष्णायाः मुखे औषधानि समारोपयत्। महादेवः तां सम्बोधयन् उक्तवान् – "सिद्धेषु अहं प्रमुखः। एषा देवी मम; अहं तां सदा धारयामि।" द्विजातयः तं दण्डैः, पाषाणैः, मुश्तिभिः च आघातयन्ति। "एष दुर्मनाः भगवतः लिङ्गं उपकृत्य उन्मूलयतु," इति वदन्ति। "यदि ते मम लिङ्गे द्वेषः जायते," इति पुनः उक्तम्। तस्मिन्नेव क्षणे, न अहं केशवं न लिङ्गं अपि अपश्यं। सर्वग्रहाः तेजः हिन्वन्, महोदधिः च कम्पितः। सा भयपूर्णनेत्रा ब्राह्मणान् प्रति उक्तवती – "नूनं शिवः भिक्षां याचन् अस्माकं गृहे दृष्टः।" ततः सर्वे महायोगिनं ब्रह्माणं जगदादिं समुपेत्य, चतुर्वेदस्वरूपं सावित्रीसहितं प्रभुं दृष्ट्वा, सहस्रदीप्त्या ज्ञानैश्वर्यादिभिः युक्तं, चतुर्मुखं, महाबाहुं, छन्दोमयं, अजं, परमं च। तं भूमौ शिरसा स्पृशन्तः तुष्टावन्। ततः श्रेष्ठाः ऋषयः पप्रच्छुः – "किमर्थं आगमनं तव?" सर्वे हस्तान् शिरसि स्थापयित्वा तं सूचितवन्तः। तत्र सः नग्नः, सर्वाङ्गसुन्दरीपत्नीसमेतः प्रवेशितः। कन्याभिः प्रियः सन् तेषां पुत्रान् दूषितवान्। तं अतिव्याप्त्य आघातयामास, तस्य लिङ्गं भूमौ पतितम्। भीषणानि निमित्तानि अभवत्, सर्वभूतानां भयदायकानि। "हे अच्युत, त्वमेव शरणं; त्वया अस्मान् रक्ष," इति उक्तम्। "हे सर्वेश, कृपया अस्मान् अस्मिन कार्ये रक्ष," इति पुनः प्रार्थितम्। त्रिशूलचिह्नं देवं ध्यानयित्वा, अञ्जलिं कृत्वा उक्तवान् – "शक्तेः धिक्, तपसः धिक्; अत्र तु तौ व्यर्थौ। सः त्वया उपेक्षितः, व्यर्थाभ्यासैः मोहितः।" "हा, तम् प्राप्त्वा त्वया उपेक्षितम्। हा, महद्विभवम् प्राप्त्वा उपेक्षितम्। हा, अक्षयधनं प्राप्त्वा उपेक्षितम्।" तं विभवं भाग्यहीनैः उपेक्षितं दृष्ट्वा, "हे ब्राह्मण, तं विभवं प्राप्त्वा, हा, व्यर्थं कृतम्," इति उक्तम्।