कूर्मपुराणम्

तदा ते कामसंयोगं कामयमानाः परस्परं परिष्वङ्गेषु प्रवृत्ताः। अन्ये भ्रूविलासैः विचरन्तः तत्र विचित्रं व्यवहारं प्रचक्रुः। त एव तं मायामयं अनुभवमाना इव तत्त्वतः मोहम् अवापुः। यथा देवेश्वरः एकया शक्त्या सर्वं सञ्चालयति, स एव आदिपुरुषः अमृतचरितः तत्र स्थितः। तदा ऋषयः श्रेष्ठाः महाक्रोधेन तं मोहयन्तं प्रति कोपं प्राज्ञापयन्। तस्य मायया विमोहिताः विविधैः शापैः तं शशापुः। सूर्यप्रभया नभसि तारा यथा तिष्ठन्ति, एवं ते विमूढा देवेशं पप्रच्छुः—"त्वं कः?" इति। तत्रैव भगवतः पत्नीसंयुक्तस्य स्थेयमिति तान् धर्मज्ञः अवदत्। ते च "वस्त्रं गृहाण, भार्यां त्यज, तपः आचर" इति ऊचुः। जगतः कारणम्, समीपवर्तिनं जनार्दनं दृष्ट्वा धर्मज्ञाः शान्तचित्ताः "भार्या त्याज्या" इति प्रोचुः। "एषा सौभाग्यवती त्याज्या" इति च तत्रोच्यते। किन्तु अहं कदापि एनां न त्यजामि इति प्रत्यवदत्। "यदुक्तं तदसत्यं, शीघ्रं गच्छ" इति चोचुः। "यद्वस्तु भवतः दृश्यते," इति उक्त्वा स विचचार। ततः परमेश्वरः वसिष्ठस्य पुण्याश्रमे भिक्षां याचमानः जगाम। तत्र वसिष्ठस्य प्रिया धर्मपत्नी समुपेत्य साष्टाङ्गं प्रणम्य विष्णोः मुखे औषधानि सम्यक् लेपयामास। महादेवः ताम् अवदत्—"सिद्धेषु अहम् अग्रणीः। एषा देवी मम, अहं ताम् नित्यं धारयामि।" तदा द्विजातयः दण्डैः शकलैः मुष्टिभिश्च तं ताडयामासुः। "दुष्टबुद्धिः एष लिङ्गं समूलं निष्कासयतु" इति चोचुः। "यदि मम लिङ्गे द्वेषः जायते," इति चोच्यते। तस्मिन्न् क्षणे न केशवं न लिङ्गं किञ्चिदपि दृष्टवान्। सर्वग्रहाः तेजो ह्रासम् अगच्छन्, महोदधिः च व्याकुलः अभवत्। सा भयपूर्णलोचना ब्राह्मणान् प्रति अवदत्—"नूनं शिवः भिक्षां याचमानः अस्माकं गृहे दृष्टः।" ततः सर्वे योगिनं ब्रह्माणं जगतः कारणं जग्मुः। स च चतुर् वेदमयः सावित्रीसहितः प्रभुः दिव्यतेजसा सह ज्ञानैश्वर्यादिभिः विराजमानः, चतुर्मुखः महाबाहुः छन्दोमयः अजातः परः तत्र स्थितः। ते सर्वे शिरसि भूमिं स्पृशन्तः तम् ईशं तुष्टुवुः। ऋषयः श्रेष्ठाः पप्रच्छुः—"कस्मात् आगमनं भवतः?" तदा सर्वे तं हस्तान् शिरसि कृत्वा निवेदयामासुः। ततः स सर्वाङ्गसुन्दरीपत्नीसमेतः नग्नः प्रविवेश। स कन्याप्रियः तेषां पुत्रान् विकारमानीय चकार। वयं तं बहु ताडयामास, तस्य लिङ्गं भूमौ पतितम्। ततः सर्वेषां भूतानां भीषणानि उग्राणि निमित्तानि अभवन्।