कूर्मपुराणम्

यः पुरुषः अत्र जीवनं त्यजति, स पुनर्जन्म न प्राप्नोति। अहं च सर्वेषां तेषां पापानि विनाशयामि, हे ब्राह्मणश्रेष्ठ। ध्यानं, जपः, नियमश्च—एते सर्वे अत्र अक्षयाः भवन्ति। देवदारुवनं पुण्यं, यत्र महादेवः सन्निधत्ते। तत्र गङ्गायाः पुण्यस्नानस्थानानि, विविधानि च तीर्थानि सन्ति। तदा, सूत, त्वं वदितुं अर्हसि यथा सः अत्र श्रेष्ठान् ब्राह्मणान् मोहयामास। ऋषयः पुत्रैः भार्याभिश्च सहस्रशः तपः अचरत। महर्षयः नानाविधानि यज्ञान् कुर्वन्ति, तपः च समाचरन्ति। तस्मिन् महान् दोषः इत्युक्त्वा हरः दारुवनं जगाम। शङ्करः तत्र गतवान्, हृतबुद्धेः पुनरुद्धरणाय। सः क्रीडायाम् उत्सुकः, महाबाहुः, विस्तीर्णवपुः, सुन्दरनेत्रः च, जगत्पतिः, मदोन्मत्तगजगमनेन विहरन्, दिक्प्रावरण एव वसनः, भगवाञ् स्मयमानः, स्वैः चिन्हैः युक्तः, समीपमागच्छत्। विष्णुः, स्त्रीरूपं धारयन्, त्रिशूलधारिणं अन्वगच्छत्। शुद्धस्मितः, परमदीप्तः, नूपुरयुगलरवयुक्तः, हंसगमनेन महनीयः, क्रीडासक्तः, अतीव मनोहरः हरिः, स्वमायया जगति भिक्षां चरन्, लोकं मोहितवान्। तत्र स्त्रियः अपि मायया मोहिताः, देवदेवं अन्वयन्। तेन सह, कामाविष्टाः, क्रीडासक्ताः स्त्रियः विचरन्ति स्म। सर्वाः, कामपीडिताः, हृषीकेशं अन्वयन्। सङ्गमं कामयमानाः, आलिङ्गनानि कुर्वन्ति। अन्याः भ्रूविलासेन विचरन्ति। ताः मायाम् अनुभवन्ति, यथार्थतया इव। यथा देवेशः एकशक्त्या, आद्यः प्रभुः, अमृताचरणः, तदा श्रेष्ठाः ऋषयः, महाक्रोधेन, तं मोहयन्तं प्रति कोपं विव्युः। तस्य मायया मोहिताः, तं नानाविधं शप्तवन्तः। यथा ताराः सूर्यप्रभया आकाशे तिष्ठन्ति, एवं मोहिता, देवेशं पप्रच्छुः—“कः त्वम्?” तदा, “इदानीं, स्वभार्यया सह, अत्र स्थातव्यम्, हे साधवः,” इत्युक्त्वा, ताः ऊचुः—“वस्त्रं धारय, भार्यां त्यज, तपश्चर्यां चाचर।” जगत्स्रोतः जनार्दनं समीपस्थं दृष्ट्वा, “मम भार्या त्याज्या”—इति धर्मज्ञाः शान्तचित्ताः वदन्ति। “एषा अस्माकं मध्ये त्याज्या भवति।” अहं तां एवं न कदापि त्यक्ष्यामि। “यद् उक्तं भवता, तद् अनृतम्; शीघ्रं गच्छ।” इत्युक्त्वा, “एवं ते दृश्यते” इति, पुनः विचरन्। परमेश्वरः तदा वसिष्ठस्य पुण्याश्रमे भिक्षां याचितुम् अगच्छत्। वसिष्ठस्य प्रियाभार्या, धर्मनिष्ठा, उपसृत्य, सविनयं प्रणम्य, विष्णोः मुखे औषधानि लेपयामास।