कूर्मपुराणम्

स बालकं सान्त्वयन् स भगवान् उवाच—"मा भैषीः, वत्स, किं ते दातव्यम्?" इति। तदा तेन मुनिना प्रमुदितेन, किमपि पृष्टुम् इच्छता, सः स्वकाम्यां निवेदयामास। स उवाच—"किमिदं दिव्यं रूपं, सर्वतोभद्रं भीमदर्शनं? यदा त्वं सहसा अदृश्यः अभूः, तदा सर्वमिदं ज्ञातुम् इच्छामि।" भगवान् उवाच—"महाशिवः स्वात्मयोगः, देवी तु त्रिपुरदाहिका वह्निरूपेण। स एव सर्वपापनाशकः, कालः, कालकर्ता, हरश्च। स अन्तर्यामी, स एव पुरुषः; अहं च परमः पुरुषः। सः मुनिभिः शक्तिरिति, नित्यप्रभवः जगतः इति कथ्यते। नारायणः परमम् अव्यक्तं मायामयं रूपम्—एवं शास्त्रे कथ्यते। अहं पञ्चविंशतितत्त्वं पुरुषं प्रकृत्या संयोजयामि। तस्याः प्रकृतेः रजसा, स्वस्वरूपेण, सः सर्वमिदं सृजति। एवं ते पृष्टं परमात्मनः सृष्टिकर्म यथावत् व्याख्यातम्। परमपदं प्राप्य रुद्रः पण्डितैः प्रतिपाद्यते। एतत् त्वया दृष्टम्, अतः अहमेव विज्ञानदेहवान्। विष्णुः, ब्रह्मा, भगवाञ्छम्भुः, रुद्रः, कालः—एवं शास्त्रे निगद्यते। तद्वै तदात्मकम्, तदव्यक्तम्, तदक्षरम्—एवं शास्त्रं वदति। आकाशं, अखण्डं ब्रह्म; ततोऽन्यन्नास्ति किञ्चन। अतः अहं पूजनीयः, माननीयश्च; स नित्यं पश्य। तत्र भक्तियोगेन स मुनिः रुद्रं सम्यगर्चयत्। तं सेवमानः पण्डितो ब्राह्मणः सर्वपापैः विमुच्यते। स यः रुद्रकोटिरिति विख्यातं, रुद्रस्य परमेश्वरस्य। तत्र कोटिर्नियमवानां ब्रह्मर्षीणां गताः। तेषाम् अन्योन्यभक्तेषु अपि, वैरं कदाचिद् जायते। रुद्रः अनेकरूपधारी सञ्जातः; अतः स बहुरुद्राख्यया स्मृतः। पार्वतीपतिं दृष्ट्वा तेषां मनांसि हृष्टानि, दृढानि च जातानि। 'अस्माभिः सः दृष्टः' इति मन्यन्तः, रुद्रे भक्त्या मनः न्यधुः। तत्र सर्वे परमपदकामिनः, तद्वै ज्योतिः इच्छन्ति स्म। रुद्रं दृष्ट्वा यथाविधि पूजयित्वा, रुद्रस्य समीपता प्राप्यते। तत्र नियमेन गच्छन्, इन्द्रस्य अर्धासनं लभते। तत्र गत्वा पितॄन् पूजयन्, शतं कुलानि तारयति। तत्र हरः, भक्तिप्रियः देवः, स्वकालं यापयामास। ततः स त्रिशूलधारिणं नमस्कृत्य पूजयामास। तत्र एव चित्तं स्थापयित्वा, रुद्रस्तोत्रं दिवानिशं जपन्। स राजा यत्र स्थितः, तस्मात् तं नेतुम् आगतः। कालः, मृत्युदाता, भयानकः, उग्रतेजाः, सुष्मार्चिष्मान्। स रुद्रं प्रणम्य, शतरुद्रीयं जपन्। तस्य पुरतः स्थित्वा मृत्युः, हसन्निव, उवाच—'आगच्छ, आगच्छ' इति। अन्यं परित्यज्य, एकेश्वरार्चने प्रवृत्तं हन। यः रुद्रपूजायाम् अनन्यभक्तः, स वा अन्यः, स मम वशे न भवति। राजा अपि बन्धनैः बद्धः सन्, शतरुद्रीयं जपन् आसीत्।