शृणुत, धर्मप्रियाः, यथाऽत्र शास्त्रे विधिनिषेधाः प्रतिपाद्यन्ते। यः कश्चित् जानन्न् एव तान् विनाशयति, तस्य न कापि प्रायश्चित्तविधिः निर्दिष्टा अस्ति। यदा तु सरःकूपाद्युदकस्य शुद्धिः कर्तव्या स्यात्, तदा चान्द्रायणव्रतेन शुद्धिः विहिता। आत्मनः शुद्ध्यर्थं सान्तपनं वा कृच्छ्रं वा व्रतं कर्तव्यम्, तेन आत्मा विशुद्धो भवति। स्वगृहात् स्वजनात् वा यदि भवेत्, अर्धकृच्छ्रेणैव शुद्धिः सिध्यति। पुष्पमूलफलानां शुद्धिः पञ्चगव्येन विधीयते। वस्त्रचर्ममांसस्य त्रिरात्रोपवासेन शुद्धिः स्यात्। आयसकांस्यशिलानां द्वादशरात्रं अल्पमात्राहारः कर्तव्यः। पक्षिसुगन्धद्रव्यौषधिरज्जूनां त्रिरात्रं क्षीराहारः विधेयः। वराहकुक्कुटभक्षणे तप्तकृच्छ्रव्रतं प्रायश्चित्तं भवति। द्वादशरात्रोपवासानन्तरं अलाबुभिः सर्पिषा होमः कार्यः। यथापूर्वं व्रतेषु विधिः, तथा प्रायश्चित्तेऽपि करणीयम्। चक्रवाकप्लवभक्षणे द्वादशरात्रोपवासः विहितः। उलूकजालपाशगृहीतपक्षिभक्षणेऽपि एवं व्रतं कर्तव्यम्। कटाहारभक्षणेऽपि सममेव व्रतम्। मासमेकं गोमूत्रयवेन जीवन् विशुद्धो भवति। रक्तपादपक्षिभक्षणे सप्तरात्रमेतद् व्रतं कर्तव्यम्। मासपर्यन्तं तद् भक्षयित्वा पापक्षयार्थं व्रतं समाचरेत्। शंखकूर्मभक्षणे प्राजापत्यव्रतं विधेयम्। नालिका तण्डुलीयभक्षणेऽपि प्राजापत्येन शुद्धिः सिध्यति। कक्कुभाण्डभक्षणे प्राजापत्यव्रतेन शुद्धिः। उदुम्बरफलमभिलष्य भुक्त्वा तप्तकृच्छ्रेण शुद्धिः। एवं भुक्त्वा त्रिरात्रेण शुद्धिः स्यात्। गोमूत्रयवजीवनेन मासमेकं विशुद्धिः लभ्यते। जिवन्मात्रकपयोर् दुग्धपानेऽपि एषा प्रक्रिया विधेयाऽस्ति। गोमूत्रयवजीवनेन सप्तरात्रेण शुद्धिः। यः ब्राह्मणः समाहितचित्तः स्यात्, स चान्द्रायणव्रतेन शुद्धिं लभते। द्विजातीनां भोजनानन्तरं चान्द्रायणव्रतं सम्यक् कर्तव्यम्। गृहस्थानां तप्तकृच्छ्रेण शुद्धिः सिध्यति। यदि जानन् एव कुर्यात्, तर्हि संवत्सरपर्यन्तं कृच्छ्रं पुनः संस्कारश्च आवश्यकः। निषिद्धभोजनभक्षणे प्राजापत्यव्रतेन शुद्धिः। यत्र विशेषो न निर्दिष्टः, तत्र सर्वत्रैकाहिकं प्रायश्चित्तं युक्तम्। मूत्रपुरीषपाने द्विजातीनां चान्द्रायणव्रतम्। त्रयः द्विजातयः पुनः संस्कारं कुर्वन्तु। भासमण्डूककुररविष्किरभक्षणे कृच्छ्रव्रतं कर्तव्यम्। यदि द्विजातिः शूद्रशेषभोजनं भुञ्जीत्, चान्द्रायणव्रतं तस्य विधेयम्। गोमूत्रेण सिक्तयवभोजनं वा परपितपानं वा कुर्यात्, स तदा संतपनव्रतं पापशुद्धये कर्तव्यम्। ब्राह्मणः पापक्षयार्थं घोरसंतपनव्रतं समाचरेत्। त्रिरात्रेणापि पञ्चगव्येनापि शुद्धिः सिध्यति। यदि जानन् अपि मोहवशात् कुर्यात्, स तप्तकृच्छ्रं समाचरेत्। एवं, धर्मशास्त्रेषु नानाप्रकाराणि प्रायश्चित्तानि यथाक्रमं निर्दिष्टानि, येषां पालनं पापक्षयाय, शुद्धये च अनिवार्यम्।