कूर्मपुराणम्

शृणुत धर्मस्य पावनमध्यम्। यः पुरुषः ब्राह्मणानां अनुमत्याः शुद्धः सन् अविद्यया न लिप्यते, स एव मोक्षं प्राप्नोति। वीर्यस्रावे तु प्रायश्चित्तं कर्तव्यम्। तत्र वर्षमेकं केवलं रात्रौ भिक्षया जीवन्, शुचिर्भूत्वा, नद्याः तीरेषु, तीर्थेषु च वसन्, स पापात् विमुच्यते। यदि अनवधानतः एष दोषः जातः, षण्मासान् यावत् पञ्चशतानि गवां दद्यात्। अथवा स्वयमेव प्राजापत्यं, सान्तपनं, तप्तकृच्छ्रं वा कुर्यात्। अन्यथा कृच्छ्रातिकृच्छ्रचन्द्रायणातपव्रतानि वा आचरन्, सहस्रगवां मूलस्य अर्धं दद्यात् तस्य पापस्य शमाय। यदि क्षत्रियं, वैश्यं, शूद्रं वा हन्यात्, तदा तेन क्रमेण प्रायश्चित्तं कर्तव्यम्। विशेषतः द्विजातिः शूद्रवधे वर्षेण शुद्धिं प्राप्नोति; अथवा पराकव्रतेन शुद्धिरिति श्रीमानजः ब्रवीति। यदि श्वानं हन्यात् द्विजः, षोडशभागव्रतं चरितव्यम्। अश्ववधे द्वादशरात्रं कृच्छ्रव्रतं कर्तव्यम्। यदि वहनपशुं, वृषणं, अजां वा मारयेत्, अथवा एकपलमाषान्, तदा तत्रापि प्रायश्चित्तं विधेयम्। शुकघाताय द्विवर्षाणि, वत्सघाताय त्रिवर्षाणि बकघाताय च दण्डः। वानरगृध्रश‍्येनवधे द्विजः ब्राह्मणाय गां दद्यात्। मृगवधाय, वत्सवधाय, उष्ट्रवधाय, अपि च, कृष्णमाषः प्रायश्चित्तम्। अस्थिमद्रवहिंसायाः प्राणायामेन शुद्धिः। पुष्पिणः लतावल्लरीणां हिंसायाः, फलपुष्पवृक्षाणां च, घृतपानं शुद्ध्यर्थम्। यदि तान् जानन्नाशयति, तत्र प्रायश्चित्तं न विद्यते। सरोवरकूपादिजलस्य शुद्ध्यर्थं चन्द्रायणव्रतं कर्तव्यम्। सान्तपनं वा कृच्छ्रं वा कृत्वा, आत्मनः शुद्धिः सिध्यति। स्वगृहस्य स्वजनस्य वा जलस्य अर्धकृच्छ्रव्रतेन शुद्धिः। पुष्पमूलफलानां पञ्चगव्येन शुद्धिः। वस्त्रमाज्यचर्ममांसस्य त्रिरात्रोपवासः। लौहायसशिलानां द्वादशरात्रं लघुभोजनम्। पक्षिपुष्पौषधिरज्जूनां त्रीन् दिनान् केवलं क्षीरपानम्। वराहकुक्कुटभक्षणे तप्तकृच्छ्रव्रतं विधेयम्। द्वादशरात्रोपवासानन्तरं, इक्षुकुष्माण्डैः सर्पिषा होमः कार्यः। व्रतवत् प्रायश्चित्तं यथापूर्वं कर्तव्यम्। चक्रवाकप्लवभक्षणे द्वादशरात्रोपवासः। उलूकजालपक्षिभक्षणे अपि एवं व्रतम्। कटाहारभक्षणे अपि तद्व्रतं। गोमूत्रयवभोजनं मासमेकं कुर्वन् शुद्धिं प्राप्नोति। रक्तपादपक्षिभक्षणे सप्तदिनानि एतद्व्रतं। यदि मासमेकं भक्षयेत्, तत्पापस्य निवारणाय व्रतं कर्तव्यम्। शंखकूर्मभक्षणे प्राजापत्यव्रतं चरितव्यम्। नालिकातण्डुलीयभक्षणे अपि प्राजापत्येन शुद्धिः। कक्कुभाण्डभक्षणे अपि प्राजापत्यव्रतेन शुद्धिः सिध्यति। एवं धर्मस्य नियमान् पावनप्रायश्चित्तानि च श्रुत्वा, धर्मनिष्ठः पुरुषः सर्वपापेभ्यः विमुक्तः शुद्धिं प्राप्नोति।