कूर्मपुराणम्

द्विजः यदि ब्रह्महत्यादोषेण ग्रस्तः स्यात्, स तदा वल्कलाम्बरधारी वनं प्रविश्य तस्य निष्कृत्यर्थं व्रतमाचरेत्। अथवा स्वस्वतुल्यं सुवर्णं विप्राय दद्यादिति मार्गोऽपि तस्योचितः। यदि ब्राह्मणः सुवर्णं चौर्येण गृह्णाति, तस्य पापापनोदनाय दीप्तायाः स्त्रीरूपायाः लौहप्रतिमायाः आलिङ्गनं कर्तव्यम्। दक्षिणदिशं प्रति स्थित्वा, न चलन् न च नमन्, स तिष्ठेत्। अनुशासितः स भूमौ शयीत; एवं गुरुपत्नीं योऽधिवसति, स पापात् विमुच्यते। अश्वमेधसमाप्तौ स्नानं कृत्वा च स विशुद्धिं लभते। यः पापं कृतवान्, स दिवसत्रयं जले समीपं गच्छन्, चरन् वा उपविशन् वा, तदपनोदनाय पञ्चचत्वारि वा चान्द्रायणव्रतानि पुनः कुर्यात्। स एव व्रतं सम्यगाचरेत्। षण्मासपर्यन्तं सहवासस्यार्धं प्रायश्चित्तं विधीयते। अथवा, पृथिव्यां पुण्यक्षेत्राणि संप्राप्य, तत्रापि शुद्धिः लभ्यते। यदि ब्राह्मणः स्वेच्छया ताभिः सह रमते, स कपर्दिनं देवमभिध्यायन् ज्वलनं प्रविशेत्। अथवा तीर्थेषु स्वदेहम् अग्नौ दह्येत्। जानन्, तेजस्विनं ज्वलनं स प्रविशेत्—एवं नियमः। स्वस्रियं समारुह्य, कृच्छ्रातिकृच्छ्रव्रतं समाचरेत्, जगदुत्पत्तिस्थितिलयकारणं देवमेकं ध्यायन्। चित्तैकाग्र्येण चत्वारि पञ्च वा चान्द्रायणव्रतानि सम्यक् कुर्यात्। मातुलकन्यां समाश्रित्य, चान्द्रायणव्रतम् आचरितव्यम्। एकाहोरात्रं उपोष्य, तप्तकृच्छ्रं कुर्यात्। केवलं संतानपनेन सहैव तस्य प्रायश्चित्तं विधीयते, अन्यथा न। चान्द्रायणव्रतेन, संयतचित्तः शुद्धिं गच्छति। कुमारीं समासाद्य, चान्द्रायणव्रतम् आचरितव्यम्। जले वीर्यस्रावं कृत्वा, कृच्छ्रसान्तपनं समाचरेत्। गोपालगृहे दासत्वेन स्थित्वा, चान्द्रायणव्रतमाचरेत्। पतितां स्त्रीं समाश्रित्य, त्रिकृच्छ्रव्रतेन विशुद्धिं लभते। चर्मकारवृत्त्या जीवन्तीं स्त्रीं समासाद्य, चान्द्रायणव्रतम् आचरितव्यम्। गर्दभमांसभक्षिण्याः स्त्रियाः सान्निध्ये सप्तगृहाणि याचयित्वा, वर्षे एकस्मिन्नेव स पापात् विमुच्यते। योऽपवित्रः न भवति, ब्राह्मणानां अनुमत्याः सह वसन्, स एव मोक्षं लभते। वीर्यस्रावे प्रायश्चित्तं कर्तव्यम्। संवत्सरमेकं रात्रौ भोजनं कुर्वन्, भिक्षया जीवनं च शुचिः स्थित्वा, नद्याः तीरेषु तीर्थेषु च स पापात् विमुच्यते। अजानतः कृते, षण्मासान् पञ्चशतान् गावः दातव्या। अथवा, प्राजापत्यं सान्तपनं तप्तकृच्छ्रं वा स्वयमेव समाचरेत्। कृच्छ्रातिकृच्छ्रचान्द्रायणातपव्रतानि वा कुर्यात्। सहस्रगवां मूल्यमर्धं तस्य पापशमनाय दद्यात्। क्षत्रियवैश्यशूद्रघाते, यथाक्रमं, द्विजः शुद्धिं लभते। विशेषतः, शूद्रहत्यायाम् संवत्सरेण द्विजः विशुद्धिं गच्छति।