कूर्मपुराणम्

त्रिपुरमर्दन, एतादृशं किञ्चिदपूर्वं न कदापि जातम्। सहस्रं दिव्यानां वर्षाणां सा धारा प्रवहति स्म। तत्र स महात्मा वेद मन्त्रैः महता सत्कार्य आदरेण च स्तुतः। भगवत् परमानन्दः सर्वं यथावत् प्रवृत्तं सर्वान् आख्यातवान्। तदा सुरेशः त्रिशूलधरं प्रभुं विमोचनार्थं प्रार्थितवान्। तदा विश्वोत्पत्तिस्थितिलयोः कारणं सर्वज्ञं भगवान् दीर्घं ध्यानं कृत्वा शंकरं प्रति वाक्यम् उक्तवान्। यत्र भगवाञ्शीघ्रं सर्वदोषान् विनाशयति, तत्र स देवः लोककल्याणकाम्यया क्रीडया जगाम। तत्र महायोगी हस्ते देहम् अधाय नृत्यम् अकरोत्। ततः स अन्यं रूपं धारयन् नृत्यप्रदर्शनकाङ्क्षया नृत्यं पुनः पुनः चकार, स योगमायामयः भगवान् स्मयमानः। तदनन्तरं स महापुरुषः देवस्य महानगरीं वाराणसीं प्रविशत्। तत्र एका स्त्री 'हा' इति विलप्य, दुःखिता स नदेन सह अधोभुवं प्राप्तवती। शङ्करः तम् देवम् गणाधिपतिपदं न्यधात्। 'जीवतु' इति उक्त्वा दयासिन्धुः प्रभुः तं विष्णवे दत्तवान्। तत्र तेषां पापं शीघ्रं नश्यति, इह च परत्र च। पितृन् देवांश्च तर्पयित्वा ब्रह्महत्या पापात् विमुच्यते। देहान्ते तु अहं तस्मै परं ज्ञानं परमं पदं ददामि। अनन्तरं स गणेश्वरैः सह तत्रैव क्षणेन अन्तर्धाय स्वस्थानं शीघ्रं प्राप्त्वा परमं रूपं धारयामास। कपालमोचनं नाम तीर्थं स्थाणुप्रियं पुण्यं। तत्र वाङ्मनःकायजं पापं विमुच्यते। यदा सा तेन शरीरे दग्धा, तदा द्विजश्रेष्ठः विमुक्तो भवति। ततो दुग्धेन घृतेन वा जलैः पापात् विमुच्यते। ततः ब्रह्महत्या प्रायश्चित्तव्रतम् आचरन् तं पापं शमयेत्। स्वकृत्यं निवेद्य, 'शाधि माम्, भगवन्' इति वदेत्। चौरः वा ब्राह्मणः वा वधेन शुद्धिं प्राप्नोति, अन्यथा तपसा। उभयतः तीक्ष्णशस्त्रेण वा लोहदण्डेन वा। 'एषा मया कृता दोषः, शाधि माम्' इति उक्त्वा स पापं प्रायश्चित्तेन शमयेत्। यदि राजा तं न दण्डयति, स एव चौरदोषं प्राप्नोति। द्विजः वल्कलाम्बरधारी वने ब्रह्महत्या व्रतम् आचरन्। अथवा स्वतुल्यं सुवर्णं ब्राह्मणेभ्यः दद्यात्। ब्राह्मणः सुवर्णचौर्यं कृत्वा तस्य पापस्य निवारणाय तप्तायाः लौहस्त्रीप्रतिमायाः आलिङ्गनं कुर्यात्। दक्षिणां दिशं प्रेक्ष्य, अचलः, अकुञ्चितः तिष्ठेत्। अधोभूमौ शयानः संयतः, गुरुपत्नीगमनात् विमुच्यते। अथवा अश्वमेधसमाप्तौ स्नानेन शुद्धिं प्राप्नोति। चरन्, स्थित्वा, उपविश्य वा, त्रिः प्रातः जलमुपसर्पेत्। अथवा पञ्च वा चत्वारि चान्द्रायणानि पुनः कुर्यात्। तस्यैव व्रतस्य समाचरणेन तद् पापं शमयेत्।