कूर्मपुराणम्

सः सत्त्वश्रेष्ठैः सहितः प्रविवेश तत्र। तत्र त्रिशूलधारी महाबलः द्वारपालः तान् अवारयत्। सः विष्णोः अंशसम्भूतः विष्वक्सेन इति प्रसिद्धः, भीमस्वरूपः च भैरवाज्ञया कालवेग इति कथ्यते। सः रुद्रम् प्रति भीषणं सुदर्शनं प्रास्य तस्य समीपं समुपजातम् अवमान्य निरीक्षितवान्। ततः सः त्रिशूलेन तस्य उरसि प्रहारं कृत्वा भूमौ अपातयत्। सः द्वारपालः रोगपीडित इव मृत्युम् आलोक्य प्राणान् त्यक्तवान्। तदनन्तरं सः तस्य देहम् आदाय अन्तःपुरम् प्रविवेश। तत्र भ्रूदेशे शिरः विदार्य रक्तस्रवः प्रवाहितः। हे त्रिपुरमर्दन, पूर्वं कदापि एवमिदृशं न दृष्टम्। सः रक्तप्रवाहः सहस्रं दिव्यवर्षाणि प्रवहन् आसीत्। तत्र वेदमन्त्रैः सः महत्सम्मानपूर्वकं पूजितः। भगवतः परमेश्वरस्य वचनात् सर्वं यथावृत्तम् आख्यातम्। देवाधिपतिः त्रिशूलधारिणम् विमोचयितुं प्रार्थितवान्। तदा विश्वस्य कारणं सर्वज्ञं परमेश्वरं दीर्घकालं ध्यानं कृत्वा शंकरं प्रति उक्तवान्। यत्र भगवान् शीघ्रं सर्वदोषनाशनं करोति, सः देवः लोकानाम् हितकाम्यया तत्र क्रीडया गतवान्। महान्योगी सः हस्ते देहम् स्थापयित्वा नृत्यन् दृष्टः। ततः अन्यरूपम् आस्थितः नृत्यप्रदर्शनकामः पुनः पुनः हसन् अनन्तयोगस्वरूपः नृत्यं चकार। अनन्तरं सः देवपुरीं वाराणसीं प्रविश्य महतीं नगर्यां प्रविष्टः। तत्र एका दुःखिता सा ‘हन्त’ इति विलपन्ती नदेन सह अधःलोकं प्राप्नोत्। शंकरः तम् गणपतिं गणाध्यक्षे स्थापयामास। ‘जीवतु’ इति उक्त्वा करुणासिन्धुः भगवान् तं विष्णवे दत्तवान्। तत्रैव च परत्र च तेषां पापं शीघ्रं नश्यति। पितृदेवतार्चनात् ब्रह्महत्या पापात् विमुच्यते। देहान्ते अहं तस्मै परां विद्यां परमं पदं ददामि। ततः सः गणपतिसहितः क्षणेन अन्तर्धानम् अगच्छत्। स्वस्थानं शीघ्रं प्राप्त्वा परमं रूपम् आस्थितवान्। कपालमोचनं तीर्थं स्थाणुप्रियं पुण्यतमं अस्ति। तत्र वाङ्मनःकायैः कृतानि पापानि विमुच्यन्ते। यदा सा तेन शरीरे दग्धा भवति, तदा द्विजश्रेष्ठः विमुक्तः स्यात्। ततो क्षीरघृतवारिभिः सः पापात् विमुच्यते। ब्रह्महत्याप्रायश्चित्तव्रतम् उपनियतव्यम्। सः स्वकृत्यं उद्घोष्य ‘शाधि मां भगवन्’ इति वदेत्। चौरः वा ब्राह्मणः वा वधेना वा तपसा शुद्ध्यति। उभयतः तीक्ष्णशस्त्रेण वा लोहदण्डेन वा। ‘एषा मया कृत्य दोषः, शाधि मां’ इति उद्घोष्य सः प्रायश्चित्तं लभते। यदि राजा दण्डं न ददाति, तदा सः स्वयमेव चौरदोषं प्राप्नोति।