कूर्मपुराणम्

सः मां हस्ताभ्यां उत्थाप्य उवाच—“अहम् अद्य तव पुरतः स्थितः अस्मि।” तदा सः भगवतः पुरतः स्थितं देवम्, नीलरक्तवर्णं प्रभुं, सम्बोधितवान्। “एषः तव ज्येष्ठः, आचार्यः, पितैव रक्षणीयः। स्वस्य योगमाहात्म्येन सः केवलं मयि शरणं प्राप्तवान्। त्वं विरिञ्चिपुत्रं शासितुम्, तस्य शिरः धारयितुं च यतस्व। निरन्तरं भिक्षाटनं कुर्वन्, देवद्विजातीन् स्थापय।” इति उक्त्वा, सः स्वं परमं धाम, स्वभाविकं दिव्यस्थानं जगाम। ततः सः कालभैरवाय ब्रह्मशिरो गृहणीयमिति कारणं दत्तवान्। भगवतः तु भल्लातकं हस्ते धारयन्, सर्वतः भिक्षां प्राप्नोत्। तस्य मुखं विकटदंष्ट्रं, ज्वालामालया भूषितं। “यावत् तदा त्वं, त्रिनेत्र, घोरं कालं अनुगच्छ; मम आज्ञया सर्वेषु लोकेषु भिक्षां विचर।” इति उक्त्वा, “ततः पापशुद्धये उपायं सः स्पष्टं दर्शयिष्यति।” इति च। एवं करोतः, भगवतः कपालधारिणः, विश्वात्मनः, त्रिषु लोकेषु विचरतो महिमा प्रकटितः। सः उज्ज्वलः, विशुद्धः, अनुपमः, जटाजूटमण्डितः, दीप्तिमान् अभवत्। महादेवः, तस्य नेत्रे कालाग्निसमानौ, सर्वतः परिवृतः, श्रियम् अदधात्। सः प्रभुः, लीलया समृद्धः, सर्वेषु लोकेषु विचरन्, स्त्रीसभां प्रविवेश, यत्र रूपसौन्दर्यसम्पन्नाः स्त्रियः आसन्। ताः हास्यमुखं दृष्ट्वा भ्रूभङ्गमात्रं कृतवन्त्यः। अनन्तरं सः विष्णोः निकेतनं, यत्र मधुसूदनः निवसति, जगाम। सः श्रेष्ठैः सह प्रवेशं आरब्धवान्। तत्र द्वारपालः, त्रिशूलचिह्नितः, तान् निरुद्धवान्। सः विष्णोः अंशसम्भूतः विश्वक्सेनः नाम, कालवेग इति भैरवाज्ञया प्रसिद्धः। सः तदा रुद्रम् अभिमुखीकृत्य घोरं सुदर्शनं क्षिप्तवान्। शत्रुनिग्रही तं तिरस्कृत्य दृष्ट्वा, त्रिशूलेन वक्षसि विदार्य, भूमौ चिक्षेप। सः रोगार्त इव मृत्युम् आलोक्य, प्राणान् त्यक्तवान्। ततः सः तं शरीरं गृहीत्वा अन्तरालयं प्रविवेश। सः ललाटे शिरः विदार्य, रक्तधारां प्रवाहितवान्। “एवं न कदापि, हे त्रिपुरमर्दन, पूर्वं जातम्।” इति उक्तम्। सा धाराः सहस्रदिव्यवर्षाणि प्रवहन्। सः वेदमन्त्रैः, महत्सम्मानपूजया, स्तुतः। भगवतः परमेश्वरः सर्वं यथावृत्तं निवेदितवान्। देवेशः त्रिशूलपाणिनं मोचयितुं प्रार्थितवान्। तदा सः विश्वयोनि:, सर्वज्ञः, दीर्घं ध्यानं कृत्वा, शंकरं प्रति उवाच। “यत्र प्रभुः शीघ्रं सर्वदोषान् विनाशयति, सः देवः लोकानां हितकाम्यया तत्र लीलया जगाम।” तत्र महायोगी, हस्ते शरीरं स्थापयित्वा, नृत्यं कृतवान्। ततः, अन्यं रूपं धारयन्, तन्नृत्यं दर्शयितुम् उत्सुकः, प्रकटितवान्।