कूर्मपुराणम्

स्नात्वा पितॄन् सम्पूज्य च, ब्रह्महत्या-पापात् मानवः विमुच्यते। एतस्मिन्नन्तरे, या ब्रह्मकपालं पूर्वं पृथिव्याम् अधिष्ठितम्, तत् ब्रह्मणः शरीराज्जातम् आसीत्। एषा देवीदेवस्य, महात्मनः महेश्वरस्य, महिमा उच्यते। तदा सर्वे देवाः प्रणम्य लोकनाथं पप्रच्छुः—"किं तदेकं नित्यं तत्त्वम्?" इति। तु तस्य परं पदं न जानन्, सः स्वमेव विजित्येति मन्यते स्म। सः उवाच—"मां यः अनाद्यन्तं परं ब्रह्म पूजयति, सः मोक्षं लभते। मम समो वा मत्तोऽधिकः कश्चिदपि लोकेषु नास्ति।" इत्युक्त्वा, स भगवान् स्मितपूर्वकम्, कोपारुणनेत्रः, इदं वचनम् अब्रवीत्—"अज्ञानयुक्तस्य तेयं वृत्तिः न युक्ता। मम विना कदाचित् अपि जगति जीवनं न स्यात्। मम प्रेरणया त्वया लोकमण्डलं सृष्टम्। तत्र द्वौ देवौ चतुर्वेदाश्च आगच्छन्। ते सर्वे हृदयं कम्पमानाः साक्षात् परस्येश्वरस्य स्वरूपं वदन्ति स्म।" "यत् तत्त्वं परं वदन्ति, स एव देवो महेश्वरः। यं प्रभुं वदन्ति, स एव पिनाकधन्वा देवः। योगिनः सत्यं जानन्ति—स एव महादेवः शङ्करः। महेशः, पुरुषः, रुद्रः—स एव भगवाञ्भवः।" इत्येतद् श्रुत्वा, विश्वात्मा ब्रह्मा, मोहितोऽपि स्मितपूर्वकं वचनम् अब्रवीत्। सः स्वपत्नीं प्रमथगणैः सह रममाणः, निराकारात् साकारो भूत्वा, पितामहम् इदं वचनम् अब्रवीत्। "एवं कदाचिद् रुद्रः रमते—एष एव महेश्वरः। या देवी शिवाख्या, सा तस्यैव स्वानन्दरूपा, न तु बाह्या। तं न कदापि अज्ञानं व्याप्नोति वा नाशयति, स एव हि भगवतो माया।" तस्मिन्नन्तरे, दिव्यं विस्मयकरं दृश्यं सः पश्यति स्म, यत् सर्वं व्योम व्याप्य स्थितम्। तत्रैव दिव्यं रूपं व्योममध्ये प्रादुरभवत्, द्विजश्रेष्ठ। तेन तत्र ते भीषणं निर्मलं जलराशिं दृष्टवन्तः। तत्क्षणादेव महापुरुषः नीललोहितवर्णः दृश्यते स्म। तदा ब्रह्मा भगवन्तं शङ्करं नीललोहितं संबोधितवान्—"भगवन्, प्रभो, आत्मानं प्रकटय, केवलं मयि शरणं व्रज।" तदा सः कालभैरवनामानं पुरुषं, लोकदाहकं, सृष्ट्वा प्रेषयामास। सः कालभैरवः विरिञ्चेः पञ्चमं शिरः छित्त्वा। तदा भगवत्कृपया ब्रह्मा मृतः, किन्तु विश्वसृष्टा पुनरुत्थितः। सः महादेवं नित्यं महादेवीं सह स्थितं दृष्टवान्। सः कोटिसूर्यसमप्रभं जटामण्डलभूषितं, त्रिशूलधरं, दुरदृश्यं, योगिनं, भस्माङ्गरञ्जितं च दृष्टवान्। ब्रह्मा तं आदिदेवं महादेवं अपश्यत्। सः प्रभुः अनन्तशक्तिसंयोगस्वरूपः एव दृश्यते। केवलं एकेन प्रणामेन अपि, रुद्रः साक्षात् दृश्यते। स एव लोकत्रयमोचको नेता दृश्यते। ये तस्य शुद्धरूपं जानन्ति, ते शम्भुं साक्षात् पश्यन्ति।