विष्णवे वरदाय नमस्कृत्य, संशयान्विताः ते तं पृष्टवन्तः। तदा तेषां संशयं सम्यक् निवर्तयितुमर्हसि, इति निवेदयामासुः। “कथं भूमिः ब्रह्मणः पुत्रत्वं प्राप्तवती, यस्य जन्माप्रकटम्? अण्डसम्भवं प्रजापतिं तत्र नो वर्णय। ब्रह्मणः पुत्रत्वं तस्य च कमलसम्भवत्वं च विस्तरेण कथय।” तत्र सर्वमेकमिवाब्धिरासीद्, न देवा न ऋषयः सन्ति स्म। शेषनागं शय्यां कृत्वा, परमपुरुषः स सर्वज्ञः सहस्रबाहुः योगमायामयः योगिनां हृदये विराजमानः महातेजाः स्वपिति स्म। तस्य नाभेः कमलं जातम्, शुद्धं त्रैलोक्यसारं दिव्यं सुरभि शुभं केसरशुक्लं शोभितम्। तत्रैव भगवान् हिरण्यगर्भः समागतः। स मायया मोहितः मधुरवचनानि प्रोवाच—“कः त्वं, एकाकी अत्र स्थितः? ब्रूहि मे, पुरुषश्रेष्ठ।” तदा ब्रह्मा मेघगम्भीरया वाचा तम् उवाच—“मां विद्धि परमपुरुषं, योगमहाराजम्। पृथ्वी स सप्तसमुद्रपरिवृता महाद्वीपश्चैव। एतद् विदित्वापि, महायोगिन्, त्वं कः इति सृष्टिकर्ता पप्रच्छ।” स तु पद्मनाभं स्मितपूर्वं मृदुवचनैः प्रत्युवाच—“मयि एवेदं विश्वं स्थितम्, अहं ब्रह्मा विश्वमुखः।” ततः योगानुज्ञया स विष्णोः शरीरे प्रविष्टः। तस्य दिव्यदेहान्तः दृष्ट्वा विस्मितोऽभवत्। तदा भगवान् अजातशत्रुः ब्रह्माणं पितामहम् उवाच—“विश पुरुषश्रेष्ठ, एतान् विविधान् लोकान् पश्य।” कुशध्वजः पुनः श्रीनाभिपद्मे प्रविष्टः। स देवस्य अन्तराले विचरन्, हरिं नान्तं लेभे। ब्रह्मा जनार्दनस्य नाभिद्वारं नापश्यत्। चतुर्मुखः ब्रह्मा स्वस्वरूपं परित्यज्य कमलात् निर्गतः। स ब्रह्मा स्वयम्भूः, लोकस्य कारणं, पितामहः, भगवतः विष्णोः मेघगम्भीरया वाचा सम्बोधितवान्—“अहमेव शक्तिमान्, नान्यः अस्ति; को मां अतिशेते?” हरिः सौम्यैः वाक्यैः प्रथमतः प्रशमपूर्वकं प्रत्युवाच—“मम द्वाराणि न द्वेषतः रुद्धानि। को हि देवदेवस्य पितामहस्य विघ्नं इच्छेत्? यद् मया तव सौम्यं समत्वं च गृहीतम्। स पद्मयोनिः मम कृते, विश्वमूर्ते, अनुत्तमं सुखं प्राप्य, पुनरपि विष्णुं प्रत्युवाच। सर्वेषां भूतानां अन्तरात्मा एव परं नित्यम् ब्रह्म। मया एतद् विश्वं व्याप्य अस्ति; अहं ब्रह्मा परमपुरुषः। एकरूपं द्विधा विभक्तं—नारायणः च पितामहः।